Met deze nieuwe Enschedese uitvinding kunnen chirurgen 'mee-opereren' vanaf de andere kant van de wereld

Het idee ontstond tijdens de coronapandemie, vertelt oprichter Jos Groeskamp. Hij werkt al jaren samen met de Amerikaanse hoogleraar Nelson Stone aan de behandeling van prostaatkanker in Europa, het Midden-Oosten en Afrika, onder meer door artsenteams ter plekke te trainen. Toen reizen niet meer mogelijk was, zocht het tweetal naar een manier om dat trainen online voort te zetten. 

Wat begon als een idee om dat gemis op te vangen, is uitgegroeid tot een geavanceerd systeem, dat bestaat uit een headset die is verbonden met een laptop. Via een schermverbinding kan meegekeken en -geluisterd worden. Ook kan een specialist op afstand de verbinding overnemen om de arts te helpen de procedure uit te voeren.

De oprichter koos bewust voor Enschede als vestigingsplaats, vanwege het Business & Science Park en de medische faculteit van de Universiteit Twente. Volgens hem is de regio een van de sterkste medtech-clusters van Nederland, met veel ervaren onderzoekers en medisch personeel binnen handbereik.

Zwarte voorruit

Groeskamp vergelijkt het met autorijden. De uitvoerende arts moet nu nog om zich heen kijken om bijvoorbeeld echo of röntgenbeelden te bekijken, terwijl hij met kleine instrumenten de patiënt opereert. Hij kijkt dus niet naar zijn handen tijdens de procedure, maar omhoog of opzij naar een scherm. 

“Het is alsof de voorruit van een auto zwart is gemaakt en er alleen met de zijspiegeltjes gestuurd kan worden.” De headset maakt die 'zwarte voorruit' volgens Groeskamp weer transparant. “Artsen kunnen met de headset op gewoon naar de patiënt blijven kijken. Alles wat op het computerscherm te zien is, zien zij namelijk ook door de bril.”

Een tumor intekenen op afstand

Wat de headset volgens Groeskamp onderscheidt van vergelijkbare systemen, is dat een meekijkende specialist niet alleen kan zien en praten, maar ook actief kan meedoen. Met een digitale pen of laserpointer kan de expert precies aangeven waar bijvoorbeeld een insnede moet komen of een naald geplaatst moet worden, in plaats van mondelinge aanwijzingen als 'iets naar boven' of 'een tikje naar rechts'.

Hoe dat eruitziet, laat Niels Oude Munnink zien op een prostaatfantoom: een levensecht kunstmodel met lagen huid, vet- en spierweefsel, waar artsen op kunnen trainen. Hij tekent op zijn touchscreen een cirkeltje om een vlekje op de echobeelden. “Dat vlekje daar? Nou, dat is dus een tumor.” 

In de headset verschijnt de getekende cirkel meteen op precies dezelfde plek in het beeld. Zo kan een minder ervaren arts of student precies zien waar hij naar moet kijken, ook als de specialist zelf niet in de ruimte is. “Dat maakt het systeem ook geschikt voor de opleiding van chirurgen en arts-assistenten, die zo vaker en goedkoper kunnen oefenen dan wanneer een specialist er telkens fysiek bij moet zijn”, aldus Oude Munnink.

De headset brengt daarnaast verschillende beelden samen die een arts nu nog los van elkaar op aparte schermen moet bekijken, zoals een echo, een MRI- of CT-scan en patiëntgegevens als hartslag en ademhaling. Via het touchscreenscherm kan er eenvoudig geschakeld worden tussen de beelden.

Volgens Oude Munnink is dat bewust simpel gehouden. “Niet elke arts heeft evenveel affiniteit met technologie. Het hoort allemaal plug-and-play te zijn.”

Investering

“Er hangt natuurlijk wel een prijskaartje aan”, erkent Oude Munnink. De investering in de headset is aanzienlijk, maar volgens hem zit de grootste winst in de besparingen die je eruit haalt. “Waar een specialist een ziekenhuis nu nog meerdere keren moet bezoeken om een team te trainen, kan dat straks vaker en goedkoper op afstand.”

De headset wordt nu al gebruikt in het Universitair Ziekenhuis in Gent, op de afdelingen radiotherapie en urologie. “Daar wordt het systeem inmiddels bij vrijwel elke procedure ingezet.” 

Voorlopig zet JJ-MEDTECH de technologie alleen in bij artsen die het bedrijf al kent, maar een bredere marketingcampagne met live-demonstraties in het buitenland staat al gepland. “We hopen dat we in de toekomst in zoveel mogelijk ziekenhuizen een rol kunnen spelen.”