Na Hengelo's besluit zegt staatssecretaris nu gebruik van staalslakken op risicoplekken te verbieden

Het besluit van Aartsen houdt in dat het een jaar lang niet is toegestaan om staalslakken te gebruiken op plekken waar bijvoorbeeld direct contact met het materiaal of het stof daarvan mogelijk is, zoals fietspaden, wandelpaden en speelterreinen. Het ministerie komt met een vergunningsplicht voor andere mogelijke toepassingen.

Staalslakken is een overblijfsel van staalproductie. Tata Steel in IJmuiden produceert zo'n 650.000 ton van het spul per jaar, zo'n 26.000 vrachtwagens. Omdat Nederland de zogeheten circulaire economie stimuleert - afval moet zoveel mogelijk worden hergebruikt - werden de tot voor kort de min of meer ongevaarlijk geachte staalslakken als bouwmateriaal bestempeld en niet als afval.

Bloedneuzen

Het RIVM heeft nu echter geconcludeerd dat er schadelijke stoffen vrijkomen als staalslakken in contact komen met regen- en grondwater. Mensen die ermee in aanraking komen kunnen klachten krijgen, zoals bloedneuzen.

Wandel- en fietspaden

De gemeente Hengelo is begin juli gestopt met het gebruik van een type bodemverharder bestaande uit een mengsel van staalslakken, gebroken steen en beton. Hengelo verwerkt het materiaal al sinds 2018 rond bomen die op de stoepen langs straatkanten staan, bleek na onderzoek van 1Twente. Op veel plekken in Nederland wordt hetzelfde materiaal gebruikt voor de aanleg van onder meer wandel- en fietspaden.

Uit een inventarisatie die de gemeente heeft gedaan na meldingen van inwoners, blijkt dat de variant van de halfverharding die in Hengelo is gebruikt voor twintig tot dertig procent bestaat uit gemalen staalslakken.

Hengelo beraadt zich

Hengelo heeft het gebruik van een bodemverharder met staalslakken inmiddels ‘on hold’ gezet en beraadt zich nog op te nemen stappen. Dit blijkt uit correspondentie die 1Twente in handen heeft. Ook wordt gekeken naar plekken waar deze halfverharding is aangebracht en wat daarmee moet gebeuren als besloten wordt om de gebruikte variant niet meer in te zetten.

'Hoogste prioriteit'

De inmiddels opgestapte staatssecretaris Jansen van Milieu riep bedrijven eerder al op staalslakken niet te gebruiken op plekken waar kinderen spelen. Zijn opvolger Thierry Aartsen zegt nu dat veiligheid voor hem de hoogste prioriteit heeft: "Rapporten en signalen uit de praktijk wijzen op gezondheidsrisico's voor mensen en dieren op plekken waar staalslakken worden gebruikt", aldus Aartsen, die stelt dat met de huidige regels geen veilig gebruik van staalslakken te garanderen is.

Aartsen wil de pauze gebruiken om 'goed onderzoek' te doen naar de risico's van staalslakken en mogelijk alternatief gebruik. Het gebruik van staalslakken op minder risicovolle plekken blijft voorlopig wel toegestaan.

Graustabiel

Dat laatste geldt ook als staalslakken zijn verwerkt tot betonsteen, worden gebruikt als toeslagmateriaal in beton of asfalt, of worden gebruikt als bindmiddel met een percentage van minder dan 20 procent. In Hengelo is het middel Graustabiel gebruikt. Dat bevat zoals gezegd 20 tot 30 procent staalslakken.