Het is dinsdagochtend als bij winkelcentrum Thiemsbrug in de binnenstad van Hengelo een busje met aanhanger arriveert. Binnen enkele minuten laden meerdere mannen tientallen fietsen in. Voorbijgangers kijken eerst wat argwanend, maar zijn al snel gerustgesteld als ze een handhaver zien. Die helpt zelfs mee en dus zal het wel goed zijn. Het is een actie van de gemeente die dag om zwerffietsen en fietswrakken op te ruimen.
De actie richt zich specifiek op tweewielers die kapot zijn, incompleet of ernstig verwaarloosd. Fietsen waar je zeker niet meer de weg mee op kunt. “Eerlijk gezegd dacht ik even dat ze fietsen aan het stelen waren,” zegt een mevrouw die net haar boodschappen heeft gedaan. Even is ze ook bang dat haar e-bike uit de stalling wordt gehaald, maar een aantal fietsen dat netjes in de rekken staat, wordt niet meegenomen. “Ik snap heel goed dat ze dit doen,” zegt ze.
Fietswrakken worden van straat gehaald op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Daarin staan de gemeentelijke regels op het gebied van openbare orde en veiligheid. “Het opruimen gebeurt het hele jaar door zonder vaste momenten,” vertelt een medewerker van de gemeente bij navraag. Bij iedere opruimronde worden zo’n tachtig fietsen uit de openbare ruimte of fietsenstallingen verwijderd. Op jaarbasis gaat het in Hengelo om circa duizend weesfietsen en wrakken.
De circa duizend fietsen in Hengelo vallen overigens in het niet bij steden als Amsterdam en Utrecht. Daar zijn zwerffietsen en wrakken een ware plaag en worden er jaarlijks tienduizenden fietsen verwijderd.
Met regelmatige opruimacties wil de gemeente Hengelo het centrum veilig en toegankelijk houden. De achtergelaten fietsen belemmeren niet alleen het zicht, maar nemen ook kostbare ruimte in beslag, waardoor er minder plek is voor andere bezoekers om hun fiets netjes te parkeren.
Door een toename aan fietsen in de stad gaat de gemeente aan de slag met het maken van een speciaal uitvoeringsplan voor fietsparkeren in de stad. "We kunnen nog niet zeggen wanneer precies. Het klopt dat wij op dit moment bezig zijn om het beleid te actualiseren. Wanneer een nieuw beleid wordt vastgesteld communiceren wij dat uiteraard."
Opvallend is dat bij de opruimacties niet standaard handhavers aanwezig zijn. “Soms wel, soms niet,” aldus de gemeente. Dat kan weleens tot verwarring leiden. Wie ziet dat er meerdere fietsen worden weggehaald en denkt dat het geen zuivere koffie is, doet er dus altijd goed aan het meteen bij de politie te melden om zo fietsendieven snel op te kunnen pakken.
De fietswrakken die de gemeente laat verwijderen, worden opgehaald door medewerkers van Tactory, een fietsenwerkplaats van Tactus. Zij zijn duidelijk herkenbaar aan bedrijfskleding met logo.
De opgehaalde fietsen gaan eerst naar het fietsdepot van de gemeente aan de Deurningerstraat 250, waar ze minimaal 2 tot maximaal 13 weken worden bewaard, dit is afhankelijk van de waarde. Wie zijn fiets mist kan bij het depot informeren of deze mogelijk is meegenomen.
Eigenaren kunnen hun fiets ophalen bij het fietsdepot als ze hun identiteitskaart laten zien en kunnen aantonen dat het hun eigendom is. Ook moeten ze 35 euro betalen, dat zijn de kosten van de verwijdering. Fietsen die niet tijdig worden opgehaald, worden uiteindelijk overgedragen aan Tactory. Daar worden ze opgeknapt en doorverkocht.
Bij fietsen die technisch nog in orde zijn, maar zijn achtergelaten op straat wordt normaal gesproken eerst een waarschuwingslabel gehangen met de mededeling dat de fiets wordt verwijderd als die niet binnen een bepaalde termijn wordt weggehaald. Jaren geleden hield de gemeente Hengelo een labelactie bij het station. Daaruit bleek toen dat 14 tot 16 procent van de gestalde fietsen daar weesfietsen waren.
Technisch onbruikbare fietsen, zoals wrakken met kapotte banden, ontbrekende onderdelen die een gevaar vormen voor de veiligheid worden vaak zonder waarschuwingslabel verwijderd.
Hengelo Promotie, Stichting Centrummanagement Hengelo (SCH) en de gemeente Hengelo zijn een campagne gestart om bewaakt fietsparkeren te belonen. Wie vanaf 12 juli tot en met 31 oktober 2025 zijn fiets stalt in een van de bewaakte fietsenstallingen krijgt een stempel op een speciale fietsstempelkaart. Met 18 stempels is de kaart vol en kan deze ingewisseld worden bij Hengelo Promotie voor een Hengelo Kadokaart ter waarde van 15 euro. De actie moet het aantal geparkeerde fietsen in de winkelstraten verminderen en zo winkels, horeca en de warenmarkt beter bereikbaar maken.