Afval blijft voor veel Enschedeërs probleem nummer één: dit steekt het meest (en hierdoor komt dat)

Liefst 1299 Enschedeërs vulden in januari de verdiepende vragenlijst in (die werd opgesteld door TwentePraat van Kennispunt Twente, in opdracht van 1Twente). 

Doel van die tweede enquête was om extra inzicht te krijgen in de onderwerpen die Enschedeërs eind 2025 het meest noemden als aandachtspunt: afval op één, veiligheid op twee en onderhoud op drie. Volgens inwoners dus topprioriteiten voor de nieuwe gemeenteraad van Enschede, die ze op woensdag 18 maart mogen kiezen.

In dit artikel presenteren we de resultaten en geven we uitleg rond de hardnekkige nummer één, die ook de afgelopen twee verkiezingsperiodes al het meest werd genoemd: afval.

Slechts 8% denkt dat onduidelijke regels bijdragen

Liefst vier op vijf van de Enschedeërs die de tweede vragenlijst invulden, zien afval als probleem. Meer dan de helft (52%) zelfs als groot probleem. Kleine slag om de arm: de respondenten werden geworven door specifieke oproepen over dit thema op sociale media, dus de kans dat ze het een (groot) probleem vinden wordt daardoor groter.

Kijken we dieper in wat die Enschedeërs het meest steekt, dan blijkt rondslingerend afval door vrijwel iedereen genoemd te worden (87%). Het ophaalbeleid van de gemeente (24%) en het afval scheiden (20%) worden minder - maar ook als probleem ervaren.

Ook vroegen we aan de Enschedese respondenten: waar komt het probleem volgens jou vandaan? Ongeveer de helft noemt daarbij inwoners die afval laten rondslingeren (55%) en dat het ophalen en wegbrengen van afval te duur is (50%). Een derde deel denkt dat inwoners met opzet niet goed scheiden. Verder merkt (ruim) een op vijf invullers op dat de containers niet vaak genoeg worden geleegd, er slecht wordt schoongemaakt en dat er te weinig of te kleine afvalbakken zijn. Slechts 8% denkt dat onduidelijke regels voor afvalscheiding bijdragen aan de problemen.

Hoewel niet expliciet onderzocht, is het goed om op te merken dat de overlast door bijgeplaatst (grof)vuil niet voor alle Enschedeërs even urgent is. Dat gebeurt namelijk veelal bij milieupleintjes met ondergrondse containers. In wijken met hoogbouw als Wesselerbrink, Boswinkel, Twekkelerveld is de overlast daarom vele malen erger dan pak ‘m beet Bolhaar en Stokhorst, wijken zonder hoogbouw en dus nauwelijks milieupleintjes.

Pappen en nathouden

Het beleid van de meerderheid van de gemeenteraad lijkt gekenschetst te worden door pappen en nathouden. Ook in 2018 en 2022 werd afvaloverlast namelijk door inwoners genoemd als de grootste ergernis. Een oplossing voor het probleem is de afgelopen tien jaar niet gevonden, ondanks het snel opruimen van bijplaatsingen, grof afval en dumpingen in het buitengebied. 

Geprobeerd is om gratis aanleveren van afval op de brengpunten te verruimen naar 75 kilo, om containers te plaatsen voor het pmd-verpakkingsafval (plastic, metaal en drank) en laatstelijk probeert de gemeentelijke overheid de overlast te verminderen door meer toezicht via camera’s, handhaving en het uitdelen van boetes.

De narigheid van de laatste maatregelen is dat boetes slechts opgelegd worden bij zogenaamde ‘heterdaadjes’. In 2024 deelden handhavers 413 boetes uit. Die werden vooral opgelegd na het vinden van adresgegevens in gedumpt afval. In de gevallen waarbij cameratoezicht is gebruikt, gaat het om inwoners die met de auto aan kwamen rijden en hun afval dumpten. Op basis van het kenteken werd de overtreder aangepakt. Experts zeggen overigens dat verscherpt toezicht via camera’s zorgt voor een ‘waterbedeffect’ wat dan weer zorgt voor narigheid op andere plekken. 

Nascheiding

Met ingang van 2028 is een andere oplossing bedacht. Dan wordt pmd-afval nagescheiden bij alleen de hoogbouw. De ondergrondse containers voor die materialen worden verwijderd. Diftar - het beleid dat er wordt betaald voor het aanbieden van restafval - verdwijnt niet. Moeten hoogbouwbewoners straks meer betalen, als ze hun pmd-afval bij het restafval in gooien? Eerder deed 1Twente een poging die zorgen te beantwoorden.

Voor de andere afvalstromen blijft alles hetzelfde. Bij de laagbouw gooien de bewoners het afval nog steeds in de eigen verschillende containers. Een deel van de politieke partijen is wel klaar met de huidige inzameling van afval. Zij willen dat nascheiding de norm wordt.