Onderzoek naar staalslakken in Hengelo nog niet klaar: 'Deel locaties niet zeker'

De gemeente is inmiddels meer dan een jaar bezig met de inventarisatie van alle locaties met halfverharding. Voor de meeste locaties weet de gemeente het zeker dat er halfverharding met staalslakken zijn gebruikt. “Voor een deel van de locaties blijft dit echter onzeker, omdat de inventarisatie deels gebaseerd is op visuele inspecties”, zegt een woordvoerder van de gemeente. Extra onderzoek moet uitsluitsel geven. "De gemeente vindt het belangrijk om zorgvuldig en feitelijk te communiceren."

Op welke wandelpaden of boomspiegels wél staalslakken zijn aangetroffen, wil de gemeente nog niet zeggen zolang het onderzoek nog loopt. Dit gebeurt pas ‘wanneer voldoende zekerheid bestaat’ over de vraag of staalslakken zijn gebruikt. Verder wacht de gemeente ook landelijke ontwikkelingen af voordat ze een besluit neemt over eventuele vervolgstappen of wandelpaden moeten worden gesaneerd. Volgens de gemeente wordt er na het aanvullende onderzoek pas gekeken ‘op welke wijze hierover wordt gecommuniceerd’. 

Lastig karwei

De zoektocht naar het gebruik van staalslakken is een lastig karwei voor veel Twentse gemeenten. Het gebruik van deze halfverharding is niet administratief vastgelegd door gemeenten. Tot juli 2025 gold er geen meldplicht voor het toepassen van staalslakken.

Halfverharding is een grondbedekking dat wordt gemaakt van een mix van grind, puin en soms ook staalslakken. Dit wordt toegepast op onverharde wandelpaden om deze beter begaanbaar te houden ook bij slecht weer, zonder ze te hoeven bestraten of te asfalteren. Ook worden boomkransen in de stad met deze grondbedekking opgevuld. De soort die ook in Hengelo is toegepast, bestaat voor 20 á 30 procent uit staalslakken. 

Staalslakken

Staalslakken ontstaan tijdens de productie van staal. Het rotsachtige restproduct werd vaak gebruikt in de wegenbouw, bijvoorbeeld als onderlaag voor asfaltwegen of in geluidwallen. Ook worden staalslakken tot kleine stukjes vergruisd en in halfverharding toegepast. Er zijn verschillende soorten staalslakken, met uiteenlopende eigenschappen. 

ILT

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) liet het RIVM onderzoek doen naar toegepaste LD-staalslakken in grote infrastructuurprojecten. Daaruit blijkt dat bepaalde soorten staalslakken bij onjuiste toepassing schadelijk kunnen zijn voor het milieu wanneer ze in contact komen met water. 

Volgens onderzoek van het RIVM bevatten sommige soorten staalslakken veel ‘vrije kalk’. Dit kalk lost op wanneer het in contact komt met water. Hierdoor kan de pH-waarde van het water flink stijgen tot een niveau dat vergelijkbaar is met dat van gootsteenontstopper. Dit kan schadelijk zijn voor bijvoorbeeld vissen. Ook kunnen onder sommige omstandigheden metalen uit de staalslakken vrijkomen en in de bodem of het grond- en oppervlaktewater terechtkomen. 

Halfverharding

Voor halfverharding is er nog veel onbekend iover het effect op het milieu. De staalslakken in halfverharding zijn vergruisd tot hele kleine stukjes. Dat is anders dan de grote brokken die onder wegen worden toegepast. Ook kunnen dit andere soorten staalslakken zijn dan de soort die de ILT heeft onderzocht. Welke effecten regenwater heeft op dit soort halfverharding, moet nog worden onderzocht. Dit is sterk afhankelijk van verschillende factoren. Uit voorzorg hebben sommige gemeenten in Nederland er voor gekozen om bepaalde halfverharding, vooral naast scholen en speeltuinen, uit voorzorg te verwijderen. In Hengelo is dit niet het geval. 

Er geldt geen algemeen verbod op staalslakken. Wel zijn sinds juli 2025 bepaalde toepassingen van staalslakhoudende bouwstoffen verboden of vergunningplichtig. Zo is een open toepassing op de boden van een ‘niet-vormgegeven bouwstof’ met meer dan 20 procent LD- of ELO-staalslak verboden.

Halfverharding is daarmee niet volledig verboden. Hengelo heeft vorig jaar zelf besloten om het gebruik ervan in de ban te doen: “Nieuwe toepassingen van staalslakken vinden niet meer plaats en zodra er vanuit het Rijk meer duidelijkheid is, bepaalt de gemeente welke vervolgstappen nodig zijn”, aldus een woordvoerder.