Hengelose filmmaker Joe Hammond ontrafelt zijn vaders verleden: 'Wacht mij hetzelfde lot?'

'Vind je dat ik op hem lijk?' Dat zijn de eerste woorden in de film. Joe stelt de vraag aan twee vrienden, terwijl hij ze een foto van zijn jonge vader laat zien. Het bevestigende antwoord raakt hem: "Het is confronterend, want ik herken het zelf ook." Het maakt hem zelfs bang. In de voice-over zegt hij: "Draag ik onzichtbare sporen van hem mee? Tikken zijn destructieve genen ook in mij als een tijdbom?"

Kortstondige relatie

Zijn vader en moeder hadden eind vorige eeuw een kortstondige relatie. Zij komt uit Vriezenveen, hij uit Birmingham. Hij was toen al verslaafd aan heroïne. "Ik ben geboren in Hengelo. Ik was een paar maanden oud toen mijn moeder de relatie verbrak. Je kunt nu eenmaal niet samen met een junk een kind opvoeden. Mijn vader ging terug naar Engeland en hij heeft mij daarna nooit weer gezien."

Arbeidersgezin

Richard had allerlei baantjes. Hij werkte onder meer in een kledingwinkel: "Hij kwam uit een arbeidersgezin. Hoewel hij geen domme jongen was, was studeren er niet bij. Daarin verschil ik wel van hem. Ik heb aan de kunstacademie gestudeerd, heb korte tijd filosofie gestudeerd en daarna nog een hbo-studie opgepakt. Uiteindelijk heb ik die studie niet afgemaakt, omdat ik door mijn stage ben blijven hangen bij de lokale omroep in Amsterdam, AT5." 

Fantasie

Pas in de laatste jaren voor zijn overlijden hadden Joe en zijn vader af en toe contact. Daarvoor was er alleen de fantasie, vertelt Joe in de film: "De meeste kinderen groeien op met het beeld van hun vader. Ik had alleen mijn fantasie. Ik zocht 'm in het flikkerende licht van de tv. De ene dag was hij een rockster, de andere dag een acteur of een politicus."

Ruim zeven jaar geleden stierf Richard aan een overdosis heroïne. Joe sprak er in de jaren daarna met niemand over. In de film legt hij het als volgt uit: "Als ik er niet over praat, is het verdriet er ook niet. Maar uiteindelijk ga je het toch voelen."

En daarom besloot hij deze film te gaan maken: "Het is een godsgeschenk dat ik in de media ben gaan werken. Daardoor kan ik mijn eigen verhaal vertellen."

'Ingewikkelde relatie'

De filmmaker heeft het er nog altijd moeilijk mee dat zijn moeder niet wilde meewerken aan de documentaire: "Ik heb haar de eerste versie laten zien. Daarin bel ik haar om te vragen of ze mee wil doen. Het antwoord is 'nee'. Je ziet me op dat moment in tranen uitbarsten. Ik moest uiteindelijk zelfs haar stem uit het gesprek wissen. Je kunt rustig stellen dat we een ingewikkelde relatie hebben."  

Joy Division

Gelukkig waren er wel veel anderen die wilden meewerken. Joe sprak familieleden en vrienden van zijn overleden vader. Uit de gesprekken wordt duidelijk dat Richard trots op hem was, dat ze dezelfde voorkeuren hadden voor muziek (Joy Division) en boeken (De Vreemdeling van Albert Camus). "Hij hield van zwemmen en haatte kerstmis, hij had een zacht karakter en had vaak kortdurende relaties. Net als ik. Eng gewoon."

Samen met cameraman Rollo reisde Joe naar Birmingham, de stad waar zijn vader zijn laatste adem uitblies. Dat dacht de jonge Hengeloër althans. Zijn oom, de broer van zijn vader, vertelt dat Richard is overleden in Salisbury, honderden kilometers zuidelijker.  

"Daar wilde hij blijkbaar van zijn verslaving afkomen. In Birmingham was hij een te makkelijke prooi voor dealers. Als ze zagen dat hij een slechte dag had, kwamen ze bij hem met hun spullen, vertelde mijn tante me."

'Ongeluk'

Toch bleek Richard ook daar niet veilig. In de film zegt een vriend van zijn vader: "Salisbury is een plek waarheen mensen vluchten voor hun problemen, maar de problemen vinden hen ook vaak daar." Op de vraag aan deze vriend of hij dacht dat het om zelfmoord of een ongeluk ging, kwam een duidelijk antwoord: "Het was een ongeluk. Jazeker. Hij wilde namelijk jou ontmoeten. Hij had jou nodig."  

Door het maken van de documentaire probeert Joe te achterhalen wat er is gebeurd en stelt hij zichzelf de vraag: kan ik uit de schaduw van mijn vader stappen en een eigen weg kiezen?

Joe heeft volop werk. Hij maakt commercials en werkt als freelancer bij onder meer AT5. "En ik heb net weer een idee ingediend voor een nieuwe film bij de VPRO."

EO en NPO

De film 'De dode junk in mij' is gemaakt in samenwerking met de EO en bekostigd door de NPO. Hij is te zien op NPO Start, maar ook op YouTube.