Enschede benoemt halve stad tot 'spoorzone' en dat levert zomaar 27 miljoen euro op, maar college wil meer

Met het project Spoorzone Hengelo-Enschede (SHE) zijn beide gemeenten ruim twee jaar geleden voor het eerst gezamenlijk naar buiten getreden. Het bundelen van de krachten wordt gezien als dé manier om geldpotjes in Den Haag aan te spreken. En met succes: in juli wees het kabinet de Spoorzone aan als grootschalige woningbouwlocatie voor de toekomst. Amper vier maanden later worden de eerste vruchten van die aanwijzing geplukt: in totaal bijna 42 miljoen euro.

Spoorzone, dat is een ruim begrip

Maar wat betekent dat concreet voor Enschede? In feite krijgt de gemeente 27.644.665 euro om woningbouwprojecten binnen de 'spoorzone' vlot te trekken of op gang te helpen. Daartegenover staat meestal wel de eis om een even zo groot bedrag zelf te investeren. Het gaat in dit geval om bijdragen voor het project Driehoek-Noord (tegenover het Stadskantoor), het 'klimaatadaptief' herinrichten van het Volkspark, het Stationsplein, het Van Heekplein en de Kop Boulevard en een bijdrage voor 'stroomnetbewust' bouwen. Maar ook een bijdrage voor woningbouw op het Wethouder Horstmanpark.

Euh... het Horstmanpark in de spoorzone? Het sportpark (dat wordt gesloten) nabij de Horstlindelaan ligt aan de rand van het buitengebied, hemelsbreed exact 2 kilometer verwijderd van de spoorlijn. Zelfs de bussen rijden er vanaf volgend jaar niet meer. Maar het is geen foutje, bezweert een gemeentewoordvoerder. "We zijn creatief geweest met het trekken van de grenzen." Dat blijkt ook uit documenten die rondom de aanwijzing van Enschede en Hengelo als gebieden voor grootschalige woningbouw zijn gedeeld. In feite is de halve stad, in ieder geval het grootste gedeelte ten noorden van de A35, een spoorzone. Inclusief Glanerbrug, want ook daar zijn twee treinstations.

Geld om grond te verwerven

Dat er nog geen concreet plan voor een woning op het Horstmanpark is gemaakt, doet er niet toe. Een deel van de rijksbijdrage wordt namelijk ingezet om grondposities te verwerven. De gemeente heeft namelijk in het hele gebied via de Wet voorkeursrecht het eerste recht op koop verworven. Hetzelfde is het geval in de Driehoek-Noord, het gebied dat wordt omsloten door de Hengelosestraat, Deurningerstraat en Raiffeisenstraat en zich met recht een spoorzone mag noemen.

Op steenworp afstand van het Centraal Station en het stadskantoor is de gemeente al druk bezig met het verwerven van appartementen. Uiteindelijk is het de bedoeling dat de verschillende complexen worden gesloopt en dat het gehele gebied - inclusief de huidige parkeerplaats in het midden - wordt getransformeerd tot een grootstedelijk nieuwbouwplan.

Wachten op geld voor infrastructuur

Het Rijk heeft in totaal 877 miljoen euro over het hele land uitgedeeld voor woningbouw in grootschalige woningbouwgebieden. Maar er is ook een potje van maar liefst 2,5 miljard euro, bedoeld voor een opwaardering van de infrastructuur rond deze gebieden. Vanuit dat potje ontvangt de gemeente Enschede precies 0 euro. En dat vindt het college toch wat teleurstellend. Goede infrastructuur vraagt om enorme investeringen en is essentieel rondom grootschalige bouwlocaties.

Het is een bewuste keuze van het Rijk om nieuwe grootschalige woningbouwlocaties (zoals Enschede en Hengelo) niet te belonen met een bijdrage in de infrastructuur. "Het is aan een nieuw kabinet om te bezien hoe de noodzakelijke mobiliteitsmaatregelen alsnog geborgd kunnen worden en we blijven hierover met de betreffende gemeenten in gesprek", aldus demissionair minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Mona Keijzer in brief aan de Tweede Kamer. De Enschedese 'bouwwethouder' Malkis Jajan zei deze week in de gemeenteraad dat hij de ruimte om over extra geld voor infrastructuur in gesprek te gaan zal aangrijpen.

Voor nu betekent dat waarschijnlijk even een pas op de plaats bij een aantal ambitieuze projecten. Neem de gewenste autotunnel aan de Oostweg (ter hoogte van de Keppelerdijk), maar ook een nieuw project op het wensenlijstje: een tunnel onder het spoor ter hoogte van de Euregioweg. Beide projecten dragen bij aan een mogelijke opwaardering van de route tussen de N35 en de Noord Esmarkerrondweg, tot een soort ringweg.