Waarom doorgaan op de huidige weg toch niet zo verrassend is in Enschede: 'Amper financiële ruimte voor nieuwe politieke keuzes'

Voor wie tussen de regels door leest in de 'financiële foto', is doorgaan op de oude weg ineens geen verrassend scenario meer. De financiële foto is het document dat een college na afloop van de raadsperiode publiceert, zodat deze kan worden gebruikt bij het opstellen van een nieuw coalitieakkoord. Het document is, zoals de naam al doet vermoeden, niets anders dan een 'foto' ofwel een huidige stand van zaken van de financiën. En in Enschede liegt die er niet om.

Greep uit de spaarpot

De belangrijkste conclusie uit de financiële foto is dat er komende vier jaar eigenlijk geen geld 'over' is. In de jaren 2027, 2028 en 2029 wordt er in totaal bijna 20 miljoen euro uit de gemeentelijke spaarpot gehaald om gaten in de begroting te dekken. Pas in 2030 ziet het college voor het eerst de mogelijkheid om 'winst' te maken en dus de spaarpot weer aan te vullen. Dat is ook hard nodig, want het vermogen van de gemeente om alle risico's af te dekken daal de komende jaren door de ondergrens.

Dat wil zeggen dat als alle risico's die in beeld zijn - zoals economische schommelingen - zich voltrekken, er te weinig geld in de spaarpot zit om dat op te vangen. Laat staan als er mede door alle geopolitieke spanningen nog grote onverwachte tegenvallers bij komen. Bovendien gaat de hierboven geschetste situatie ervan uit dat alle bezuinigingen die afgelopen jaren zijn voorgenomen (waaronder de bezuiniging van 7,5 miljoen op de ambtelijke organisatie) ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. Tot nu toe is 30 procent van al die bezuinigingen in gang gezet.

'Nadruk ligt op gemaakte keuzes'

Een somber beeld, zou je kunnen zeggen. En dat schrijft ook het (demissionaire) college van burgemeester en wethouders. "Het huidige financiële beeld biedt hiermee nauwelijks ruimte voor nieuwe politieke prioriteiten", staat in de financiële foto. "De nadruk ligt de komende jaren op het daadwerkelijk realiseren van de afgesproken ombuigingen." Al zijn er volgens het college ook positieve ontwikkelingen, omdat er onder meer is geïnvesteerd op gebied van kansengelijkheid, preventie en gezondheid, groen en openbare ruimte, sport en voorzieningen.

In een eerdere financiële foto, die een dag voor de verkiezingen werd gedeeld, ontbrak deze onderbouwing nog. Wie de paragraaf over het gebrek aan ruimte voor nieuw beleid leest, zou kunnen concluderen dat het college geen andere mogelijkheid ziet dan doorgaan op de huidige ingezette koers. In het huidige college zijn wethouders van BBE, VVD, PvdA en ChristenUnie vertegenwoordigd. Vanuit dat licht is het ineens niet zo verrassend dat GroenLinks-PvdA, BBE, VVD en ChristenUnie na een op het oog stroeve start nu toch aan de onderhandelingstafel gaan zitten. Zij hebben de ingezette koers van afgelopen jaren immers al ondersteund.

Kleine koerswijzigingen

Is er écht geen ruimte voor nieuwe politieke prioriteiten? Dat is natuurlijk maar sterk de vraag. Volgens het huidige college, dat nog het oude coalitieakkoord en de besluiten van de oude gemeenteraad uitvoert, in ieder geval niet. Aan de onderhandelingstafel van de nieuwe coalitie zal het ongetwijfeld gaan over (kleine) koerswijzigingen. Een discussie over het al dan niet doorzetten van een juridische strijd tegen de provincie vanwege windturbines bij het Aamsveen zal in de kern niet over geld gaan. Maar het al dan niet vergroten van het aandeel sociale huurwoningen in nieuwbouwprojecten waarschijnlijk wel. Bij andere bouwprojecten, zoals De Kop en Bölke Next, is namelijk een extra bijdrage van de gemeente nodig geweest om de sociale huurwoningen van de grond te krijgen.

En natuurlijk kan er altijd voor gekozen worden om het over een heel andere boeg te gooien. Maar het inzetten van nieuw beleid of het verleggen van de politieke prioriteiten betekent in de huidige financiële situatie dat er meer inkomsten moeten worden gegeneerd (lees: verhoging van ozb) óf dat er ergens anders (extra) bezuinigd moet worden. En het is de vraag in hoeverre de partijen die in de vorige raadsperiode de coalitie vormden - en nu opnieuw met elkaar om tafel gaan - daarvoor te porren zijn.