Ze krijgen nog een week bedenktijd om hun zetel wel of niet te aanvaarden, maar 39 Enschedeërs hebben vrijdagmiddag van burgemeester Roelof Bleker te horen gekregen dat zij voor hun partij de gemeenteraad in mogen. Nou ja, er zit ook iemand bij die in Den Haag woont, maar daarover verderop in het artikel meer. Bij het bekendmaken van de definitieve verkiezingsuitslag hoort ook het verdelen van de zetels. In principe geldt de volgorde van de kandidatenlijsten, tenzij een kandidaat minstens 390 stemmen krijgt en daarmee een hogere kandidaat voorbij gaat. En in Enschede leverde dat wat verrassende resultaten op.
Vier jaar geleden werd toenmalig GroenLinks-lijsttrekker Bart Peeters Weem nog voorbijgestreefd door nummer twee Marianne Schouten. Behalve dat Schouten een grote achterban heeft, speelt hier ook mee dat veel GroenLinks-stemmers principieel kiezen voor de hoogste vrouw op de kieslijst. Maar dat speelt natuurlijk niet alleen bij GroenLinks; ook bij andere progressieve partijen is dat een overweging binnen de achterban.
En dat hebben Oscar Escobosa Bosman (Volt) en Kevin Collins (Partij voor de Dieren) vrijdagmiddag ervaren. Beide zijn lijsttrekker van hun partij, die woensdag bij de gemeenteraadsverkiezingen één zetel behaalde. Maar beide kregen zij ook te horen dat die zetel in principe niet aan hen toekomt. Bij Volt is nummer twee Anna Kaal met 555 stemmen de meest gekozen kandidaat, terwijl lijsttrekker Oscar Escobosa Bosman blijft steken op 516 zetels. "Dat is hoe de democratie werkt", zegt Escobosa Bosman na afloop van de bijeenkomst. Maar er is ook zichtbare teleurstelling. De afgelopen jaren heeft hij achter de schermen keihard gewerkt om de fractie (Erik Kemp en Linda Wissink) te ondersteunen in de stadsdelen en hij hoopte de stap naar de raad te kunnen maken.
Om in aanmerking te komen voor een voorkeurszetel moet een kandidaat in ieder geval 390 stemmen halen. Dit aantal is niet uit de lucht gegrepen. Het is een kwart van de zogeheten kiesdeler. De kiesdeler is het totaal aantal uitgebrachte geldige stemmen gedeeld door het aantal zetels in de gemeenteraad. In Enschede zijn dat 39 zetels. De kiesdeler is dus het minimale aantal stemmen dat een partij nodig heeft om met zekerheid aanspraak te doen op een zetel. In Enschede waren dat er deze keer 1558.
Hetzelfde zal gelden bij Kevin Collins van Partij voor de Dieren. Hij was niet lang na de bijeenkomst in het stadhuis vertrokken. Ondertussen kreeg een zichtbaar verbaasde Rosanne van Beilen-van Tintelen een formulier voor het al dan niet accepteren van de raadszetel in haar handen gedrukt, plus instructies van een medewerker van de griffie (raadsondersteuner). Wat het extra bijzonder maakt is dat Van Beilen-van Tintelen twee kandidaten is voorbijgestreefd. De nummer drie van de Partij voor de Dieren kreeg 498 stemmen, lijsttrekker Kevin Collins 470 en nummer twee Patrick Hoetink kreeg er 44.
Verschuivingen zijn er ook bij lokale partij Burgerbelangen Enschede. In de komende periode moet BBE het met twee zetels minder doen in de gemeenteraad, acht in plaats van tien. Voorkeursstemmen kunnen dan nog meer het verschil maken. Dat nummer dertien Joffrey Vogelzang (576 stemmen) in de raad zou komen, was gezien zijn grote achterban in Glanerbrug te verwachten. Ook Zehra Ceben (411 stemmen), die voor haar vierde raadsperiode opgaat, is steevast een stemmentrekker. Maar nu komt daar ook Niels van den Berg bij. De huidig wethouder, die zich in december op de laatste plaats liet zetten nadat hij door het partijbestuur als derde wethouderskandidaat werd gepositioneerd, kreeg woensdag 447 stemmen zonder campagne te voeren.
Of hij zijn zetel gaat accepteren? "Jazeker", is het antwoord. "Ik heb het mandaat van de kiezer gekregen." Dat betekent dat Van den Berg al dan niet tijdelijk terugkeert in de gemeenteraad. En saillant genoeg gaat dat ten koste van de zetel van Barry Overink, die als zesde op de kandidatenlijst stond, door het partijbestuur naar voren is geschoven als tweede wethouderskandidaat achter Marc Teutelink, maar met 174 stemmen geen aanspraak kan maken op een voorkeurszetel. De grote vraag gaat zijn of Van den Berg met het mandaat van de kiezer in de hand toch een wethouderspositie zal claimen. En aan wie deze keuze uiteindelijk is: het bestuur of de fractie? Woensdagavond zei Van den Berg live tijdens de 1Twente Uitslagenavond dat hij 'op de deur van het bestuur' zal kloppen als hij het mandaat van de kiezer zou krijgen.
Waren er nóg meer bijzonderheden? Absoluut. Neem Forum voor Democratie, waar lijstduwer Pepijn van Houwelingen 525 stemmen kreeg. Van Houwelingen is een geboren Enschedeër en is Kamerlid voor FVD. Hij zal zijn zetel niet opeisen, omdat hij in Den Haag woont. "Prachtige uitslag en een grote eer, maar ik ga niet verhuizen", laat Van Houwelingen met een knipoog weten. Bij verkiezingswinnaar GroenLinks-PvdA krijgt nummer elf Willemijn Punte-Zwart een zetel. Zij is met 756 stemmen de op twee na meest gekozen kandidaat van de partij, achter lijsttrekker Narda Teke-Bozkurt (5.142 stemmen) en de van Partij voor de Dieren overgekomen nummer vier Judith Hofte (1.374 stemmen).
Lees verder onder de afbeelding.
De verkiezing van Punte-Zwart gaat ten koste van Paul Oonk, die op basis van lijstvolgorde de achtste zetel zou invullen. Bijna was Bart Peeters Weem (136 stemmen) ook voorbijgestreefd, maar nummer elf Richelle Saadi komt slechts twee stemmen tekort om aanspraak te doen op een voorkeurszetel. Bij de VVD zijn vier zetels te verdelen, maar nummer vier Luc Staal komt voorlopig niet in de gemeenteraad. Jasper Agelink (461 stemmen) gaat hem voorbij. Als de VVD deel gaat uitmaken van een coalitie en lijsttrekker Malkis Jajan aanblijft als wethouder, is Staal als eerste aan de beurt.
Dit zijn de 39 mannen en vrouwen die tot raadslid in Enschede zijn gekozen. De namen van raadsleden die op basis van voorkeurstemmen zijn gekozen, staan in cursief. De anderen hebben het op basis van hun positie op de kieslijst gehaald. Ze hebben nog een week de tijd om hun zetel al dan niet te accepteren.