Onderzoek wijst uit: bodemplaten en wandschermen beste optie tegen HCH-vervuiling in Twentekanaal

Onderzoeksbureau Tauw onderzocht in opdracht van de gemeente Hengelo en Rijkswaterstaat in totaal elf mogelijke maatregelen om de instroom van de schadelijke stof HCH in het Twentekanaal terug te dringen. Daaruit zijn de twee oplossingen naar voren gekomen die het meest haalbaar zijn.

Bij de eerste optie komt een speciale mat op de bodem van het Twentekanaal en de Strootbeek, die meer HCH uit het grondwater opvangt dan de huidige natuurlijke sliblaag. De tweede optie is een verticaal scherm in de bodem langs het kanaal, geplaatst via injecties met actief kool. Deze opties worden nu verder uitgewerkt. Ook een combinatie van beide maatregelen wordt onderzocht. 

Het verdiepende onderzoek moet in het tweede kwartaal van 2026 klaar zijn. Daarna volgt een definitieve keuze.

Langetermijnmaatregelen

Doel van de maatregelen is om de kwaliteit van het water in het Twentekanaal binnen de normen van de Kaderrichtlijn Water te krijgen, dat is een Europese afspraak die ervoor zorgt dat al het water, zoals rivieren, kanalen, meren en sloten schoon en gezond moet zijn. 

Op korte termijn is het volgens Tauw niet mogelijk om overal aan de norm te voldoen. De maatregelen zijn bedoeld om de vervuiling op de lange termijn, over een periode van 20 tot 30 jaar, verder terug te dringen. 

Aanleiding voor het onderzoek waren verhoogde HCH-waarden die in januari 2024 werden gemeten bij meetpunt Wiene. Door het kanaal vanaf sluis Eefde door te spoelen, daalden de waarden van de giftige stof weer onder de norm. De piek werd veroorzaakt door baggerwerkzaamheden in 2023. Tussen sluis Delden en sluis Hengelo voldoet het water echter structureel niet aan de Europese eisen, waardoor maatregelen onvermijdelijk zijn.

Voormalige fabriek Stork Chemie,

De vervuiling met HCH stamt uit de vorige eeuw en is afkomstig van de voormalige fabriek Stork Chemie, waar destijds een bestrijdingsmiddel Lindaan werd geproduceerd. Het kanaal voldoet al jaren niet aan de Europese normen voor waterkwaliteit. Uiterlijk in 2027 moeten alle oppervlaktewateren voldoen aan de Kaderrichtlijn Water.

Te dure oplossingen afgevallen

Van de elf onderzochte scenario’s vielen er zes af vanwege te hoge kosten, beperkte haalbaarheid of grote maatschappelijke impact. Vijf bleven over, plus een zogeheten referentiemaatregel waarbij alle vervuilde grond zou worden afgegraven. Die laatste optie blijkt echter onbetaalbaar: de kosten voor volledige sanering worden geraamd op ruim een half miljard euro.