Bedrijfsleven Oost-Nederland wil dat kabinet binnen half jaar met plan komt tegen laagwater

De belangenclubs overhandigden de brief aan de Kamercommissie voor Infrastructuur en Waterstaat en de Kamercommissie voor Economische Zaken. Hierin roepen ze de Tweede Kamer op om het kabinet ertoe te zetten binnen zes maanden met een plan tegen laagwater te komen. Naast problemen voor de binnenvaart zorgt laagwater ook voor problemen bij bedrijven die water oppompen voor hun productieproces. 

‘Stremmingen, beperkte bereikbaarheid van havens en onzekerheid over water voor productie leiden tot extra kosten, verstoringen en uitstel van investeringen’, staat er in de brief.

'Opschieten met nieuw gemaal'

In de brief wordt vooral aandacht gevraagd voor de vaarwegen van de IJssel en de Twentekanalen, die afgelopen zomer flink te lijden hadden onder de droogte. Zo roept de club op dat er vaart gemaakt moet worden met de procedure voor het geplande gemaal bij sluis Eefde. De verwachting is dat het nog wel een aantal jaar kan duren voordat het gemaal in gebruik genomen kan worden. 

Dit zogenaamde buisvijzelgemaal moet de dure tijdelijke pompen vervangen die bij droogte opgetrommeld moeten worden. Een tijdelijk pompsysteem kost al gauw twee miljoen euro per seizoen.

Plan

In het plan moeten allerlei maatregelen komen voor zowel de korte, middellange als lange termijn. Ook moet hierin duidelijk worden wie waarvoor verantwoordelijk is, wanneer bepaalde besluiten worden genomen en hoeveel alles gaat kosten. Voor het droogteseizoen van 2027 wil het bedrijfsleven dat er voldoende tijdelijke pompen zijn om het Twentekanaal van water te voorzien, zodat de sluis bij Eefde ook tijdens laagwater in gebruik kan blijven.

'Betere communicatie'

De communicatie vanuit Rijkswaterstaat was volgens kanaalbedrijven slecht. Bedrijven werden laat ingelicht over de kanaalsluiting. In de brief roepen de partijen op om duidelijk vast te leggen op basis van welke criteria beperkingen worden ingesteld. Eerder gaf Rijkswaterstaat al aan dat de communicatie beter kon en dat er wordt gekeken naar een plan.

Sluis op slot

Afgelopen zomer werd de sluis bij Eefde in verband met de droogte gesloten. Wanneer een schip de sluis gebruikt, verdwijnt er water uit het kanaal. Door de lage IJsselstand was de wateraanvoer onvoldoende om het Twentekanaal op peil te houden. Het waterpeil in de zijtak Almelo-De Haandrik dreigde hierdoor onder het minimumpeil te komen. Om schade aan kades en damwanden te voorkomen, werd de sluis bijna vijf weken gesloten. Binnenvaartschepen konden het kanaal niet meer op of af.

Sinds deze week zijn alle beperkingen bij de sluis opgeheven, waardoor binnenvaartschepen weer als vanouds gebruik kunnen maken van de sluis. Op de Boven-IJssel, het stuk tussen Zutphen en de IJsselkop bij Arnhem, is echter opnieuw eenrichtingsverkeer ingesteld voor schepen. Afgelopen maandag werd deze maatregel na ruim twee weken opgeheven. Twee dagen later bleek de waterstand toch weer te laag te zijn. Volgens Rijkswaterstaat heeft dit geen gevolgen voor het aantal schuttingen bij sluis Eefde, maar het betekent wel dat een deel van de binnenvaartschepen moet omvaren om bij het Twentekanaal te komen. 

Voor bedrijven die afhankelijk zijn van het kanaal betekende dit dat goederen niet meer aan- of afgevoerd konden worden. Zo moesten de containerterminals in Almelo en Hengelo overstappen op vervoer via de weg. Ter vergelijking: één binnenvaartschip vervangt tot wel 100 tot 200 vrachtwagens. Dat betekent een flinke kostenpost voor bedrijven.

Daarom willen de ondertekenaars van de brief dat het kabinet alvast plannen maakt voor het geval er uitgeweken moet worden. Denk hierbij aan overslagplaatsen waar containers of goederen tijdelijk gestald kunnen worden, of aan alternatieve routes om goederen te vervoeren.

Politiek

De problemen rond het Twentekanaal kwamen vorige week tijdens de Hengelose raadsvergadering ter sprake. Ondanks de regen, zijn de beperkingen nog niet opgeheven. "Ik had gehoopt dat er inmiddels voldoende neerslag zou zijn gevallen, maar de toestand van onze vaarwegen is op dit moment heel zorgelijk. Dat begint eigenlijk al in Duitsland. Het is dus geen lokaal of regionaal vraagstuk, maar een Europees vraagstuk, waarbij we afhankelijk zijn van meerdere partijen", zei wethouder Maike Warrink (CDA) tegen de raad. 

Minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans komt eind dit jaar met een Kamerbrief over welke maatregelen er genomen worden. Daarbij wordt onder meer gekeken naar Europese samenwerking. 

Europa

Dat is ook waartoe de belangenorganisaties het kabinet oproepen te doen. Die noemen Duitsland als voorbeeld. Dat land kreeg te kampen met een extreem lage waterstand in de Rijn. Daarop riepen vier deelstaten, waar de Rijn doorheen stroomt, de bondsregering op om minimaal 2,5 miljard euro te steken in verbetering van de binnenvaarwegen en binnenhavens. 

De initatiefnemers van de brief vragen het kabinet om de samenwerking te zoeken met Duitsland en Zwitserland: 'Koppel afspraken over infrastructuur aan waterbeheer, prognoses, logistieke uitwijk en innovatie', staat er in de brief.