Heerlen eert Stork-telefoniste Femy Efftink met eigen straatnaam, nu Hengelo nog: 'Ze verdient ook hier een zichtbare plek'

Het verzet van Femy Efftink vanuit de Hengelose Stork-fabriek leidde tot de April-meistakingen, die worden gezien als een van de grootste verzetsacties tijdens de oorlog waaraan honderdduizenden arbeiders deelnamen. Eind vorig jaar besloot het college van burgemeester en wethouders in Heerlen een pad naar de Stork-telefoniste te vernoemen. Dat pad ligt op loopafstand van het Mijnmonument Oranje-Nassau I.

Stichting Herdenking April-Meistakingen Hengelo

In Hengelo is tot op heden nog geen straat, weg of plein naar de Stork-telefoniste vernoemd. Henk Nijhof, voorzitter van de stichting Herdenking April-Meistakingen Hengelo, sprak woensdagmiddag tijdens de herdenking op het Industrieplein de hoop uit dat Hengelo, in navolging van Heerlen, snel een straat, weg of pad naar Femy Efftink vernoemt. “Hoe mooi zou dat zijn?”

De gemeente Hengelo zegt in reactie het Femy Efftinkpad in Heerlen een mooi initiatief te vinden. “Femy Efftink en de namen van de andere Storkianen staan symbool voor verzet en moed. Hun acties van toen helpen ons er nu aan herinneren dat vrijheid niet vanzelfsprekend is”, zegt een woordvoerder.

“Onze democratie staat of valt met hoe wij als mensen handelen, zeker op de momenten dat dat nodig is. In Hengelo staan we daar op verschillende manieren bij stil. Denk aan het gedenkteken in de bestrating van het Industrieplein, de plaquette bij de voormalige Stork-fabriek en de jaarlijkse herdenking van de April-meistakingen.”

Stichting Storkiaan, die het industrieel erfgoed van Stork weer zichtbaar wil maken in Hengelo, zou het eveneens toejuichen als de Stork-telefoniste ook in Hengelo een weg, straat of plein krijgt. 

“Femy Efftink verdient ook in Hengelo een plek, een zichtbare herinnering aan haar verzetsdaad die zoveel impact had. Want haar telefoontjes naar andere bedrijven waren een dappere en levensgevaarlijke verzetsdaad”, zegt voorzitter Marco Krijnsen.

Museum Hengelo

Ook Museum Hengelo ziet het helemaal zitten als Hengelo zou besluiten om in navolging van Heerlen ook een straatnaam te vernoemen naar Femy Efftink.

"Het is een hele mooie manier om het gedachtengoed van mensen of hun daden levend te houden, ook voor nieuwe generaties. Je merkt vaak hoe snel wordt vergeten wat oorlog betekent en wat je moet doen om dat te bestrijden", zegt voorzitter Irma Bruggeman van Museum Hengelo.

Nicolien Boekhoudt, fractievoorzitter van GroenLinks-PvdA in Hengelo heeft woensdag ook kennis genomen van een Femy Efftinkpad in Heerlen en zegt verbaasd te zijn dat een dergelijk initiatief niet eerder in Hengelo van de grond is gekomen.

"Erg mooi dat Heerlen het op deze manier wel doet en ook volkomen terecht om Femy Efftink op deze manier te eren."

Permanente plek in Hengelo

De fractie van GroenLinks-PvdA zegt het een goed idee te vinden als er in Hengelo ook een permanente plek komt die stilstaat bij de verzetsdaad van de Stork-telefoniste. Op welke manier en wat dan de beste plek is, daar zou dan nog naar gekeken moeten worden. 

Een plek die daarvoor mogelijk voor de hand ligt, is het voormalige terrein van Koninklijke Machinefabriek Stork (KMS), dat wordt ontwikkeld tot een nieuwe wijk in Hart van Zuid. Boekhoudt is het ermee eens dat dit een geschikte locatie kan zijn. Of rondom het stationsplein, waar al veel gebeurt. 

"Daar zouden we dan naar moeten kijken, maar ik vind wel dat we daarin niet eindeloos moeten wachten als Hengelo. Als het aan onze fractie ligt, dan gaan zeker onderzoeken wat mogelijk is."

Belangrijke boodschap

Ook de boodschap die in het handelen van Femy Efftink doorklinkt - dat er maar één persoon hoeft op te staan om iets in gang te zetten - is volgens Boekhoudt belangrijk. "Dat is zoiets moois en ook een boodschap die we moeten blijven onthouden met elkaar."

Een woordvoerder van de gemeente Heerlen laat weten het initiatief om een straatnaam naar de Stork-telefoniste te vernoemen vanuit de gemeente zelf komt en onderdeel is van een straatnamenplan om de bevrijding van de Limburgse stad te eren en de mensen die hieraan hebben bijgedragen.

"Daarbij is er bewust aandacht voor verhalen die minder zichtbaar zijn, waaronder die van verzetsvrouwen, telefonisten, stakers en slachtoffers. Maar ook voor de eenheden die hebben bijgedragen aan de bevrijding."

Moed in een tijd van onderdrukking

De Heerlense wethouder Casper Gelderblom sprak voorafgaande aan de onthulling over de rol van Femy Efftink in het verzet en legde een link met de Griekse betekenis van haar naam (afgeleid van Euphemia), dat ‘goede spraak’ betekent. "Haar moed en stem in een tijd van onderdrukking was vanuit Hengelo van betekenis voor heel Nederland, maar met name ook voor Heerlen."

Na een korte toespraak van de wethouder werd het pad in Heerlen onthuld door familie van Femy Efftink. 

Twee jaar geleden was er tijdens de herdenking van de April-meistakingen in Hengelo speciale aandacht voor verzetsvrouwen. Een tentoonstelling over de vrouwen van de staking was te zien in het voormalige dienstengebouw van Stork. “Femy Efftink was meer dan alleen de telefoniste van Stork, ze was voor de staking al heel actief in het verzet”, zei burgemeester Sander Schelberg in 2024 tijdens zijn toespraak. 

“Op sommige plekken waren het vooral de vrouwen die de mannen aanzetten tot staken. Na de oorlog werden de zelfstandige en moedige vrouwen van het verzet weer geacht thuis voor het gezin te zorgen, zoals voor de oorlog. Erkenning bleef uit en bagatelliseren kwam daarvoor in de plaats.” Schelberg zei het fijn te vinden dat er tegenwoordig wel erkenning is voor de verzetsvrouwen.

Expositie Nederlands Mijnmuseum

In het Nederlands Mijnmuseum In Heerlen is op dit moment een speciale tentoonstelling te zien over de April-meistakingen: "Staken & Straf: mijnwerkers in bezetting en bevrijding". Ook Femy Efftink is met haar verzetsdaden onderdeel van deze tentoonstelling. De tentoonstelling is te zien tot en met zondag 25 oktober 2026 in het Nederlands Mijnmuseum in Heerlen.