Enschede geeft straks voor het eerst meer dan 1 miljard euro uit in één jaar: 'Steeds hogere zorgkosten'

Deze woensdag presenteerde het 'nieuwe' college de begroting voor de jaren 2027 tot en met 2030. Nieuwe staat hier tussen haakjes, omdat de komende jaren in feite dezelfde partijen (PvdA is nu Pro) en voor de helft zelfs dezelfde bestuurders aan het roer zitten als in de vorige raadsperiode. Een daarvan is wethouder Marc Teutelink, die over de financiën gaat. "Een bijzondere begroting", zegt hij. "Omdat we voor het eerst meer dan een miljard gaan uitgeven." Ter vergelijking: in 2009 was de omvang van het gemeentelijke huishoudboekje 'slechts' 600 miljoen euro. "Dat komt vooral door de extra zorgtaken en steeds hogere zorgkosten."

Doorvertaling van coalitieakkoord

In feite is de eerste begroting van dit college een doorvertaling van het coalitieakkoord van een paar maanden geleden. Pro, Burgerbelangen, VVD en ChristenUnie hebben in dat akkoord afgesproken dat er jaarlijks voor bijna 10 miljoen euro extra in de stad wordt geïnvesteerd. Voor het grootste deel is dat geld nodig voor de groei- en bouwplannen van Enschede, maar er wordt onder meer ook geïnvesteerd in een nieuwe sporthal, een stimuleringsfonds voor de binnenstad en het behoud van 'innovatieaanjager' Novel-T.

Ook wordt de hondenbelasting vanaf 2028 afgeschaft. Maar tegenover deze belastingverlaging voor hondenbezitters van in totaal 920.000 euro staat een belastingverhoging van 7,1 miljoen voor huizenbezitters. De onroerendezaakbelasting wordt niet alleen verhoogd met de inflatiecorrectie, maar krijgt er nog een extra verhoging bij op. In totaal gaan woningeigenaren in Enschede bijna 9 procent meer betalen. 

Ozb-verhoging 'nodig om te investeren'

Voor wie het coalitieakkoord goed heeft bestudeerd, zit er dus niet veel nieuws in de begroting. En dat erkent ook de wethouder. "Maar nog niet alles wat we in het coalitieakkoord hebben afgesproken is in deze begroting verwerkt. Voor sommige afspraken hebben we iets langer de tijd nodig, bijvoorbeeld om te kijken wat het kost." Een voorbeeld daarvan is de komst van zogeheten familiehuizen in elke wijk. Na de start in Boswinkel is de wens om het project over de hele stad uit te breiden in het coalitieakkoord opgenomen, maar de uitvoering vraagt nog wat meer tijd.

De verhoging van de ozb is fors, ziet ook Teutelink, maar volgens hem blijft Enschede qua lokale belastingdruk precies op het gemiddelde van heel Nederland. "En dit stelt ons wel in staat om te blijven investeren in de stad." In dit geval doelt hij op de bijna 7 miljoen per jaar extra voor woningbouwplannen, de bijbehorende infrastructuur en de achterliggende plannenmakerij. "Een stad die niet groeit, blijft stilstaan", is het credo.

De belastingverhoging is niet genoeg om alle andere toenemende kosten, die in belangrijke mate worden veroorzaakt door inflatie, te dekken. Alleen al op het gebied van de Wmo (zoals huishoudelijke hulp) en de jeugdzorg is er sprake van zo'n 7 miljoen aan meerkosten, vanwege de gestegen tarieven. Het college hoopt deze meerkosten te dekken, door scherp aan de wind te zeilen bij Beschermd Wonen, algemene bijstand voor levensonderhoud en inkomensondersteuning. Er is de laatste jaren op die posten minder uitgegeven dan begroot. Het college gaat er dus van uit dat dat de komende jaren ook het geval is. Al wordt in deze begroting óók verwacht dat door inflatie meer inwoners aanspraak doen op bijstandsregelingen.

Nog 19 miljoen euro aan bezuinigingen in te vullen

Over het geheel genomen lijkt de begroting van dit jaar 'rustiger' dan die van vorig jaar. Toen werd er maanden gewerkt aan een bezuinigingspakket van zo'n 30 miljoen euro. En zelfs 53 miljoen euro als eerder genomen maatregelen worden meegerekend. Die voorgenomen bezuinigingen worden nu niet meer genoemd. Dat is logisch, omdat in een begroting alleen nieuwe maatregelen worden besproken. Alle eerder genomen besluiten worden als een gegeven beschouwd. Dat betekent dat de situatie zoals deze wordt geschetst (de structurele inkomsten en structurele uitgaven zijn elk jaar in balans) alleen geldt als alle voorgenomen bezuinigingen ook worden uitgevoerd.

Navraag leert dat nog niet alle bezuinigingen zijn gerealiseerd. Van de 53 miljoen aan 'ombuigingen' wordt voor 19 miljoen nog een invulling gezocht. Hieronder blijft de jeugdzorg (8 miljoen euro) het zorgenkindje. Maar ook een bezuiniging op de eigen organisatie blijkt nog niet zo makkelijk te realiseren. In de financiële boeken is stapsgewijs 7,6 miljoen euro aan besparingen op eigen personeel opgenomen, onder meer te bereiken door de inzet van AI. Hiervan is echter 4 miljoen euro nog niet ingevuld.