Begint het circus rond de zaak Ardesch opnieuw? (2): hoe controleer je de macht?

Belangrijkste oorzaak van dit langdurige conflict tussen de gemeente Enschede en een Enschedese ondernemer is een gebrek aan informatie. Dat was zo in de aanloop - veel is onder tafel gebleven - en dat is nog altijd zo. De gemeenteraad, die moet controleren of zaken worden rechtgezet, zoals is afgesproken, stelt wel vragen maar moet afgaan op de antwoorden die daar op komen.

Net als eerder in dit dossier zijn die antwoorden soms onvolledig en onjuist. Ook als het gaat om recente gebeurtenissen. Dat valt alleen vast te stellen als je het (omvangrijke) dossier kent. En de gemeenteraad telt sinds de verkiezingen van maart nauwelijks meer leden voor wie dat opgaat.

Vragen, maar ‘geen aanleiding om antwoorden te formuleren’

Eén van de raadsleden die nog wel op de hoogte is van hoofdlijnen en belangrijke details is Erwin Versteeg. Na een periode van afwezigheid nu fractieleider van eenmanspartij Belang van Enschede. Versteeg klom in de pen, na een geklapte schikkingspoging met Ardesch.

Hij borduurde voort op vragen van Herman Brouwer, fractievoorzitter van EnschedeAnders, uit januari. Die werden niet beantwoord, Brouwer keerde na maart niet terug in de gemeenteraad. Versteeg stelde ook een aantal aanvullende vragen, mede namens de PVV en FvD; alles bij elkaar een beste waslijst.

In een recente brief aan de gehele raad (1 juli jl.) reageert het college; het ‘ziet geen aanleiding om antwoorden te formuleren’. De motivering, samengevat: met een uitgebreid extern onderzoek naar de kwestie (van Pro Facto), eerder beantwoorde vragen, discussies in de raad en een aangenomen motie, is alles gezegd wat over de kwestie gezegd kan worden.

Het college voegt daar aan toe dat zij met de ambtenarij druk bezig is met de uitwerking van verbeterpunten die in onderzoek, debat en motie zijn genoemd. En dat de raad regelmatig op de hoogte wordt gehouden van de voortgang daarvan.

Vragen die niet zijn beantwoord met onderzoek, moties of debat

Het klopt dat met name dat onderzoeksrapport (‘Gemeente Enschede: mogelijk garen meeste spinnen?’, Pro Facto, 10 november 2025) op een heel aantal van de gestelde vragen antwoord geeft. Dat is een lijvig rapport, 158 pagina’s. En het beschrijft een duizelingwekkend aantal onderwerpen en gebeurtenissen uit een periode van meer dan een decennium. Maar het staat er in. Als je zoekt en de verbanden weet te te leggen.

Versteeg stelde ook vragen die niet met dat rapport, de discussies in de raad of de motie zijn beantwoord. Die gaan vooral over de aanloop naar dat onderzoek en de communicatie met en informatieverstrekking aan onderzoekers. Over de gang van zaken rond de uitnodigingen aan betrokkenen bij de kwestie en over de hiaten in dat onderzoek, die voortkomen uit het simpele feit dat zij niet zijn bevraagd.

De onderzoekers schrijven zelf dat zij minder volledig konden zijn dat ze hadden gewild. Onder meer omdat niet alle informatie is aangereikt en omdat zij niet alle betrokkenen hebben kunnen horen. Met de toevoeging dat een aantal bronnen meldden dat die vanuit de ambtenarij had advies zouden hebben gekregen om de uitnodiging af te slaan.

Kortom: niet alle vragen over de kwestie Ardesch zijn beantwoord. Niet alles wat erover gezegd kan worden, is gezegd. Dat raadsleden proberen de hiaten te vullen, is niet vreemd. Dat zij daarvoor bij het college aankloppen evenmin; de meeste hiaten vinden hun oorsprong in de aanlevering van informatie en bronnen aan onderzoekers en raad.

Onjuist, onvolledig en onduidelijk

Ook als het gaat om vragen over een andere recente gebeurtenis - een incasso voor een nog resterende schuld uit die rechtszaak tegen Ardesch - blijft beantwoording onvolledig. Die incasso, in een fase waarin de schikkingsgesprekken met Ardesch vastliepen, zou per ongeluk door het deurwaarderskantoor zelf zijn verstuurd. Zonder opdracht vanuit de gemeente.

Volgens het college heeft de gemeente sinds 2017, toen het betreffende incassobureau werd ingeschakeld, geen contact meer met het bureau gehad. Dat klopt niet. In oktober 2022 gebeurde hetzelfde; ook toen viel er een dwangbevel bij Ardesch op de mat. Ook op een moment dat onderhandelingen over een schikking zich in een cruciale fase bevonden. Eveneens verstuurd op eigen initiatief van het incassobureau, zonder opdracht van de gemeente, volgens verklaringen van gemeente en incassobureau daarna.

Uit de verklaring van de gemeente destijds blijkt dat het bureau is verzocht om dergelijke brieven voorlopig niet meer te verzenden. Het bureau plaatste een aantekening in het incassosysteem, volgens verklaringen na de laatste incasso. Uit de beantwoording van de vragen van Bakir blijkt dat die aantekening actief werd verwijderd bij het opstellen en de verzending van de dwangbrief van vorige maand.

Uit diezelfde beantwoording blijkt ook dat alleen het gemeentelijke Vastgoedbedrijf die status zou kunnen verwijderen. En dat de deurwaarder volgens het contract niet zonder opdracht vervolgstappen mag zetten in zo’n incassotraject.

Twee keer dezelfde vragen

Met de verklaring dat de gemeente sinds 2017 geen contact met het incassobureau heeft gehad, blijft buiten beeld dat zich eind 2022 een vergelijkbaar incident voordeed. Onder vergelijkbare omstandigheden. Met eenzelfde verklaring: het college gaf geen opdracht, het incassobureau handelde op eigen houtje.

Dat roept niet één, maar twee keer dezelfde vragen op. Hoe waarschijnlijk is het dat een incassobureau zonder contact met de opdrachtgever, in een dossier dat politiek en bestuurlijke zo gevolg ligt en tegen contractafspraken in, overgaat tot dit soort incassohandelingen? Welke medewerker bij zo’n bureau doet dat op eigen houtje en verwijdert daarbij een systeemmelding? Hoe kan het dat het college daar niet meer duidelijkheid over heeft en zich bij die verklaring neerlegt?

Zouden twee van dit soort incidenten misschien consequenties kunnen of moeten hebben voor de relatie tussen een overheid die zorgvuldig met burgers wil omgaan en een bureau dat daar in kwetsbare situaties inhoud aan moet geven? Welk mandaat heeft zo’n bureau, hoe gaat het daar mee om en behoeft dat misschien aanpassing?

Moeizame schikkingsgesprekken op de achtergrond

Op de achtergrond van dat incasso-incident liepen de toch al moeizame gesprekken over een minnelijke schikking met Ardesch uit de rails. Dat dwangbevel van het deurwaarderskantoor viel op 16 mei bij de ondernemer op de mat, een zaterdag. Het was gedateerd op de maandag ervoor, maar werd te laat bezorg. Ardesch had zeven dagen na dagtekening om 21.000 euro af te tikken. In de praktijk nog twee dagen, dus.

Op 20 mei, drie dagen later, kondigde de Belastingdienst aan beslag te leggen bij de gemeente voor een bedrag dat Ardesch de fiscus schuldig is. De volgende dag dreigde de gemeente Ardesch, via diens advocaat, met terugvordering van betaalde voorschotten en invordering van een schuld die nog rest uit een rechtszaak tegen de ondernemer uit 2019 (ruim 16.000 euro). In totaal 80.000 euro, waarbij de gemeente bijna tienduizend euro meer aan rente rekende over de nog openstaande schuld dan de deurwaarder enkele dagen eerder deed.

Daar hoort de notie bij dat Ardesch, na alle perikelen met de gemeente, blut is. Mocht die minnelijke schikking mislukken, dan waren er weinig andere opties om geleden schade berekend en gecompenseerd te krijgen. Alleen een gang naar de rechter. En dat kost geld.

De geschiedenis herhaalt zich?

Dat is het scenario dat nu voorligt, want die minnelijke schikkingspoging strandde begin vorige maand. Als het tot een rechtsgang komt, is de cirkel rond; de hele kwestie begon met een rechtsgang, die op de keper beschouwd eind 2016 al door ambtenaren werd ingezet. Eveneens met een incassoprocedure. Met als doel ‘een zo snel mogelijke gang naar de rechter’, zo blijkt uit intern e-mailverkeer uit die tijd.

Zonder deugdelijke grond, maar dat bleek pas later. Tijdens de rechtszaak, die werd doorgezet en in 2019 tot een eindvonnis leidde waarin Ardesch inhoudelijk op alle geschilpunten gelijk kreeg. De erkenning kwam nog veel later, in 2024, toen het college toegaf dat de gemeente destijds ten onrechte en te snel naar de rechter is gestapt.

Dit is het laatste artikel in een tweeluik over een moeizame en vastgelopen schikkinsgpoging met Ardesch en de gebeurtenissen daaromheen. In het eerste deel ligt de vraag op tafel die centraal lijkt te staan in die mislukte schikkingspoging: was Ardesch nou klokkenluider in een foute vastgoeddeal, of niet?

Wil je meer weten over deze kwestie: neem dan een kijkje in het uitgebreide dossier op de website van 1Twente.