Twee dagen nadat deze site onthulde dat Hengelo het gebruik van een bodemverharder met staalslakken voorlopig 'on hold' heeft gezet, heeft de gemeente Hengelo het besluit nu officieel bevestigd én toegelicht. Aanleiding voor het college van burgemeester en wethouders om het materiaal 'per direct en tot nadere orde' niet meer te gebruiken, zijn recente landelijke berichten over mogelijke gezondheidsrisico’s bij gebruik van dit materiaal. De gemeente ziet echter nog niet definitief af van het gebruik van de halfverharding, waarin staalslakken zitten, maar stelt eerst een onderzoek in.
Uit een eerste inventarisatie van de gemeente Hengelo blijkt dat het materiaal, dat Graustabiel heet, bij zo'n 17 wandel- en fietspaden direct grenzend aan speelplekken is gebruikt. "De valondergronden onder de toestellen zelf bestaan uit zand, gras, rubbertegels of houtsnippers en bevatten géén Graustabiel. Toch krijgen juist deze 17 paden prioriteit bij het onderzoek, omdat kinderen daar in aanraking kunnen komen met stofdeeltjes”, aldus de gemeente. Van zo'n 340 speelplekken in Hengelo grenzen er 30 aan paden met halfverharding. Bij 17 van die paden is materiaal verwerkt waarin staalslakken zitten.
De bodemverharder kwam de afgelopen maanden landelijk onder vuur te liggen na meldingen van mogelijk schadelijke uitloging van zware metalen: als staalslakken in contact komen met bijvoorbeeld regen of grondwater kunnen deze schadelijke stoffen in het milieu komen. Het materiaal kan ook leiden tot gezondheidsklachten, waaronder huid-, oog- en luchtwegirritaties en bloedneuzen als mensen ermee in contact komen.
Staatssecretaris Jansen van Milieu riep eind mei op om geen staalslakken te gebruiken op kinderspeelplaatsen. In een brief aan de Tweede Kamer waarschuwde hij dat kinderen het spul in hun mond kunnen steken. In de huidige regelgeving wordt daar nog geen rekening mee gehouden, meldt de NOS. De regels worden straks wel strenger, want er komt een meldplicht voor het toepassen van staalslakken.
De komende weken bepaalt de gemeente Hengelo of de zeventien paden moeten worden afgegraven, afgedekt of dat een andere aanpak nodig is. Gildebor, die het onderhoud doet voor de openbare ruimte in de stad, zou volgens de gemeente wel al kijken naar alternatieve halfverhardingen zonder staalslakken ter vervanging. Hengelo zegt daarnaast adviezen verder af te wachten van Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), Rijkswaterstaat en GGD voordat een definitief besluit valt.
Uit onderzoek van 1Twente blijkt dat het middel al sinds 2018 door Gildebor is gebruikt om de wortels van bomen af te dekken en vorig jaar ook nog in de Irisstraat in de Nijverheid. Of de bodemverharder ook op andere plekken ligt, is nog onduidelijk, maar aangezien het product al jaren wordt gebruikt, ligt dat wel voor de hand.
In een verklaring benadrukt de gemeente dat de bodemverharder een bouwstof is die voldoet aan milieunormen en regelgeving. “Maar gezien de nieuwste informatie nemen we geen risico’s”, stelt een woordvoerder. Bewoners die vragen of zorgen hebben, kunnen contact opnemen met het gemeentelijk meldpunt Openbare Ruimte.
In Graustabiel zit zo'n twintig tot dertig procent staalslakken. Staalslakken zijn steenachtige overblijfselen van de productie van staal. Het mengsel van gebroken steen, beton en staalslakken wordt gebonden met cement of een hydraulisch bindmiddel. Staalslakken mogen onder voorwaarden gebruikt worden als bouwmateriaal. Regels hiervoor staan in de bodemwetgeving (Besluit bodemkwaliteit, Bbk). Zo worden ze ook gebruikt in geluidswallen of als ondergrond voor asfalt.