Historische stadswandeling door oorlogsverleden Enschede: Doe mee!
Hengelo

Burgemeester Sander Schelberg: 'Samen verantwoordelijk voor bewaken vrijheid'

Een alternatieve dodenherdenking, dinsdag in Hengelo. In een vooraf opgenomen programma werden de slachtoffers herdacht die in Nederland of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en daarna in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. Door de coronamaatregelen was het net als in 2020 niet mogelijk om de herdenking op gebruikelijke wijze te houden op het Burgemeester Jansenplein.

"Samen verantwoordelijk voor vrijheid"

Burgemeester Sander Schelberg richtte het woord tot de kijkers en legde bloemen bij het Joods monument in het stadhuis. Eerder deze week onthulde hij al vier nieuwe Stolpersteine in de stad, bij het huis waar een Joodse familie heeft gewoond. Schelberg stond stil bij het landelijke thema Vrijheid & Verantwoordelijkheid en zei dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. "Het is iets waar wij samen, maar ook ieder van u individueel, voor verantwoordelijk zijn."

icon_main_quote_red_glyph

"Je hoeft het niet met elkaar eens te zijn, maar ga wel respectvol met elkaars mening om. Dat is jouw verantwoordelijkheid, jouw plicht."

Burgemeester Sander Schelberg over vrijheid

De burgemeester wees op rechten en plichten als het gaat om vrijheid. "U mag nooit aannemen dat vrijheid er altijd is of u aan komt waaien. Wij moeten er samen voor zorgen dat we in vrijheid kunnen samenleven." Schelberg wees op de vrijheid van meningsuiting en dat iedereen zijn eigen mening mag hebben. "Als je het ergens niet mee eens bent, dan moet je dat altijd kunnen zeggen en uitspreken. Daarbij is het belangrijk dat we naar elkaar luisteren en rekening houden met elkaar. Je hoeft het niet met elkaar eens te zijn, maar je gaat wel respectvol met elkaars mening om. Dat is jouw verantwoordelijkheid, jouw plicht."

Sander schelberg toespraak 4mei 2021
In Hengelo zijn dinsdag de slachtoffers herdacht die in Nederland of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en daarna in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. © 1Twente

Hoe vrij we zijn in 2021?

Gastspreker Frank Krake vroeg zich af hoe vrij we zijn in 2021. "We willen zo graag de vrijheid vieren die ons 76 jaar geleden gegeven is. Maar onze vrijheid is opnieuw ingeperkt. Door een onzichtbare, een ongrijpbare vijand. Wie had ooit kunnen voorspellen dat ook de huidige generatie de beperkingen van een avondklok zou ervaren?"

Volgens Krake luistert de vrijheid anno 2021 naar de naam vrijheid van meningsuiting en dat zorgt voor verwarrende tijden. "Wie vertelt nu de waarheid, wat is eigenlijk de waarheid, wie kunnen we nog vertrouwen? Fakenews, raaskallende politici in Amerika, in Europa, in Nederland, corona, verschillende vaccins en hun werking, viruswaanzin, 5G. Het is niet zo eenvoudig een afgewogen oordeel te vormen."

'Nooit echt vrij'

Krake is schrijver van het boek “De Laatste Getuige”. Hierin vertelt hij het ware verhaal van Wim Aloserij, overlevende van drie kampen in de Tweede Wereldoorlog en de laatste overlevende van de scheepsramp met de Cap Arcona, een schip met krijgsgevangenen. Hij was “de laatste getuige”.

De schrijver werkt aan een nieuw boek over de oorlog, over het verzet in deze regio. Daarvoor sprak hij met tientallen kinderen van verzetsmensen. In die gesprekken merkte hij hoe de oorlog nog steeds doorwerkt in de hoofden van mensen die de oorlog vaak zelf niet hebben meegemaakt.

"Overal hoor ik hetzelfde van die tweede generatie die inmiddels zelf ook op leeftijd is. ‘Onze vader of moeder praatte nergens over’. De oorlog bleef onbesproken, de toekomst was belangrijker, de opbouw van het land. Vooruitkijken en niet achterom. Maar vader of moeder was nooit echt vrij, de oorlog achtervolgde niet alleen hen, maar ook hun kinderen. En daar de kinderen van."

icon_main_quote_red_glyph

"Vader of moeder was nooit echt vrij, de oorlog achtervolgde niet alleen hen, maar ook hun kinderen. En daar de kinderen van."

Frank Krake over gesprekken met de tweede generatie na de oorlog

Muzikale intermezzo’s

De muzikale intermezzo’s werden tijdens de alternatieve herdenking verzorgd door leerlingen van Oyfo Kunstenschool. De 12-jarige Anne Huibers zong het lied “De rebbe leert de kinderen schrijven”, een Jiddisch lied van Mark Warshawsky (1848-1907) in de vertaling van Willem Wilmink. Wout Zeelte (15 jaar) vertolkte het lied Benkshaft in het Jiddisch. ‘Benkshaft’ betekent ‘verlangen’ in het Jiddisch, verlangen dat voelbaar en hoorbaar aanwezig is in de tekst van dit lied en de rode draad vormt in de sfeer van de compositie. Kiara Smedes speelde op haar harp, "I Feel Different".

Stadsdichter Hettie Franken droeg vanaf het Prins Bernardplantsoen haar gedicht, “Mei 2021”, voor.