Waterschap verwacht niet dat vergunningloze energiefabriek bij Hengelose rioolwaterzuivering dicht moet: ‘We werken aan een oplossing’

De zogeheten 'energiefabriek' bij de Hengelose rioolzuivering draait al sinds 2018 zonder geldige natuurvergunning. De Provincie Overijssel heeft door een fout formeel nooit een handtekening onder de vergunning gezet. De ambtenaren van het waterschap kwamen daar onlangs achter. De afgelopen jaren was controle achterwege gebleven. Hierdoor geldt juridisch gezien nog de situatie van vóór de ingebruikname van de energiefabriek, wat invloed heeft op de toegestane stikstofuitstoot.

'Druk uitoefenen'

De bij de commissievergadering aanwezige bestuursleden zijn eensgezind en waarderen de openheid van het waterschap over de situatie. “Dat het snel opgelost kan worden zonder te veel juridisch getouwtrek”, zegt Hugo Tromp. “We moeten ervoor zorgen dat dit manco niet uitgroeit tot een probleem met grote gevolgen.” Hij roept op om samen te werken, maar wel bestuurlijk de druk op de provincie te houden, zodat het probleem opgelost wordt.

Medebestuurslid Jan Nicolaï: “Er is geen schuldige. Op een gegeven moment is er vergeten een handtekening te zetten. Een dommigheidje dat niet had mogen gebeuren.”

'Knoop in de maag'

“Toen ik het hoorde, kreeg ik een knoop in de maag”, zegt Karst Spijkervet, portefeuillehouder bij het waterschap. Omdat de oude vergunning nu leidend is, stoot de energiefabriek formeel gezien te veel stikstof uit. En dat terwijl de energiefabriek juist duurzame elektriciteit opwekt voor ruim 1.750 huishoudens. Hoe? Door slib te vergisten en met het zo ontstane biogas energie op te wekken. Het waterschap onderzoekt of de stikstofuitstoot kan worden teruggedrongen door maatregelen te nemen in de installatie en zo aan de stikstofnormen van de vorige vergunning te voldoen.

Hoe werkt de energiefabriek? In 2020 namen wij een kijkje. 

Het stilleggen van de fabriek is geen optie; het zuiveren van rioolwater en het verwerken van het zuiveringsslib tot energie zijn volgens het waterschap vitale publieke taken. Ook zou het de belastingbetaler ieder jaar 5 miljoen euro extra kosten als de fabriek stil komt te staan. Dan moet het waterschap energie gaan inkopen om de installatie te laten draaien en moet het slib worden verwerkt bij SNB in Noord-Brabant, dat al een groot capaciteitsprobleem heeft. 

Of bewoners het ook daadwerkelijk in hun portemonnee voelen, mocht het zover komen dat de fabriek moet worden stilgelegd, die vraag is lastig te stellen. 

'Geen prioriteit'

Voor het waterschap speelt mee dat de provincie al heeft aangegeven geen prioriteit te geven aan het handhaven van de ‘overtreding’. Alleen kan het wel zo zijn dat een derde partij een zogenoemd 'handhavingsverzoek' indient bij de provincie, die formeel toezicht houdt op het waterschap.

Dan is de Provincie Overijssel verplicht om de zaak te onderzoeken en een afweging te maken. ‘Daarbij kiest de provincie in principe voor een passende en zo licht mogelijke maatregel die effectief is, bijvoorbeeld een waarschuwing’, staat in een antwoord op schriftelijke vragen. Dat de fabriek verplicht moet sluiten, is volgens het waterschap onwaarschijnlijk.

'Naast elkaar'

Volgens bestuurder Spijkervet wordt er actief gezocht naar een oplossing, samen met de Provincie Overijssel. Vanuit de aanwezige leden werd onder andere gevraagd of een rechter zich niet over de zaak kan buigen. Dat is volgens het dagelijks bestuur niet nodig: “We staan niet tegenover elkaar, maar naast elkaar”, zegt Spijkervet. Volgens hem willen zowel het waterschap als de provincie tot een oplossing komen.

Alsnog een handtekening?

Waarom kan de handtekening dan niet alsnog gezet worden? De provincie geeft tot februari 2027 geen nieuwe natuurvergunningen uit. Dit komt doordat de provincie wil voorkomen dat natuurvergunningen straks moeten worden geweigerd door strenger stikstofbeleid. Door het uitblijven van een landelijke aanpak stelt de provincie dit uit tot volgend jaar. Hierdoor kan er ook geen nieuwe vergunning worden verleend. Wel wordt de vergunningsaanvraag voorbereid, zodat die snel ingediend kan worden, wanneer dat weer mogelijk is.