Deze afgevallen bezuinigingen moesten geheim blijven om geen 'onrust' te veroorzaken in Enschede

Nog geen maand voor de bovengenoemde commissievergadering deden meerdere raadsfracties een niet eerder vertoonde poging om een inhoudelijke vergadering over de bezuinigingen achter gesloten deuren te houden. Dat ging niet door. Maar later zou dus blijken dat er nog een lijstje met niet-gekozen bezuinigingen wel onder geheimhouding bleef liggen. Per definitie gaat het hier om zaken die de stad en haar inwoners direct (kunnen) raken en daarom controleerbaar zouden moeten zijn. En waarbij politici en bestuurders hun overwegingen en voorkeuren open en bloot op tafel moeten leggen. Vanuit dat principiële punt heeft 1Twente op 11 november, een dag na het begrotingsdebat, de 'geheime lijst' opgevraagd op basis van de Wet open overheid (Woo). Deze week is de memo, het zogeheten 'Ambtelijk Eindadvies' vrijgegeven. 

Bezuinigingen die organisaties hard zouden raken

Het eindadvies, dat na uitvoerig intern beraad en overleg met het college tot stand is gekomen, ligt aan de basis van de zomernota en de begroting. In die documenten, die door de gemeenteraad zijn vastgesteld, wordt de financiële koers bepaald. En dus ook de bezuinigingen. Door de ambtenaren is het college in mei een lijst met 40 miljoen euro aan bezuinigingsopties voorgelegd. De bezuinigingen in de onderstaande lijst behoren tot de 10 miljoen euro waarvan uiteindelijk is afgezien.

• Sluiting van kinderboerderij Oost. Het sluiten van de kinderboerderij in het Wooldrikspark is als serieuze optie genoemd. Het zou 66.000 euro aan kosten per jaar moeten besparen.
• Stoppen met Jeugd VIVA en straatspeeldag. De Stichting Enschedese Speeltuinen wordt met een uiteindelijke halvering van de subsidie alsnog hard geraakt, maar ook het stopzetten van de bijdrage voor de speelweken in de zomervakantie en de straatspeeldag stond op het laatste keuzelijstje. Een besparing van 25.000 euro.
• Beëindigen subsidierelatie Museumbuurtspoorweg. De MBS beheert de oude spoorlijn tussen Boekelo en Haaksbergen. Het beëindigen van de subsidie zou 50.000 euro opleveren, maar veroorzaakt wel een onhoudbare situatie. Het spoorwegmuseum wordt namelijk met een gelijkwaardige subsidie door de gemeenten Enschede en Haaksbergen op de rails gehouden.
• 1Twente naar basisfinanciering. Ook het terugbrengen van de financiering van 1Twente naar het wettelijk minimum behoort tot de laatste afvallers. Dat zou een besparing van 260.000 euro hebben betekend.
• Korten op subsidie Fonds Bijzondere Noden. Het voorgestelde scenario betreft een bezuiniging van 55.000 euro, ofwel een korting van 25% op de huidige financiering voor het fonds dat inwoners helpt die door acute financiële problemen tussen wal en schip dreigen te vallen. Ook het inperken van bijzondere bijstand voor gebruiksgoederen wordt genoemd als optie (90.000 euro bezuiniging).
• Schrappen van wijkbudgetten. De wijkraden krijgen geld voor activiteiten, maar ook fysieke aanpassingen in hun wijk. Het schrappen van die budgetten levert 722.000 euro per jaar op.

• Half miljoen bezuinigen op Leergeld. Stichting Leergeld helpt kinderen uit gezinnen die krap bij kas zitten. Die hulp varieert van schoolspullen tot laptops, sportcontributie, muziekles, identiteitsbewijzen en fietsen. Daarvoor krijgt de stichting een subsidie van bijna 2 miljoen euro. In de lijst met niet-gekozen bezuinigingen is een verlaging met 512.000 euro benoemt als optie.
• Stopzetten subsidie SIVE. Via welzijnsorganisatie Alifa krijgt Stichting Intercultureel Vrouwencentrum Enschede (SIVE) een bijdrage voor haar activiteiten. Met het stopzetten van die gemeentelijke bijdrage zou 66.000 euro bespaard worden.
• Stopzetten ondersteuning ouderenorganisaties. Organisaties die zich inzetten voor ouderen, zoals Stichting 55+, krijgen samen 40.000 euro van de gemeente. Het schrappen van die bijdrage is als optie genoemd.
• Stopzetten bijdrage regenbooggemeente. Dit levert eenmalig 26.000 euro op, die anders bedoeld zou zijn voor activiteiten en bewustwording rond de LHBTIQ+-gemeenschap.
• Verminderen subsidie Dierenopvangcentrum. Om de wettelijke taak van zwerfdierenopvang uit te voeren, krijgt het Dierenopvangcentrum in Enschede-Zuid zo'n 300.000 euro per jaar. Op het lijstje met alternatieve bezuinigingen staat het korten van die bijdrage met 60.000 euro genoemd als optie.

Van huiskamer tot milieustraat

De bovenstaande lijst betreft bezuinigingen die organisaties en instellingen hard en direct treffen. Dat is ook de voornaamste reden waarom het college van B&W er niet voor heeft gekozen om deze voor te stellen aan de gemeenteraad. Maar ook andere bezuinigingsscenario's hebben gevolgen voor mensen. Het verminderen van inzet op huiskamers (150.000 euro) zal bijvoorbeeld leiden tot het sluiten van laagdrempelige voorzieningen in de wijken. Het stopzetten van gemeentelijke inzet op naschoolse programma's (300.000 euro) betekent dat het aantal scholen dat deze extra ondersteuning kan aanbieden zal verminderen.

En zo hebben het vergroten van de afstandsgrens voor leerlingenvervoer van 3 naar 6 kilometer (675.000 euro), het halveren van de inzet op kansengelijkheid (1,2 miljoen), het vervroegd stoppen met het drugsbestrijdingsfonds (250.000 euro), het stoppen met lichtjesavond of moederdagvieringen op begraafplaatsen (45.000 euro) en het sluiten van een van de drie milieustraten (500.000 euro) ook gevolgen.

Meer hondenbelasting of minder boa's

Het verhogen van belastingen is ook als optie genoemd. Dit is niet zozeer een bezuiniging, maar een verhoging van de inkomsten. Hoewel Enschede zo langzamerhand tot een kleine minderheid van gemeenten behoort die nog hondenbelasting heffen, is een verhoging van die bijdrage met 10 procent ter tafel gekomen. Dat zelfde geldt ook voor het verder verhogen van de parkeertarieven en het vragen van een eigen bijdrage aan inwoners die een scootmobiel aanvragen.

En het snijden in 'eigen vlees'? Ook daar zijn verschillende opties onderzocht, die uiteindelijk niet het raadsvoorstel hebben gehaald. Zo heeft het college ervoor gekozen om niet te snijden op de kosten voor haar eigen ondersteunende staf (240.000 euro) of communicatieadviseurs (120.000 euro). Ook is er niet voor gekozen om de catering, inclusief zes medewerkers, in het stadhuis af te stoten (575.000 euro) of om te bezuinigingen op de raadsgriffie (150.000 euro). Het schrappen van twaalf stembureaus (30.000 euro), het stoppen met de receptie in stadsdeelkantoren (100.000 euro) en het inkrimpen van het aantal handhavingsambtenaren met 20 procent (350.000 euro) zijn het ook niet geworden.