Kunstwerken langs Laan Hart van Zuid als eerbetoon aan Stork: ‘Deze werken horen gewoon op deze plek’

In het zicht van de voormalige koeltorens van Stork verrichtten Dick Kissing, voorzitter van de Vereniging Gepensioneerden Stork, en René en Monique Haafkes van het naastgelegen Gebouw 16 de officiële openingshandeling. Vorig jaar werd De Ooievaar, het eerste Stork-kunstwerk, geplaatst bij broedplaats Oost. “We zijn nu aan het kijken of we dat werk vlakbij deze twee kunstwerken kunnen neerzetten,” zegt Marco Krijnsen, voorzitter van Stichting Storkiaan en streekhistoricus.

De kunstwerken staan pal naast de Laan Hart van Zuid, het gebied dat vroeger het hart vormde van het Stork-complex. Krijnsen wijst op de verschillende gebouwen die ooit deel uitmaakten van deze immense fabriek: “Je staat midden op het Stork-terrein. Daarom is dit ook zo’n ontzettend mooie plek.”

Het heeft wat jaren geduurd om de twee kunstwerken op deze plek te krijgen. Ze werden al in 2018 gemaakt, ter gelegenheid van het 150-jarig jubileum van de fabriek die Hengelo mede heeft gevormd tot wat het nu is. “In 2020 ontstond het idee om deze werken uit de opslag te halen en hier een prominente plek te geven, in het hart van Zuid.”

Gesprekken met de gemeente Hengelo, buurtbewoners over de verkeersveiligheid, en het regelen van de financiën kostten tijd. “Al met al heeft het zo’n vijf jaar geduurd, maar nu staan ze er dan,” vertelt Krijnsen. Het Fuldauer Fonds leverde een financiële bijdrage aan het project.

Hijschgebouw en de HOTLO

De twee kunstwerken zijn een samenstelling van negen kleinere kunstwerken, gemaakt door dezelfde kunstenaars. “Nu komen ze beter tot hun recht in de grote buitenruimte”, zegt Krijnsen. De Zuigers van Martin Oostenrijk is een eerbetoon aan de HOTLO, een grote scheepsmotor die door Stork werd gefabriceerd. Het werk Hijsch van kunstenaar Ben Schildkamp verwijst naar de gebouwen van Stork, waaronder het Hijschgebouw.

Zowel de HOTLO als het Hijschgebouw kwamen op controversiële wijze aan hun einde. De gevel van het Hijschgebouw werd in 2015 door de gemeente gesloopt, omdat de vervallen constructie niet langer veilig was. Ook een poging om een reusachtige HOTLO-scheepsmotor van Brazilië naar Hengelo te halen liep uit op een fiasco: door problemen met de Braziliaanse douane belandde de motor op de schroothoop. “Helaas is dat destijds niet gelukt, maar dit kunstwerk is een mooie herinnering aan de HOTLO.”

Karakters

Kunstenaar Ben Schildkamp is blij dat zijn werk een passende plek heeft gekregen: “Als je om je heen kijkt, zie je alle oude gebouwen. Het past hier helemaal,” zegt hij. Schildkamp laat zich inspireren door de aanblik van gebouwen. Hij werkt vaak met karakters en portretten – óók van de vele fabrieksgebouwen van Stork.

“Wat ik heel karakteristiek vond, was de schaduw die altijd door de grote schoorsteen ontstond. Een driehoek van 45 graden die dan op de muur viel. Dat soort beelden verwerk ik in mijn werk.” In het kunstwerk is onder andere de bekende trapgevel van het Hijschgebouw te herkennen.

De verhalen van de fameuze machinefabriek moeten volgens Krijnsen levend blijven. “De geest van Stork hoort door dit gebied te waaien,” zegt Krijnsen. Hij is momenteel druk bezig met een ander project: een podcastserie over Stork. “Stork werkt door, zo gaat de podcast heten. De komende weken nemen we gesprekken op met oud-medewerkers van Stork, bewoners van Tuindorp en zonen van gastarbeiders. Zo laten we zien welk effect Stork heeft gehad op de samenleving van nu.”