Burgerbelangen en VVD willen in Enschede toch aan de coalitieonderhandelingen beginnen met GroenLinks-PvdA. Dat zeggen informateurs Jorrit Eijbersen en Carlo Verhaar in hun advies na een 'verlengde verkenning'. Afgelopen week zijn er met de drie partijen, die ogenschijnlijk ver uit elkaar lagen, gesprekken gevoerd. De conclusie is dat er voldoende inhoudelijke basis is om tot formele onderhandelingen over te gaan. ChristenUnie zou volgens de verkenners als vierde partij moeten aansluiten, maar dat levert verbaasde reacties op.
Het advies van de verkenners mag opvallend genoemd worden. En dan gaat het vooral over het advies om ChristenUnie te laten aanhaken. Daarmee zou feitelijk de bestaande coalitie worden voortgezet (in de wetenschap dat PvdA inmiddels is gefuseerd met GroenLinks). Dit is een invulling op basis van 'intuïtie' en 'eigen waarneming' van de verkenners. GroenLinks-PvdA, BBE en VVD zijn namelijk zelf niet tot overeenstemming gekomen welke partij als vierde zou mogen aansluiting.
De 'verlengde verkenning' was nodig, omdat na de eerste fase er nog te weinig draagvlak was bij Burgerbelangen en VVD om direct de onderhandelingen met GroenLinks-PvdA aan te gaan.
Afgelopen week is er volgens Eijbersen (burgemeester van Hellendoorn) en Verhaar (oud-wethouder van Deventer) 'zelden zo openhartig en respectvol gesproken' over tegenstellingen, inhoudelijke onzekerheden en andere hobbels.
Er is dus voldoende basis om met elkaar verder te praten en een coalitie te vormen. Dat kan in principe met de drie partijen, die samen twintig zetels hebben. Maar moet er een vierde partij aanschuiven? En zo ja, welke partij?
Daarover is er ook na een week praten geen consensus gekomen. Omdat ChristenUnie breed wordt gewaardeerd als betrouwbare partner, adviseren de verkenners de eenzetelpartij toe te voegen aan de formatietafel.
Maar dat is tegen het zere been van met name CDA en D66. Die partijen werden namelijk genoemd als mogelijke coalitiekandidaat. Mart van Lagen (CDA) laakt het gebrek aan informatie vooraf en dat de informateurs 'de vrijheid nemen om de coalitie zelf in te vullen'. Linsey van der Veen (D66) is ' zeer verbaasd' over de uitkomst.
De partijen willen van de voorgestelde coalitiekandidaten horen hoe zij over het advies denken. Daarvoor wordt woensdagavond een extra raadsvergadering belegd. Eijbersen en Verhaar zijn inmiddels gevraagd om het formatieproces ook te begeleiden.
Zou de voorgestelde constructie slagen, dan betekent dat vrijwel zeker dat er zes wethouders worden geïnstalleerd. Daarvoor zijn de kandidaten reeds in beeld. Bij GroenLinks-PvdA zijn Narda Teke-Bozkurt en Willemijn Punte-Zwart de wethouderskandidaten, bij Burgerbelangen zijn dat Marc Teutelink en Barry Overink, bij VVD gaat het om Malkis Jajan en voor ChristenUnie hoopt Harmjan Vedder op een tweede periode als wethouder.
Met voldoende steun heeft de gemeenteraad een extra raadsvergadering aangevraagd over het coalitieadvies. Omdat een formele raadsvergadering minstens 48 uur vantevoren bekend moet zijn, kan dat debat pas woensdagavond worden gevoerd. Dat zal dan naar alle waarschijnlijkheid ook gebeuren.