Gemeente Enschede wil tientallen fte aan handwerk besparen met inzet AI en digitalisering: 'Zijn al bezig met proeftuinen'

De extra investering om te kunnen bezuinigen is opgenomen in de begroting voor 2026 en de jaren daarna. Het is zo'n beetje de enige wijziging of aanvulling ten opzichte van de zomernota, waarin enkele maanden geleden al de financiële koers voor de komende jarene is vastgelegd.

Er moet bezuinigd worden

Kort samengevat: de gemeente Enschede krijgt de komend jaren minder geld via de belangrijkste inkomstenbron, het Gemeentefonds. Wethouder Financiën Marc Teutelink zegt trots te zijn dat het via een landelijke lobby is gelukt om die bezuiniging op het Gemeentefonds te verzachten. Maar er is ook slecht nieuws: het (inmiddels demissionaire) kabinet heeft ook besloten dat er vanaf 2028 een extra bezuiniging op de jeugdzorggelden wordt doorgevoerd.

De jeugdzorg is toch al een probleemkindje. Al jaren wordt er in Enschede miljoenen meer aan uitgegeven dan dat er aan rijksbijdragen binnenkomt. Ook nu is de hoop gericht op een succesvolle lobby, maar desondanks houdt het Enschedese college er rekening mee dat er op jaarbasis uiteindelijk zo'n 22,5 miljoen euro extra bezuinigd moet worden.

'Er komen weer bouwkranen'

"We bezuinigen waar het moet en investeren waar het kan", aldus Teutelink. Daarbij is volgens de wethouder rekening gehouden met de kwetsbare groepen in de samenleving. Geen extra bezuinigingen op armoedebeleid en andere sociaal-maatschappelijke activiteiten dus. Zoals eerder beschreven worden veel bezuinigingen bereikt met een stukje creatieve boekhouding, bijvoorbeeld door de afschrijvingstermijn van schoolgebouwen met tien jaar te verlengen.

Er is een belastingverhoging, maar die blijft volgens het college beperkt tot 35 euro per jaar voor een gemiddelde woningeigenaar in Enschede. "Maar het belangrijkste is dat we blijven investeren in de toekomst van de stad", zegt Teutelink. "De komende jaren zullen inwoners weer genoeg bouwkranen zien."

Investeren om te bezuinigen

Daarvoor moet een belangrijke bezuiniging, namelijk die op de eigen organisatie, wel ingevuld kunnen worden. Het college verwacht dat er van 50 fte afscheid wordt genomen. Daarvoor komen ook weer 20 fte terug, wat een netto krimp van 30 fte van de gemeentelijke organisatie inhoudt. Bij de gemeente Enschede werken meer dan tweeduizend mensen.

Er wordt van de gemeenteraad 500.000 euro gevraagd om de vijftig genoemde werknemers te begeleiden naar een nieuwe baan. Daarnaast wordt er nog eens een half miljoen gevraagd om te investeren in digitalisering, automatisering en AI-systemen. Tot slot ook nog eens 20.000 euro voor de aanschaf van drones.

Snoeiplanning met hulp van drones

Drones? Wat is de gemeente daarmee van plan? 1Twente heeft deze vraag onlangs al uitgzet bij de gemeente. "We verwachten in de toekomst steeds meer metingen uit te voeren met behulp van drones", was toen het antwoord van een woordvoerder. "Deze metingen gebruiken we onder andere om onze basisregistraties (zoals de BAG en BGT) actueel te houden. Dit soort metingen gebeurt nu grotendeels handmatig op de grond. Met name voor het inmeten van grotere gebieden bieden drones veel voordelen in efficiëntie en bereik."

Ook bij het kaart brengen van de groei van bomen ziet de gemeente kansen. "Waardoor we beter kunnen voorspellen wanneer takken gaan overhangen boven of op de weg. Op basis daarvan kunnen we de snoeiplanning optimaliseren." Uiteindelijk moet het gebruik van drones een besparing van 80.000 euro per jaar opleveren.

Proeftuinen met kunstmatige intelligentie

Met alleen al kunstmatige intelligentie en voorspellende digitale systemen denkt het college uiteindelijk 2,35 miljoen euro per jaar te kunnen besparen. Of anders gezegd: het werk van 30 fte aan personeel. Te ambitieus? Marc Teutelink, die voor zijn wethouderschap een baan had in de ICT-sector, denkt van niet. "Ik kan een lijst met vijftig toepassingen opnoemen die we zouden kunnen proberen. Zo kan je denken aan het uitlezen van cameratoezicht bij milieupleinen. AI kan zien of er een illegale bijplaatsing is geweest. Of het notuleren van raadsvergaderingen, kan ook met AI."

"We zijn al bezig met proeftuinen." Dat wil zeggen dat er parallel aan het dagelijkse handwerk wordt geëxperimenteerd met kunstmatige intelligentie. Dit gebeurt onder bij communicatie, dienstverlening en op het gebied van werk en inkomen. Volgens Teutelink blijft de inzet van digitalisering binnen de kaders die de gemeenteraad heeft gesteld in het AI-beleid.