BBE-wethouder laat zich na 16 jaar Enschedese politiek onverwacht op onderste plek van kieslijst zetten: 'Ik keer niet terug na de verkiezingen'
Nee, het was niet gepland dat Niels van den Berg vlak voor de jaarwisseling zijn afscheid van de lokale politiek zou aankondigen. Sterker: hij had nog niet zo lang geleden de knoop doorgehakt om zich volledig te geven voor een derde periode als wethouder van 'zijn' stad. En toch vertelt de 48-jarige Van den Berg partijgenoten van Burgerbelangen deze woensdag dat hij stopt en zich op de laatste plek van de kieslijst laat zetten. Een beslissing van het partijbestuur stelt hem naar eigen zeggen voor een onmogelijke situatie. "Ik kan dit niet uitleggen aan mensen die op mij stemmen."
Het moet ergens vlak voor de zomervakantie zijn, een half jaar geleden, tijdens de eetpauze van een lang debat in de gemeenteraad. "Ik ben eruit: ik wil nog wel een periode door", vertelt Niels van den Berg in de wandelgangen van het stadhuis aan de verslaggever. Eerder had hij er nog over zitten wikken en wegen. Is een derde periode als bestuurder verstandig? Is de houdbaarheidsdatum nog goed? Is het 'politieke vuur' er nog? En niet onbelangrijk: vindt het thuisfront het ook een goed plan? Het antwoord is in alle gevallen ja. De vorming van sportclusters, de terugkeer van FC Twente naar Het Diekman, de opening van het nieuwe zwembad… het werk voelt simpelweg nog niet af.
Wethouders op plek 3 en 4
Bovenaan de onlangs vastgestelde kandidatenlijst van Burgerbelangen Enschede prijken de namen van Danny van Wakeren (1) en Valerie Schrauwen (2). BBE kiest duidelijk voor een nieuwe generatie lokale politici en daar horen nieuwe (en jongere) gezichten bij. Pas op plek drie en vier staan respectievelijk Marc Teutelink en Niels van den Berg. Daarmee geeft de partij een signaal af: dit zijn onze wethouders. Een ongebruikelijke, maar zeker geen zeldzame keuze.
Neem de ChristenUnie, waar wethouder Harmjan Vedder ook op de vierde plek van de kieslijst staat, net als toenmalig wethouder Jurgen van Houdt in 2022. Vaak wordt gekozen voor de wethouder als uithangbord en lijsttrekker, zoals Malkis Jajan bij de VVD. En soms wordt met een plek als lijstduwer duidelijk gemaakt dat de wethouder in ieder geval niet van plan is om als raadslid terug te keren. Dat was vier jaar geleden te zien bij toenmalig D66-wethouder June Nods, die op de laatste plek van de kandidatenlijst stond.
Telefoontje van partijbestuur
Op basis van zijn vierde plek richt Van den Berg zich de afgelopen periode dan ook op de gemeenteraadsverkiezingen met een mogelijke verlenging van het wethouderschap in het achterhoofd. Totdat een kleine week geleden het partijbestuur van Burgerbelangen belt met de boodschap dat hij als wethouderskandidaat de derde in de pikorde is.
Huidig wethouder Marc Teutelink en Barry Overink zijn eerst aan de beurt. Overink (plek 7 op de kieslijst) was tot voor kort fractievoorzitter van BBE in de gemeenteraad. Bij de verkiezingen in 2022 pleitte Burgerbelangen aanvankelijk voor een zesde wethouder – en wel een derde namens de lokale partij. In de wandelgangen circuleerde toen al de naam van Overink als de topkandidaat voor die rol.
Stemmenkanon in 'Oost'
Vooropgesteld zegt Niels van den Berg niet met modder te willen gooien richting zijn partij. "Ik ben het niet eens met deze beslissing", zegt de wethouder sport en welzijn. Hij dicht zichzelf een hogere rang in de pikorde toe. "Maar dat heeft niets te maken met de kwaliteiten of de positie van Marc en Barry."
5.149 voorkeursstemmen
Als geboren en getogen Enschedeër wordt Niels van den Berg een kleine twintig jaar geleden door partijprominenten als André LeLoux en Hans van Agteren bij Burgerbelangen gehaald. Van den Berg is docent lichamelijke opvoeding aan de Scholingsboulevard en is daardoor bij generaties aan leerlingen een bekend gezicht. Na een aantal jaren meelopen wordt hij in 2010 verkozen tot raadslid. Als lokaal politicus staat hij aan de wieg van de opmars van BBE: 4 zetels in 2010, 5 in 2014, 7 in 2018 en 10 in 2022. Met bij de laatste verkiezingen maar liefst 5.149 voorkeursstemmen. Na vier jaar als fractievoorzitter wordt Van den Berg in 2018 benoemd tot wethouder en loco-burgemeester (eerste vervanger van de burgemeester).
Als voormalig gymdocent in het voortgezet onderwijs is Van en Berg een bekend gezicht in de stad. En ook in Glanerbrug of bij de sportverenigingen weet vrijwel iedereen wel wie hij is. Noem het een stemmenkanon of een gunfactor. Met oog op een nog in te voeren regel binnen de partij, maakt het bestuur een andere keuze. Als de leden van BBE akkoord gaan, geldt vanaf komend voorjaar een maximum van twee raadsperiodes (8 jaar) aan het wethouderschap.
'Niet uit te leggen aan achterban'
Maar omdat die keuze van het bestuur meer dan een maand komt na de algemene ledenvergadering waarin hij op de vierde plek van de kandidatenlijst is gezet, staat hij voor het blok. Zo'n hoge positie straalt namelijk uit dat Van den Berg door wil in de politieke arena. En die positie levert hem met grote zekerheid genoeg stemmen op voor een voorkeurszetel in de gemeenteraad. Van den Berg heeft echter al aangegeven dat hij niet terugkeert als raadslid.
"Wetende dat het om meerdere redenen onwaarschijnlijk is dat Burgerbelangen een derde wethouder krijgt, zou ik in de verkiezingscampagne de straat op gaan in de wetenschap dat ik waarschijnlijk niet terugkeer in de politiek. 'Je gaat toch door? Dan krijg je mijn stem', zeggen mensen die ik tegenkom. Ik kan dat niet uitleggen aan de mensen die op mij stemmen en zich achteraf afvragen waarom ik er niet voor hun ben."
Moeilijk besluit genomen
Deze woensdag zijn het partijbestuur en de gemeenteraadsfractie door Niels van den Berg op de hoogte gesteld dat hij zich terugtrekt als wethouderskandidaat. "Ik keer niet terug na de verkiezingen. Dat voelt definitief", zegt hij. "En ik heb het daar wel moeilijk mee gehad. Ik had echt graag nog een periode door gewild. Maar ik wil straks niet maandenlang in de wachtkamer hopen dat er misschien nog een kansje komt."
BBE-voorzitter: 'Proces had anders gemoeten'
Voorzitter Herbert Krabbe respecteert het verzoek van Niels van den Berg om zich te laten terugzetten als lijstduwer. Hij blijft achter de keuze voor de wethouderskandiaten staan. "Als bestuur hebben we vorige week met alle vier wethouderskandidaten gesproken." Dat zijn - behalve Van den Berg - Marc Teutelink, Barry Overink en Lourraine Lents (plek 5 op de kieslijst). "We hebben allemaal een voorkeursvolgorde genoteerd en die kwam overeen." Volgens Krabbe speelt de wens voor een maximum van twee termijnen als bestuurder, hoewel die regel nog niet van kracht is, hierbij een belangrijke rol. "Op de kandidatenlijst kiezen we voor nieuwe gezichten, dan geldt soms ook voor bestuurders."
Toch begrijpt de BBE-voorzitter de frustratie bij Van den Berg als het gaat om het proces. De leden gaan over de volgorde van de kieslijst, daarna heeft het bestuur de wethouderskandidaten bepaald. Die volgorde is niet handig en daar hebben we vooraf niet over nagedacht en dat zullen we een volgende keer anders doen."
Het is niet dat de leden van Burgerbelangen de afgelopen week rollebollend over de vloer zijn gegaan, maar toch denkt de wethouder dat het proces anders had gekund. “Als mij dit afgelopen zomer, toen ik voor mezelf duidelijk had dat ik wel een periode verder zou willen, dan had ik daar meer vrede mee kunnen hebben. Dan had ik ook nooit op de vierde plek van de lijst gestaan.”
Het verzoek dat Van den Berg aan zijn partijbestuur heeft gedaan is dus dat hij op de 31ste en laatste plek van de kandidatenlijst wordt geplaatst. Een rol als ‘lijstduwer’ dus, maar ook een positie die zegt: ik ga ongeacht het aantal stemmen niet in de gemeenteraad. Hij is de partij dankbaar voor de kansen die hij sinds 2010, toen hij als raadslid van Burgerbelangen begon, heeft gekregen. “Maar nu moet ik de knoop doorhakken, zodat ik me kan richten op mijn verdere toekomst.”
Download onze app
