Enschede draait bezuiniging op slachtofferhulp terug (en dat is alles wat het laatste begrotingsdebat voor de verkiezingen oplevert)

Verkiezingskoorts of gebrek aan gespreksstof? Waarschijnlijk is het een beetje van beide dat maakt dat discussies tijdens de warme avondmaaltijd in de stadhuiskantine boeiender zijn dan die in de raadzaal. Het college presenteert de laatste begroting voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart, dus wordt er vanzelfsprekend meer terug- dan vooruitgekeken. Maar dat weerhield de raad er vier jaar geleden ook niet van om er 10 uur over te debatteren. Nu is dat anders.

Complimentenfestival

Bij de start van het begrotingsdebat, rond 16.45 uur, zet Barry Overink van de grootste raadsfractie en coalitiepartij Burgerbelangen direct de toon. Van zijn spreektijd van 10 minuten besteedt hij de bijna de helft aan het uitdelen van complimenten aan de griffie, ambtenaren en collega-raadsleden. De rest bestaat grotendeels uit een regelrechte opsomming van alle goede besluiten de gemeenteraad vanuit BBE-oogpunt afgelopen jaren heeft genomen. Zoals het op eigen initiatief aanbieden van een azc-locatie om 'dwang' te voorkomen. "Deze raad was jarenlang tot op het bot verdeeld op dit dossier. En toch hebben we met 36 stemmen voor (en 3 tegen, red.) het voorstel aangenomen", aldus Overink. "Vanuit leiderschap."

De inbreng van de andere fracties verschilt niet wezenlijk met die van de grootste partij. Complimenten - onder meer over de goede onderlinge sfeer in de raad - en terugkijken op eigen successen. Algemene uiteenzettingen over hoe Enschede er volgens de eigen idealen uit zou moeten zien. En bij een deel van de fracties ook de welbekende kritische noten die de afgelopen jaren meermaals voorbij kwamen. Zo maakt GroenLinks er nog maar eens gewag van dat er naar eigen zeggen niet genoeg aan de energietransitie wordt gedaan.

Geen (goede) tegenvoorstellen

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat oppositiepartijen niet in staat lijken om een gat in de begroting te schieten. Wellicht om zich in aanloop naar de verkiezingen - en eventuele coalitievorming - niet onmogelijk te maken bij potentiële partners, of juist om het kruit droog te houden voor de campagne. Erik Kemp (Volt) zegt zich zorgen te maken over de ogenschijnlijke gemakzucht waarmee het college van B&W kunstmatige intelligentie (AI) wil inzetten in de ambtelijke organisatie en er ook nog eens zo'n 2,4 miljoen euro mee denkt te kunnen besparen. Maar tot een tegenvoorstel hoe het anders moet leidt het niet.

Met een zoveelste poging proberen PVV, Forum voor Democratie en EnschedeAnders nog de hondenbelasting af te schaffen, maar ook deze keer strandt het voorstel in de uitwerking. De hondenbelasting levert de gemeente Enschede een klein miljoen per jaar op. Van fracties die van deze lasten af willen wordt verwacht dat zij een invulling zoeken voor de gemiste inkomsten. De drie genoemde partijen willen dat deze keer opvullen met het geld dat zoutwinner Nobian in een omgevingsfonds stopt. Dat is onmogelijk: dat geld wordt eenmalig verstrekt, terwijl de hondenbelasting een jaarlijks terugkerend fenomeen is. Tegenover grote bezuinigingen op Sportaal of de Stichting Enschedese Speeltuinen kwam zoals verwacht geen alternatief.

Slachtofferhulp toch niet geslachtofferd

Wordt er dan helemaal niets bereikt? Nou, toch wel. Nadat Stichting Slachtofferhulp stevig aan de bel heeft getrokken, wordt een bezuiniging op de voorziening teruggedraaid. Alle gemeenten in Nederland leggen geld in om de stichting, die slachtoffers of getuigen van rampen, misdrijven en ongelukken ondersteuning biedt, in stand te houden. Met een voorgenomen bezuiniging van 58.000 euro zou die (extra) dienstverlening aan Enschedeërs mogelijk in gevaar kunnen komen. Een motie van GroenLinks, Forum voor Democratie en EnschedeAnders om die bezuiniging vanuit solidariteit terug te draaien hoeft niet eens in stemming te worden gebracht: het college belooft een alternatieve en minder ingrijpende invulling te zoeken.

Twee van de (slechts) zes moties die in stemming worden gebracht halen het ook. Unaniem stemt de raad in met het voornemen om de gedateerde ambitie van 200.000 weekbezoekers in de binnenstad op te krikken. Inmiddels komen er 350.000 bezoekers per week naar Enschede. Ook een voorstel om een 'Filemona-voorziening' in Enschede mogelijk te maken wordt unaniem aangenomen. Een Filomena-voorziening is een expertisecentrum voor huiselijk geweld, gericht op het helpen van slachtoffers van (ex-)partnergeweld met een hoog veiligheidsrisico. Een regionale PvdA-motie voor gratis OV voor minima haalt het niet, omdat de oproep als overbodig wordt gezien. Binnen de provincie wordt reeds met Arriva gekeken naar mogelijkheden om openbaar vervoer aantrekkelijker te maken voor lage inkomens.

Alles is dichtgetimmerd

Naast het naderende einde van de raadsperiode is de wijze waarop de begrotingsvergadering de afgelopen jaren wordt ingekleed misschien wel de belangrijkste reden voor het gebrek aan voer voor debat. Steeds vaker wordt bij het behandelen van de zomernota - voorheen niet meer dan een tussentijdse peilstok in de (financiële) koers van de gemeente - in feite de begroting voor het nieuwe jaar bepaald. De daadwerkelijke begroting toont vervolgens nauwelijks nieuwe elementen.

Dit jaar lijkt daarvan nog meer sprake dan ooit. Er moest voor 30 miljoen euro aan bezuinigingen worden gezocht. Die invulling is ambtelijk volledig platgeslagen. Of, zoals de inmiddels vertrokken interim-gemeentesecretaris Jan Willem Kradolfer het in een besloten bijeenkomst verwoordde: "Wij zijn in de lead." En met 'wij' wordt bedoeld: de ambtenaren. Een publiekelijk en open debat over álle bezuinigingsopties is nooit gevoerd, zelfs niet toen de geheime vergadering daarover op het laatste moment werd getorpedeerd. In het stadhuis ligt nog altijd een geheime lijst met bezuinigingen die het niet haalden.

Wat rest is een dichtgetimmerde begroting met een aantal open eindjes (onzekerheden op gebied van jeugdzorg en de afhankelijkheid van een nog niet concreet ingevulde bezuiniging op eigen organisatie) waartegen de gemeenteraad eigenlijk alleen 'ja of ja' kan zeggen. Toch weerhoudt het PVV, Forum voor Democratie en EnschedeAnders niet om deze maandagavond het tegenovergestelde te doen. De andere 32 aanwezige raadsleden stemmen in.