Einde hondenbelasting, langer door met azc, boodschappen doen op zondagochtend en 7 andere beloftes in het Enschedese coalitieakkoord

Een trotse Marijn Ouwehand, de nieuwe fractieleider van PRO, de grootste partij in de gemeente, leidt deze vrijdag de presentatie van het coalitieakkoord in. 1Twente geeft een eerste overzicht van het kersverse coalitieakkoord. "We investeren vele miljoenen in wonen, bereikbaarheid en een groene leefomgeving." 1Twente zet tien opvallende punten op een rij, maar geeft daarbij ook aan wat de eventuele risico's zijn.

1. Einde aan de hondenbelasting

Vroeg of laat zat het er toch al een keertje aan te komen: het afschaffen van de hondenbelasting. In steeds meer gemeenten worden hondenbezitters ontzien van de 'oneerlijke' belastingvorm. Eigenaren van katten hoeven bijvoorbeeld niets te betalen. En het geld dat met de belasting wordt opgehaald gaat grotendeels op aan andere zaken dan hondenpoepveldjes.

Ook Enschede sluit zich aan in de rij. Vanaf 2028 is de hondenbelasting passé. Daarmee gaat ook de langgekoesterde wens van partijen als PVV en Partij voor de Dieren, die de afgelopen jaren poging na poging deden om de hondenbelasting af te schaffen, in vervulling. De maatregel slaat wel in één klap een 'gat' van ruim 900.000 euro in de begroting, want dat is het bedrag dat jaarlijks wordt opgehaald. Hoe dat wordt gedekt, staat verderop in het puntenlijstje.

2. Véél meer bouwen

Tot en met 2035 komen er 10.000 woningen bij. Wacht even: hebben we soortgelijke ambities al niet eerder gehoord? Jazeker: vier jaar geleden sprak Enschede al de ambitie uit dat er over een periode van tien jaar gemiddeld duizend woningen per jaar bij moesten komen. Netto, dus sloopprogramma's meegerekend. Dat blijkt nog niet zo makkelijk. Met de grootste moeite komt Enschede nu niet over 700 woningen extra per jaar.

En dat ligt aan vele factoren. Netcongestie, stikstofregels, procedures bij de Raad van State, een gebrek aan plannenmakers en een gebrek aan geld. Aan sommige factoren valt niet veel te doen. Aan de laatste wel: geld. De komende jaren wordt er 4,9 miljoen euro per jaar extra geïnvesteerd in de bouwopgaven. De ambitie is er. Maar zoals gezegd, nu moeten ook de andere factoren nog meezitten. Ter illustratie: er staat al een jaar een vacature open voor een stedenbouwkundig ontwerper.

3. Een tweede ring voor Enschede

Bij bouwplannen horen - behalve bedrijventerreinen - ook wegen. Een groeiende stad wordt steeds drukker en wie in Enschede wel eens in de spitsuren over de singels rijdt, weet precies wat daarvan de gevolgen zijn. Er wordt 2 miljoen euro per jaar extra vrijgemaakt voor het 'mobiliteitssysteem'. Dat is vooral bedoeld om een 'tweede ringstructuur' aan te leggen. Zie het als een extra rondweg, buiten de singels om.

Een deel van die wegen is er al, zoals de Broekheurne-Ring. Door de Zuid Esmarkerrondweg te koppelen aan de Oostweg onstaat er een échte verbinding tussen Enschede-Zuid, -Oost en -Noord. Maar ook tussen de Hengelosestraat en de Deurningerstraat wil de nieuwe coalitie kijken naar een nieuwe verbindingsweg. Zo'n plan lijkt op de aloude NOEK, maar dan in een wat kleinere vorm. Ten slotte gaat er ook gelobbyd worden voor een aansluiting van de Broekheurnerrondweg op de N35. Voor dit soort plannen zal cofinanciering vanuit het Rijk worden verwachte. De vraag is wel of er op korte termijn bedragen vanuit Den Haag beschikbaar komen.

4. Langer door met het azc

Als het aan de nieuwe coalitie ligt, worden de huidige afspraken voor het asielzoekerscentrum aan de Parkweg met vijf jaar verlengd. Het huidige contract met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) loopt in 2028 af. Vanaf volgend jaar wordt er onderhandeld over het eventueel verlengen van het azc. Op voorhand is er dus een akkoord vanuit Enschede voor nog eens vijf jaar, zolang er dus maximaal 550 opvangplekken zijn.

Met de intrede van de Spreidingswet kunnen gemeenten uiteindelijk worden gedwongen om het aantal asielzoekers op te vangen dat aan hen wordt toegeschreven. Enschede zou op basis van de cijfers op dit moment enkele tientallen asielzoekers te weinig opvangen. Op voorhand is er dus volgens het coalitieakkoord geen steun voor opvang van meer asielzoekers. De gedachte hierachter zal zijn dat de huidige verhoudingen met het COA goed zijn en dat eerst gemeenten aan de beurt komen die nog helemaal geen asielopvang hebben. 

5. Een extra sporthal

De binnensportverenigingen in Enschede zitten met ruimtegebrek. Basketbalverenigingen en volleybalverenigingen kunnen geen nieuwe leden aannemen, omdat er in de avonduren simpelweg niet genoeg ruimte is om te sporten in de bestaande hallen. Ook voldoen de sporthallen soms niet aan de officiële afmetingen, waardoor er dispensatie moet worden aangevraagd. Dat past niet bij een stad die zichzelf 'sportstad' noemt.

Maar een nieuwe sporthal bouwen kost veel geld. De afgelopen jaren heeft D66 menig discussie aangezwengeld om de bouw van een hal te bespoedigen. Of dat voor 2030 gaat lukken, is nog even de vraag, maar feit is dat er al wel geld wordt gereserveerd voor een nieuwe sporthal. Vanaf 2028 gaat het om één miljoen euro per jaar. De bedoeling is dat hierdoor een 'breedtesporthal' gebouwd kan worden, waarbij er aansluiting wordt gezocht bij nieuwe schoolgebouwen.

6. Strijd tegen windturbines

De strijd tegen de komst van windturbines gaat door, staat in het coalitieakkoord. Niet alleen de huidige procedure tegen de keuze van de provincie Overijssel om buurtschap Esmarke aan te wijzen als ontwikkelgebied voor een windpark met vier turbines. Maar ook een strijd tegen een eventuele vergunning om deze windturbines te bouwen, als deze over enkele jaren wordt aangevraagd.

De nieuwe coalitie wil proberen om na de provinciale verkiezingen in 2027 met het nieuwe college van Gedeputeerde Staten afspraken te maken over windturbines. De vier partijen zijn bereid om windturbines te laten bouwen in het havengebied. De vraag is wel in hoeverre marktpartijen dan nog geïnteresseerd zijn in de ontwikkeling ervan. In het havengebied kunnen windturbines niet hoger worden dan pak 'm beet 150 meter. Partijen als Pure Energie gaan het liefst voor de hoogst mogelijke turbines, van 280 meter.

7. Boodschappen doen op zondagochtend

Nog maar een paar weken geleden deden gemeenteraadsfracties nog een poging om de openingstijden van supermarkten op zondag te verruimingen naar de ochtend. Op dit moment mogen zij pas vanaf 12.00 uur open zijn. De afgelopen jaren heeft de ChristenUnie een verruiming kunnen tegenhouden, maar zoals fractieleider Hadassa Meijer het verwoord, heeft de partij nu 'een meloen moeten slikken'.

Met andere woorden: er is afgesproken dat supermarkten (dus geen andere winkels) straks eerder open mogen. Op Eerste Paasdag, Eerste Kerstdag, Eerste Pinksterdag en nieuwjaarsdag blijven alle winkels dicht. Parkeren op zondagochtend blijft wel tot 13.00 uur gratis. ChristenUnie krijgt hiervoor ook iets terug: de bedoeling is dat er in elk stadsdeel een 'familiehuis' wordt ontwikkeld. Dat is een plek waar ouders met opvoedvragen terecht kunnen. Ook wordt er gekeken hoe groeiende kerkgenootschappen zoals Silo, een geschiktere plek kan worden geboden.

8. Meer handhaving

Er zal in Enschede strenger worden gehandhaafd. Als het gaat om fatbikes bijvoorbeeld. Of ondermijnende activiteiten. Het nasissen van vrouwen wordt een speerpunt, maar ook de zogeheten 'patseraanpak' waarbij dure horloges, kleding of auto's bij criminelen worden ingevorderd. Handhavingsambtenaren krijgen de beschikking over een korte wapenstok en als het aan de coalitiepartijen ligt komt daar ook een busje pepperspray bij.

De handhaving op afvaloverlast wordt ook geïntensiveerd om de pakkans te verhogen. Dit zal onder meer worden gedaan met cameratoezicht en onopvallende handhavers.

9. Verhoging van ozb

De vraag is natuurlijk wel hoe bovengenoemde (en nog niet genoemde) investeringen betaald gaan worden. Zoals bekend houdt Enschede op dit moment niet veel geld over. Vorig jaar is er zelfs een bezuinigingspakket van bijna 30 miljoen samengesteld. Met een extra investering van jaarlijks 10 miljoen - zoals het coalitieakkoord belooft - moet er dus ergens anders geld worden 'weggehaald'.

Daarvoor is een oplossing gevonden in een extra verhoging van de onroerendezaakbelasting (ozb) voor woningeigenaren. Die gaat de komende twee jaar, behalve met de jaarlijkse inflatiecorrectie, een beetje meer omhoog. Hoe dit op individueel niveau eruit ziet, is nu nog niet te zeggen. Duidelijk is wel dat deze stapsgewijze verhogingen uiteindelijk 4,7 miljoen euro per jaar extra in het laatje brengen.

10. Strakke keuzes in het sociaal domein

Maar dat is nog niet alles. Ook in het sociaal domein worden er strakke keuzes gemaakt. 'Aanpassen ramingen op realisatiecijfers', wordt dat in het coalitieakkoord genoemd. Dat is lekker cryptisch. Wat hiermee wordt bedoeld is dat budgetten in de begroting, die de laatste jaren niet volledig zijn benut, naar beneden worden bijgesteld. Het gaat hier specifiek om budgetten voor algemene bijstand levensonderhoud, inkomensondersteuning en potjes binnen de Wmo.

Stuk voor stuk posten die te maken hebben met de zorg en welzijn van inwoners. Resultaten uit het verleden zijn echter geen garantie voor de toekomst. Het risico bestaat dat de vraag naar inkomensondersteuning of Wmo-taken de komende jaren weer toeneemt. Bij Beschermd Wonen wordt deze methode al toegepast. Al jaren wordt er geld naar de spaarpot doorgesluisd omdat de reserves 'vol' zitten. Echter is er wel sprake van een groeiende wachtlijst voor beschermde woonplekken. Met deze keuze scheert de nieuwe coalitie dus strak langs de nu benodigde budgetten in het sociaal domein, om geld voor investeringen vrij te maken.