Twee alternatieve bezuinigingen in Enschede zijn al verklapt, waarom moet de rest nog 'geheim' blijven?

Dat er een lijst circuleert met afgevallen bezuinigingsopties was mogelijk nooit bekend geweest. Het zaakje kwam aan het rollen via technische vragen van GroenLinks, die wilde weten welke scenario's - samen goed voor zo'n 10 miljoen euro - het niet zijn geworden. Het antwoord werd een verwijzing naar de kast waar raadsleden het onder geheimhouding zouden kunnen inzien. Met name bij D66 leidde dat tot verbazing, zeker in het licht van de eerdere discussie over het wel of niet openbaar vergaderen over bezuinigingsopties.

'Het is niet fraai, het is pijnlijk'

De grote vraag is hoe 'geheim' dat lijstje in de geheime kast in het stadhuis is. Toen commissievoorzitter Robin Wessels afgelopen week vertelde dat het college formeel geen geheimhouding op het lijstje met gesneuvelde bezuinigingen heeft gelegd, ontstond er een pijnlijke stilte in de raadzaal. Bovendien constateerde D66-raadslid Gertjan Tillema dat 'een wethouder' even daarvoor nog twee concrete zaken van dat zogenaamd geheime lijstje heeft benoemd.

Na het terugkijken van de vergadering kan het eigenlijk maar om één wethouder gaan: Arjan Kampman. De PvdA'er liet zich in zijn antwoorden iets ontvallen over de alternatieve scenario's die bij het college op tafel lagen. "Het is niet fraai, het is pijnlijk. Maar we moeten oprechte, stevige keuzes maken met elkaar", aldus Kampman. "En de keuze - laat ik het maar zo zeggen - was: doen we nog een grote greep bijvoorbeeld bij Stichting Leergeld. Om daar minder geld uit te geven. Of aan de bestaanszekerheid, heel veel andere vraagstukken."

Welke afwegingen zijn gemaakt?

Stichting Leergeld en 'bestaanszekerheid' staan dus met enige zekerheid op het lijstje met alternatieve bezuinigingen in de geheime kast. Eerstgenoemde stichting ontvangt dit jaar bijna 1,9 miljoen euro, bedoeld voor bijvoorbeeld schoolpakketten voor kinderen uit minimagezinnen. Bij bestaanszekerheid ligt de scope wat breder, maar kan gedacht worden aan ander minimabeleid (zoals lokale toeslagen of kwijtscheldingen) of schuldhulpverlening.

Nu er in openbaarheid over is gesproken, ligt de vraag op tafel in hoeverre de andere bezuinigingsscenario's nog geheim zouden moeten zijn. Te meer, omdat het college - blijkens het antwoord van Kampman tijdens de commissievergadering - pijnlijke afwegingen heeft gemaakt om tot het huidige pakket van bijna 30 miljoen aan bezuinigingen te komen. Juist die concrete afwegingen zijn onderdeel van het openbaar bestuur van de gemeente.

Bang voor onrust

Gertjan Tillema sprak vorige week in de commissievergadering al zijn verbazing uit over het achterhouden van de alternatieve bezuinigingsscenario's. Het college is bang dat het delen van die niet-gemaakte keuzes 'onrust' veroorzaakt in de stad, maar Tillema vindt dat onzin en stelt dat het eerder tot opluchting zou leiden. "Zij zijn het juist niet geworden."

Toch schuilt er wellicht meer achter het niet benoemen van de 'ongewenste bezuinigingen'. Er zijn immers keuzes gemaakt voor andere besparingen, zoals de juridische ondersteuning voor statushouders en slachtofferhulp. Besparingen die volgens critici juist kunnen leiden tot hogere kosten bij andere hulpvragen.

Daarnaast is de concrete invulling - en dus de haalbaarheid - van veel bezuinigingen nog niet duidelijk. Neem de eigen organisatie, Sportaal en de Stichting Enschedese Speeltuinen. Mocht die opbrengst later lager zijn dan verwacht, dan komt het college wellicht alsnog uit bij het lijstje met alternatieven om de financiële gaten te dekken. En dan helpt het niet om ze nu al in de openbaarheid te gooien. Zeker weten of controleren kunnen we dat echter niet: het lijstje is geheim.

Deze maandag en dinsdag vergadert de gemeenteraad over de zomernota, waar in de bezuinigingen voor de komende jaren zijn opgenomen.