Deze investering van 30 miljoen euro moet een einde maken aan dure pompproblemen bij Twentekanaal

Tussen de IJssel en het Twentekanaal zit een hoogteverschil van zes meter, dat wordt overbrugd met schutsluizen. Om te voorkomen dat het kanaal uiteindelijk droogvalt, wordt er dus voortdurend water gepompt vanuit de IJssel. Maar de openingen van deze - in 2016 nieuw geplaatste - pompen, liggen hoger dan het waterpeil in de laatste zomers. Er wordt dus lucht gezogen.

Problemen bij lager waterpeil

En dat is niet de bedoeling. Als daar niets aan wordt gedaan, zou dat uiteindelijk betekenen dat het waterpeil in het Twentekanaal zakt. De enige toevoer van water is (behalve neerslag) namelijk de pomp bij Eefde, maar onder meer door het sluizenstelsel verdwijnt er ook water uit het kanaal.

Droogvallen zal het Twentekanaal ook in een droge zomer niet. Maar het probleem is dat een dalend waterpeil wel problemen veroorzaakt. Met name langs het kanaal Almelo-De Haandrik, dat wordt gevoed vanuit het Twentekanaal. Ter hoogte van Daarlerveen moet het waterpeil boven 9.10 meter +NAP blijven om te voorkomen dat kades en oevers door het wegvallen van tegendruk inzakken, met alle gevolgen van dien.

Noodpompen bijna structureel

Bittere noodzaak dus, dat het Twentekanaal water blijft ontvangen vanuit de IJssel. Als dat met de vaste gemalen niet meer voldoende lukt - zo ongeveer het moment dat het waterpeil in de IJssel bij Eefde onder de 3 meter +NAP zakt - moeten er tijdelijke noodpompen in werking worden gesteld.

Het inzetten van die pompen gebeurt door Rijkswaterstaat, in overleg met de waterschappen. In de laatste acht jaar is er zes keer zo'n beslissing genomen. Een tamelijk dure onderneming, omdat aan de inzet van de Tijdelijke Pompinstallaties (TPI's) een prijskaartje van 2 miljoen euro hangt. Deze zomer is het waterpeil in de IJssel zo laag, dat zelfs de noodpompen alleen niet genoeg water kunnen pompen. Daarom is eind juli de beslissing genomen om het Twentekanaal te sluiten voor scheepvaart.

Schroefpompen als oplossing

Nu de noodpompen al jaren bijna structureel worden ingezet, is Rijkswaterstaat op zoek naar een alternatief. En die is waarschijnlijk gevonden in de installatie van een nieuw buisvijzelgemaal. Zo'n gemaal maakt gebruik van schroefpompen, die ook bij lagere waterstanden werken, en op elk moment water naar het Twentekanaal kunnen pompen en vice versa.

De beoogde investering is groot: 30 miljoen euro. Voor de eerste plannen is een budget van 3,5 miljoen euro beschikbaar gesteld door Rijkswaterstaat. Een uiteindelijke ontwikkeling is afhankelijk van medewerking door de waterschappen. Zij zullen het water namelijk tegen betaling oppompen. 

Ook denkt Rijkswaterstaat de investering gedeeltelijk terug te krijgen, omdat het buisvijzelgemaal in de wintermaanden als een soort waterkrachtcentrale kan werken en dus energie opwekt. Het zal naar verwachtingen enkele jaren duren voordat zo'n nieuwe pomp is geïnstalleerd. 

1Twente heeft Rijkswaterstaat gevraagd of de investering in de huidige pompen in 2016 gezien de noodzakelijke inzet van noodpompen geen misrekening is geweest, maar heeft nog geen antwoord ontvangen. Ook is niet duidelijk of een buisvijzelgemaal situaties zoals deze zomer per definitie kan voorkomen.