Onder ‘actief toezicht’ komt Oldenzaal nu wel – langzaam – in beweging op asieldossier

Tot nu toe stelde het gemeentebestuur (ook het vorige college) alles in het werk om onder de opgave, voortvloeiend uit de Spreidingswet, uit te komen. In het onwrikbare standpunt dat er in Oldenzaal geen plek is voor een azc lijkt nu toch enige beweging te komen. Het college heeft uitgesproken dat het uitvoering moet geven aan de Spreidingswet. Daarbij wordt aangetekend dat de discussie niet gaat over de vraag ‘óf uitvoering wordt gegeven aan deze wettelijke taak, maar over de wijze waarop Oldenzaal hier zorgvuldig invulling aan geeft’.

Uitstel-strategie

Tot het moment in juli dat Oldenzaal door asielminister Van den Brink onder ‘actief toezicht’ werd gesteld en aangemerkt als ‘weigergemeente’, koos het gemeentebestuur voor een strategie van uitstel in de hoop op afstel. Nadat meerdere pogingen van het college om de taakstelling juridisch aan te vechten mislukten en een reactie op een ‘aanmaning’ van de asielminister over de gemeenteraadsverkiezingen werd heen getild, legden Solidair Oldenzaal, CDA en VVD in het coalitie-akkoord eens te meer vast dat er in Oldenzaal op dit moment geen plek is voor een azc.

‘Niet overhaast’

Ook nadat minister Van den Brink het college in een brief van 24 juli ‘taakverwaarlozing’ verweet en opschaalde naar trede 3 van het ‘interbestuurlijk toezicht’, leek wethouder Berger nog geen haast te willen maken om aan de taakstelling te voldoen. “Ik wil dit zorgvuldig doen, samen met de gemeenteraad en onze inwoners, en niet overhaast." Berger, die zich niet gelukkig toonde met de kwalificatie ‘weigergemeente’, zei zich als wethouder weliswaar aan de wet te willen houden, maar liet ook weten dat het college zich pas na het zomerreces wilde voorbereiden op het bestuurlijke gesprek met het ministerie. 

Stappenplan

Inmiddels heeft het college ook een ‘procesaanpak’ vastgesteld voor de uitvoering van de Spreidingswet. De stelligheid waarmee in het coalitie-akkoord nog werd gezegd dat er in Oldenzaal (nu) geen plek is voor een azc, is daarmee losgelaten. De procesaanpak omvat een stappenplan dat het college doorloopt om ‘zorgvuldig tot keuzes over de opvang van asielzoekers te komen’. Onderdeel hiervan is het onderzoeken van verschillende mogelijkheden en de gevolgen daarvan voor onder meer veiligheid, leefbaarheid, financiën en de gemeentelijke organisatie. Belangrijk voor het college – en grootste coalitiepartner Solidair Oldenzaal in het bijzonder – is dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in het proces worden betrokken.

Zelf regie houden

Wethouder Berger legt de procesaanpak maandagavond in een Politiek Forum voor aan de raadsfracties. De bijeenkomst heeft een informerend karakter. Dat wil zeggen dat de raad nog niet wordt gevraagd naar een standpunt over scenario's, opvangvormen of locaties. Wethouder Berger informeert de raadsfracties tijdens het Forum over de uitgangspunten die het college hanteert in het stappenplan dat moet leiden tot de opvang van asielzoekers. Daarbij wordt groot belang gehecht aan het betrekken van inwoners, gemeenteraad en maatschappelijke partners, dat er opvang komt ‘passend bij Oldenzaal’ en dat de gemeente zoveel mogelijk zelf de regie houdt.

Teller op nul

Met een presentatie zal de wethouder ingaan op de huidige stand van zaken met betrekking tot de opvang van asielzoekers. Op basis van het verdeelbesluit, voortvloeiend uit de Spreidingswet, zou Oldenzaal per 1 juli 2025 158 asielzoekers moeten opvangen. Op dit moment staat de teller nog altijd op nul. Nu asielminister Van den Brink de duimschroeven verder heeft aangehaald, is 1 juli 2027 de volgende ‘deadline’ om aan de taakstelling te voldoen.

Vier fases

Afgaande op de verschillende fases in de ‘procesaanpak’ van wethouder Berger wordt die deadline niet gehaald. Ze wil tot eind volgend jaar in fases de tijd nemen voor achtereenvolgens ‘verkenning en kaderstelling’, ‘scenarioverkenning en participatie’  en ‘uitwerking en besluitvorming’. Dit zou betekenen dat pas eind 2027/begin 2028 fase 4 wordt bereikt: ‘realisatie en implementatie’. In gewone  mensen taal: dan pas zouden 158 asielzoekers hun intrek kunnen nemen in een opvangplek in Oldenzaal.

‘Stap gezet’

Wanneer wethouder Berger op 26 oktober in Den Haag nog eens moet uitleggen waarom Oldenzaal haar ‘taak’ bij de opvang van asielzoekers heeft ‘verwaarloosd’, zal ze ongetwijfeld ter sprake brengen dat er wel degelijk ‘een stap’ is gezet. Het vorige college voerde in 2024, in samenspraak met het COA, een verkenning uit naar een opvanglocatie voor 50 alleenstaande minderjarige asielzoekers (AMV) voor een periode van vijf jaar. Daarover zei wethouder Berger eerder: ”Die verkenning is toen in een vergevorderd stadium niet doorgegaan, doordat het COA zichzelf terugtrok. Dat heeft ons ruim een ton gekost. Geld dat we tot op vandaag niet terug hebben gezien of een reactie op hebben gehad.” Het college wil nu de geheimhouding op dit dossier opheffen.