Miljoenen op de plank, maar toch loopt de wachtlijst voor beschermde woonplekken in en rond Enschede op: 'Complexe situatie'

Het is nog geen jaar geleden dat 1Twente navraag deed naar de besteding van de gelden voor beschermde woonplekken. Als zogeheten 'centrumgemeente' krijgt Enschede jaarlijks geld van Den Haag om die plekken te realiseren en in stand te houden samen met Hengelo, Oldenzaal, Dinkelland, Losser, Borne, Hof van Twente en Haaksbergen. Dit jaar gaat het om bijna 41 miljoen euro. Maar uit jaarrekeningen en begrotingen blijkt dat een deel van dat geld naar algemene reserves van de acht gemeenten wordt gesluisd. Tussen 2018 en 2024 is zo 71 miljoen euro aan geld voor beschermde woonplekken naar andere doeleinden gegaan. 

Wachtlijst wordt langer

De reden dat dit gebeurt? Het spaarpotje met geld voor Beschermd Wonen heeft een bovengrens van 6,8 miljoen euro. Als dat bedrag wordt overschreden, vloeit het 'teveel' naar rato terug naar de gemeenten. En dat mag. Hoewel het geld is bedoeld voor woonplekken voor mensen die begeleiding nodig hebben, zijn gemeenten niet verplicht om dit geld ook met dat doel te besteden.

Wrang is het wel dat er dus blijkbaar geld genoeg is om er iets aan te doen, terwijl de wachtlijsten voor beschermde woonplekken langer worden. In het najaar ging het nog om 47 personen in en om Enschede. Inmiddels staan er 69 personen op de wachtlijst, waarvan er 33 aanspraak doen op 24/7 zorg en begeleiding. Ook voor de reguliere 24-uursopvang van het Leger des Heils en Humanitas Onder Dak zijn wachtlijsten. En de TOV, een speciale opvang voor dak- en thuisloze jongeren zit ook vol. Hier een cijfer aan hangen is lastig, laat de gemeente in een reactie weten, om dat de uitstroom en beschikbaarheid van plekken in korte tijd snel kan veranderen.

Geen opvangplek: nachtopvang langer open

Mede door de bovenstaande wachtlijsten heeft de gemeente Enschede onlangs besloten om de winternachtopvang aan de Oldenzaalsestraat, die normaal van mei tot en met september gesloten is, dit jaar open te houden. Als de nachtopvang van Humanitas Onder Dak gesloten zou zijn, zouden volgens de gemeente 35 mensen op straat komen te staan in de zomermaanden. Een acuut probleem, aldus het college, omdat het normaal om 15 tot 20 personen gaat. Het openhouden van de opvang kost 283.000 euro. Overigens ging de winternachtopvang vorig jaar ook al eerder open, per september.

Maar hoe kan het dat dergelijke noodgrepen nodig zijn, terwijl er miljoenen voor het oprapen liggen om permanent beschermde woonplekken voor deze doelgroepen mogelijk te maken? Kon Enschede als centrumgemeente deze situatie niet zien aankomen en daarop in een vroeg stadium anticiperen? Hoe is het überhaupt mogelijk dat er geld naar spaarpotten gaat, terwijl er blijkbaar vraag is naar huisvesting met begeleiding?

'Complex en langdurig proces'

"Ook wij vinden dat er meer beschermd wonen plekken beschikbaar moeten komen", zegt een gemeentewoordvoerster van Enschede. En daar wordt hard aan gewerkt met andere gemeenten en zorgaanbieders. "Tegelijkertijd moeten we eerlijk zijn: het realiseren van nieuwe beschermd wonen-locaties is een complex en langdurig proces, zeker in de huidige situatie op de woningmarkt." Geld is volgens de gemeente niet het probleem. "De grootste uitdaging zit op dit moment vooral in het daadwerkelijk beschikbaar krijgen van geschikte locaties. Dat is afhankelijk van meerdere factoren en vraagt tijd."

Dat heeft volgens de gemeente te ook te maken met het zorgen voor voldoende spreiding van de voorzieningen over de hele regio en draagvlak in de omgeving van geschikte locaties. In Hof van Twente is onlangs een nieuwe beschermde woonlocatie geopend. In Enschede zijn projecten in ontwikkeling, waaronder de transformatie van de Apostel Thomaskerk en een locatie in nieuwbouwwijk Eschmarkerveld. Al gaat die laatste locatie nog even duren. "Een beperkte wachtlijst kan nodig zijn om voldoende flexibiliteit in beschikbare plekken te houden, maar de inzet is erop gericht die zo klein mogelijk te houden. Op dit moment hebben we duidelijk te weinig beschermd wonen plekken beschikbaar."