Haaksbergen krijgt begroting rond door forse verhoging ozb, maar de echt pijnlijke keuzes komen in 2027

Want dat er in 2027 moeilijke besluiten moeten worden gemaakt, is evident. Op het eerste oog heeft Haaksbergen genoeg vet op de botten om financiële tegenvallers op te vangen. Maar omdat de gemeente er vanaf 2028 niet in slaagt om zwarte cijfers te schrijven, moet er wel steeds (meer) geld uit de algemene spaarpot worden gehaald. Belangrijke oorzaken zijn toenemende (zorg)kosten en een uitgestelde korting van het Rijk op het Gemeentefonds, de belangrijkste inkomstenbron van een gemeente.

750.000 euro extra aan ozb

Door nu de onroerendezaakbelasting te verhogen, koopt de gemeente tijd voor een nieuwe bezuinigingsronde. De ozb zou - op basis van verwachte economische groei - sowieso met 4,5 procent stijgen. Daar komt een extra verhoging van 5 procent bovenop. Al met al een extra inkomstenbron van bijna 750.000 euro per jaar. Een maatregel die in de raad niet met gejuich wordt ontvangen.

Volgens het college blijft het mede door de ozb-verhoging mogelijk om in Buurse en Sint Isidorushoeve nieuwe scholen te bouwen, de gymzaal van Pius X en Sporthal de Els te verbouwen en een aantal bruggen over de Buurserbeek te vervangen. Ook nieuwe ozb-verhogingen zijn niet uit te sluiten, blijkt uit de bijdrage van wethouder Esther Diepenmaat-Van den Hoff, om nieuwe noodzakelijke investeringen te kunnen doen. "Onze keuzes moeten uitlegbaar zijn, juist voor onze inwoners", aldus Diepenmaat-Van den Hoff. "Het gaat om een gezonde balans tussen ambitie en financiële haalbaarheid."

Begroting moet 'structureel sluiten'

Een begroting moet 'structureel sluitend' zijn. Dat wil zeggen: als je alle uitgaven en inkomsten die jaarlijks terugkomen tegen elkaar wegstreept, dan moet er op z'n minst in het eerste of in het laatste begrotingsjaar (hier 2027 of 2030) een positief saldo zijn. In de huidige begroting worden alleen in 2027 zwarte cijfers geschreven. Dat betekent dat als er niets verandert, Haaksbergen volgend jaar een begroting moet presenteren die vier jaar op rij met een negatief saldo eindigt. 

Zelfs als je genoeg geld in je spaarpot hebt om risico's op te vangen, zoals in Haaksbergen het geval is, gaat de provincie daarmee niet akkoord. De provincie is de toezichthouder en controleert de begrotingen van gemeenten. Met een 'niet structureel sluitende' begroting wordt je onder preventief toezicht gesteld. En dat betekent dat de provincie over de schouders meekijkt en je als gemeenteraad minder te zeggen hebt over je eigen uitgaven. Een situatie waarin Haaksbergen tweemaal (2013-2017 en 2019-2022) verkeerde. 

Niet alle investeringen in beeld

Tijdens het begrotingsdebat richten de zorgen van raadsfracties zich dan ook niet zozeer op 2027, maar op de jaren daarna. Want naast een structureel begrotingstekort, dat al gauw in de tonnen loopt, zijn er ook nog een aantal (noodzakelijke) investeringen financieel niet meegenomen. Er moet bijvoorbeeld nog een keuze worden gemaakt over renovatie of nieuwbouw van Het Assink Lyceum. Bij binnensportaccommodaties is er sprake van achterstallig onderhoud. Er wordt nog onderzoek gedaan naar een eventuele nieuwbouw van Zwembad De Wilder. Er moet meer geld naar onderhoud van gemeentelijk vastgoed en ook om speeltoestellen veilig te houden zijn er mogelijk investeringen mogelijk.

Kortom: er dreigt in Haaksbergen na volgend jaar een grote bezuinigingsoperatie met miljoenen aan 'ombuigingen'. Daarbij zijn - gezien eerdere bezuinigingsrondes - geen 'makkelijke' keuzes meer over. In het begrotingsdebat diende D66 woensdag een motie in, waarin wordt opgeroepen om voorzichtig te zijn met bezuinigingen die 'preventieve voorzieningen' raken. "Want een jonge inwoner die niet in de jeugdzorg terecht komt, zie je niet. Iemand die niet in de schuldproblematiek komt, zie je niet ", aldus Tanja Janssen van D66. De gemeenteraad stemde unaniem in met de motie. De begroting is eveneens aangenomen, alleen TeamDAP stemde tegen.