Op de kop af twee maanden geleden zijn zes wethouders in Enschede (opnieuw) aan de slag gegaan in hun bestuurlijke functie. Maar niet voordat er afspraken zijn gemaakt - en aan de gemeenteraad voorgelegd - met betrekking tot hun nevenfuncties en hoe zij (de schijn van) belangenverstrengeling willen voorkomen. Al blijken die afspraken, ook wel beheersmaatregelen genoemd, nog altijd niet schriftelijk vastgelegd. Dat bevestigt een woordvoerder van de burgemeester desgevraagd na vragen van 1Twente. Ook vanuit de gemeenteraad zijn er inmiddels vragen gesteld.
Zover er informatie over te vinden is, is het niet heel gebruikelijk dat het schriftelijk vastleggen van beheersmaatregelen zoveel tijd in beslag neemt. Als uitvloeisel van een integriteitstoets door een extern bureau heeft burgemeester Roelof Bleker, in zijn rol als hoofd van het college, immers al adviezen en maatregelen gedeeld. Die zijn voor de benoeming in de gemeenteraad aan de raadsleden voorgelegd. In de stukken staat dat de wethouders mondeling akkoord zijn met de zogenoemde beheersmaatregelen. Dat betekent dat alleen de verdere uitwerking en inkleuring (binnen welke termijn moet bijvoorbeeld aan de afspraken worden voldaan) op papier moet worden gezet.
In Enschede is er bij de zes wethouders toch een hele lijst aan 'potentiële risico's' geformuleerd. Dat klinkt in veel gevallen zwaarder dan het is. Wanneer een familielid als ondernemer of vanuit een andere hoedanigheid betrokken is bij de gemeente, ligt het bijvoorbeeld voor de hand dat de betreffende wethouder zich niet met de casus bemoeit. Zelfstandig ondernemer Barry Overink (BBE) heeft bij zijn aanstelling als wethouder afstand genomen van zijn bedrijf, Malkis Jajan (VVD) verhuurt vastgoed en zal daarom geen kamerverhuur in zijn portefeuille hebben en Willemijn Punte-Zwart (PRO) zal vanwege politiek verlof (terugkeerregeling) niet meestemmen over zaken die met Het Stedelijk Lyceum Zuid te maken hebben.
Bij twee wethouders lag het in juni - ook vanuit de politiek - wat ingewikkelder. Marc Teutelink (BBE) is namelijk voorzitter van de Stichting Lonnekermolen. Omdat die stichting bezig is met een horecavergunning, zullen daar harde afspraken over worden gemaakt. En bij Narda Teke-Bozkurt (PRO) is het de vraag of haar baan als sociaal advocaat én partner (mede-eigenaar) in het advocatenkantoor wel te combineren is met het wethouderschap. De burgemeester vindt eigenlijk van niet, maar wettelijk is het toegestaan. Al zal dit gepaard moeten gaan met tal van afspraken, waardoor het kantoor van Teke-Bozkurt geen zaken voor of tegen de gemeente Enschede, gemeenten waarmee Enschede samenwerkt of samenwerkingspartners zoals woningcorporaties kan voeren.
Gezien de ingewikkeldheid van deze afspraken - er liepen of lopen bijvoorbeeld zaken tegen corporaties - heeft 1Twente vlak na de installatie van de wethouders al vragen gesteld over de procedure. Toen, vlak voor het zomerreces, is aangegeven dat er over de verdere uitwerking van de beheersmaatregelen nadere gesprekken volgen. Nu het reces voorbij is, is gevraagd naar de stand van zaken.
"Er wordt nog gewerkt aan de uitwerking van de beheersmaatregelen", antwoordt een woordvoerder. "Zodra de opvolging/uitwerking van alle beheersmaatregelen klaar is, kan hier ook in het openbaar meer over bekend worden." Voor de opvolging zijn wethouders zelf verantwoordelijk, maar de burgemeester houdt toezicht. "Dat gebeurt in praktijk veelal in de collegevergaderingen waarbij natuurlijk de ene maatregel sneller kan worden afgerond en kan worden gevolgd dan de andere."
Binnen de gemeenteraad zijn inmiddels ook vragen gesteld over de uitwerking van de beheersmaatregelen. Die vragen richten zich meer specifiek op de situatie van wethouder Teke-Bozkurt en of de afspraken zoals ze nu zijn vastgelegd, wel uitvoerbaar zijn. Er is bijvoorbeeld afgesproken dat cliënten van haar bureau geen aanspraak zullen doen op bijzondere bijstand, maar inwoners met een laag inkomen hebben vaak recht op een bijdrage voor advocatenkosten.
Bij de Tweede Kamer is begin dit jaar het Wetsvoorstel Bevorderen integriteit decentraal bestuur ingediend. In deze wet - die nog door de Tweede Kamer besproken moet worden - wordt onder meer vastgelegd dat wethouders, gedeputeerden of waterschapsbestuurders geen financiële belangen mogen hebben die botsen met hun portefeuille.
Deze afspraak is vastgelegd, omdat Teke-Bozkurt in de voorlopige portefeuilleverdeling (die nog wel officieel bekrachtigd moet worden) verantwoordelijk is voor de Participatiewet, al geldt dat niet voor de portefeuille bijzondere bijstand. "De wijze van afdoening van vragen zal naar verwachting worden besproken in het presidium (fractievoorzittersoverleg, red.) of in onderlinge afstemming tussen burgemeester en vragensteller(s)", zegt een gemeentewoordvoerder.