Sluiting bandenfabriek in Enschede kost Indiaas moederbedrijf bijna 100 miljoen euro: 'Binnen paar jaar terugverdiend'

Die optelsom kan gemaakt worden op basis van uitspraken die Gaurav Kumar, de financieel directeur van Apollo Tyres, in kwartaalupdates deed. Tijdens deze digitale bijeenkomsten worden investeerders en beursanalisten bijgepraat over de (financiële) stand van zaken van het beursgenoteerde Indiase bedrijf. In de laatste sessie benoemde de financiële topman de kosten die met het vertrek uit Enschede gemoeid zijn.

Hoe Hongarije het einde inluidde

In april 2025 maakte de directie van Apollo Vredestein - de Nederlandse dochtermaatschappij van Apollo Tyres - bekend dat de fabriek in het Enschedese havengebied gaat sluiten. Met de opening van een 'state of the art' fabriek bijna tien jaar geleden in de Hongaarse plattelandsgemeente Gyöngyöshalász - mede mogelijk gemaakt door 100 miljoen euro aan staatssteun en goedgekeurd door de Europese Commissie - was Apollo Tyres op de Europese afzetmarkt in feite ook een concurrent van zichzelf geworden.

De productie van autobanden is in Hongarije simpelweg goedkoper en ook de vraag naar banden voor personenauto's steeg niet met de aantallen die voor de opening van de nieuwe fabriek werden geschetst. Na een eerder massa-ontslag in 2020 sprak de directie de hoop uit dat Apollo Vredestein zich zou kunnen specialiseren in banden in het duurdere segment, zoals de Spacemaster (opvouwbare reserveband) of 'runflat' banden. Maar eigenlijk voelen veel overgebleven werknemers dat het einde van de fabriek dan al in zicht is.

Uit geheime informatie die 1Twente vorig jaar publiceerde blijkt inderdaad dat de Europese tak van Apollo Tyres voorafgaand aan het massa-ontslag in 2020 aan de rand van de afgrond stond. En dat had alles te maken met financieringsproblemen rondom die hypermoderne fabriek in Hongarije, waardoor investeerders zich dreigden terug te trekken. De sluiting van Apollo Vredestein lag toen al als serieus reddingsscenario op tafel.

Personeelskosten snel terugverdiend

Nadat de sluiting van Enschedese fabriek vorig jaar werd aangekondigd, probeerden vakbonden en ondernemingsraad zich nog te verzetten. De or schaarde met een rapport waarin een alternatief scenario voor de sluiting was uitgewerkt. Dat had tot een langdurig verzet kunnen leiden, maar uiteindelijk werd het proces gestaakt toen er een akkoord was bereikt over een verbeterd sociaal plan voor (een deel van) de vijfhonderd mensen die hun baan verliezen. 

Dat heeft het Indiase moederbedrijf ook in de portemonnee gevoeld. In november kregen investeerders en analisten te horen dat de reorganisatiekosten door de aanpassing van het sociaal plan 17 miljoen euro hoger zouden uitvallen dan verwacht. "We schatten de totale vaste kosten in op 55 miljoen euro", aldus financieel directeur Gaurav Kumar. Maar de productie van banden op goedkopere locaties in Hongarije en India wordt door sluiting van Apollo Vredestein opgeschroefd. "Op basis van onze verwachtingen, is de terugverdientijd zo'n twee jaar." 

'Harde, moeilijke en emotionele beslissing'

Let wel, het bovenstaande gaat slechts om de personele kosten die met de sluiting van de fabriek aan de Ingenieur Schiffstraat gemoeid zijn. Maar er is ook nog vastgoed. En in de fabriek staan ook machines en andere bezittingen die voor het einde van hun levensduur moeten worden afgeschreven. Met die afschrijving is volgens Apollo Tyres een bedrag van omgerekend 43 miljoen euro gemoeid.

Daarmee komen de totale kosten van het sluiten van de Enschedese fabriek uit op 98 miljoen euro. Hoewel hij het een 'harde, moeilijke en emotionele beslissing' noemt, denkt Gaurav Kumar dat het Indiase bandenbedrijf daarmee beter kan concurreren op de Europese afzetmarkt. Alleen bij banden voor landbouwvoertuigen en 'Original Equipment' (banden die speciaal voor de fabricage van bepaalde automerken of modellen zijn ontworpen) wordt een daling van inkomsten voorzien. Maar die laatste categorie was al verlieslatend, zei Kumar vorige week. "In alle andere categorieën kunnen we vanuit Hongarije of India de markt bedienen." 

Overigens is er door Apollo Tyres vorig jaar wel 153 miljoen euro aan investeringen aangekondigd om de nog geen tien jaar oude fabrieken in Gyöngyöshalász en Chinnapandur klaar te maken voor een opschaling van de productie.

Alleen nog innovatieve bedrijven

Het moet Apollo Tyres weliswaar nog wel lukken om (op korte termijn) een nieuwe eigenaar voor de fabriekspanden te vinden. En dat lijkt een stuk lastiger te worden, nu de gemeente een stokje heeft gestoken voor een groot aantal opties. Op de gronden die Apollo Vredestein in gebruik heeft, rust een bestemming die ook de vestiging van grote transportbedrijven en andere havengerelateerde categorieën mogelijk maakt. Vorig jaar zijn die mogelijkheden bevroren, met de aankondiging dat de gemeente de Vredestein-locaties aan het Kennispark Twente wil toevoegen, via een wijziging van de Omgevingsvisie.

Concreet zou dit betekenen dat er na vertrek van de autobandenfabriek alleen nog bedrijven mogen komen die passen bij het profiel van het Kennispark, dat aan de andere kant van het Twentekanaal ter hoogte van de Grolsch Veste ligt. Denk aan innovatieve start-ups, sciencebedrijven en hightech industrie. Dat geldt niet alleen voor de locatie van het fabriekspand, maar ook voor het nabijgelegen Enschede Harbour 21. Daar opende Heylen Warehouses nog niet lang geleden een bedrijfshal waar Apollo Vredestein voor lange tijd autobanden mag opslaan. Het is op dit moment nog niet duidelijk of dat ook zal gebeuren.

Apollo Tyres is niet blij

De wijziging van de Omgevingsvisie moet nog wel officieel door de gemeenteraad bevestigd worden. Dat zal waarschijnlijk nog voor de zomervakantie gebeuren. Dan staat het voorstel in ieder geval op de agenda van de raad. In een uiterste poging om de gemeente(raad) op andere gedachten te brengen, hebben onder meer de bij de gronden betrokken partijen een zienswijze ingediend bij de gemeente.

Ook Apollo Tyres heeft in een zienswijze haar zorgen uitgesproken. Volgens de bandenfabriek worden de mogelijkheden om een geschikte koper/gebruiker te vinden behoorlijk ingeperkt. De gemeente mikt op een heel specifieke categorie bedrijven, maar volgens Apollo Tyres tonen de nog beschikbare kavels op bedrijventerreinen Kennispark Twente en Technology Base Twente aan dat er sprake is van beperkte vraag. Terwijl er genoeg vraag is vanuit andere industrieën. In een reactie zegt het college dat de Vredestein-locatie uitermate geschikt is voor zwaardere hightech industrie, waarvoor juist geen plek is op het huidige Kennispark.