Wethouder Oldenzaal met duidelijke boodschap naar Den Haag: ‘uiterste’ deadline asielopvang niet haalbaar

Tijdens een Politiek Forum, maandagavond, kon of wilde de wethouder niet vooruitlopen op de uitkomst van dat ‘bestuurlijke gesprek’ op 26 oktober. Onder anderen Yalmar Mekelenkamp (VVD) deed nog wel een poging daartoe. “Stel dat de minister zegt: Regel ’t maar.” Berger: “Dan zullen we alle zeilen moeten bij zetten.” Eerder al had de wethouder gezegd dat de datum 1 juli 2027 niet ‘realistisch’ is.

Half jaar te laat

Met een presentatie nam Berger het Politiek Forum mee in een ‘procesaanpak’, met verschillende fasen, waarvoor het college nu heeft gekozen. Dat stappenplan moet uiteindelijk resulteren in de ‘realisatie en implementatie’ van een asielzoekerscentrum vanaf het laatste kwartaal van 2027. Zo’n half jaar na de nieuwe ‘uiterste realisatiedatum’, dus, die de minister voor Oldenzaal heeft gesteld. 

‘Interbestuurlijk toezicht’

De gemeente is intussen aanbeland op trede 3 van het ‘interbestuurlijk toezicht’. Wordt binnen de gestelde termijn niet aan de taakstelling voldaan, dan wordt het  toezicht verder opgeschaald naar de treden 4, 5 en 6. Die komen in het kort neer op het volgende: Als wethouder Berger het ministerie op 26 augustus niet weet te overtuigen, kan de minister zelf een plek voor een azc aanwijzen, die zonder de gemeente, maar wel op kosten van de gemeente, door het COA wordt ingericht.

Voor D66 aanleiding om aan de wethouder te vragen of trede 4 niet snel dichterbij komt. Maar ook of het college blijft volharden in de strategie van ‘vertragen’, die tot nu toe is gevolgd. Volgens Berger is er nu gekozen voor een realistische procesaanpak. “Liever realistisch en traag dan onhaalbaar,” aldus de wethouder, die zelf liever de term ‘temporiseren’ gebruikt. Ze zei er niet bang te zijn dat Oldenzaal snel trede 4 bereikt, omdat die tot nu voor geen enkele van de in totaal 42 ‘weigergemeenten’ in werking is getreden.

Niet met minister

Overigens toonde wethouder Berger zich eens te meer ongelukkig met de term ‘weigergemeente’. Hoewel haar toon tijdens de presentatie feitelijk en zakelijk was, klonk er af en toe ergernis door over de positie waarin Oldenzaal door asielminister Van den Brink is gemanoeuvreerd. Ze maakte van de gelegenheid gebruik om berichten in de media recht te zetten, als zou ze op 26 oktober bij de minister verantwoording moeten afleggen. Haar gesprekspartner is een hoge ambtenaar. “Erg jammer.”

Taakstelling vergt veel

Wethouder Berger maakte duidelijk dat er gekozen is voor een zorgvuldige en realistische procesaanpak omdat het voldoen aan de taakstelling veel vergt van het ambtelijk apparaat, maar ook van politiek en bestuur. Volgens de wethouder zal het ambtelijke team voor het asieldossier worden ‘aangesterkt’, ook om de communicatie naar de inwoners goed te laten verlopen. Participatie is een belangrijk onderdeel van het stappenplan van het college. Er is, zo gaf Berger aan, extra geld nodig om het proces te ‘bespoedigen’.

Niet of, maar hoe

Het college wil met name de tijd nemen om inwoners, gemeenteraad en maatschappelijke partners te betrekken bij de onvermijdelijke opvang van 158 asielzoekers. Grote uitdaging zal zijn om duidelijk te maken dat het niet langer de vraag is óf aan de wettelijke taakstelling moet worden voldaan, maar de wijze waarop er invulling aan wordt gegeven. Tot nu toe was de ‘belofte’ van het college, bestaande uit Solidair Oldenzaal, CDA en VVD – ook vastgelegd in het coalitie-akkoord – dat er in Oldenzaal geen plek is voor een azc. Die belofte kan dus niet langer gestand worden gedaan.

Gezien de gevoeligheid van het asieldossier werd de wethouder van verschillende kanten gewezen op het belang van zorgvuldige communicatie met inwoners. “Zorg mag niet omslaan in angst”, zo werd opgemerkt. Maar ook werd gevraagd welke lessen er geleerd kunnen worden van ‘Albergen’. Wethouder Berger: “Dat is alles wat je niet wilt. Als we het debat netjes houden, komen we al een heel eind.” Ze beloofde volledige transparantie. In dit verband stelde ze ook het opheffen van de geheimhouding in het vooruitzicht over een opvanglocatie voor 50 alleenstaande minderjarige asielzoekers (amv’s) in 2024, waaruit het COA zich zou hebben teruggetrokken.

Olifant in de kamer

Het Politiek Forum, maandagavond, had een informerend karakter. Omdat de voorzitter vooraf ook vroeg om het niet ‘politiek’ te maken, hielden de meeste fracties hun kruit droog tot behandeling in de gemeenteraad. Er werd omzichtig om de ‘olifant in de kamer’ heen gepraat. De vraag, namelijk, of het college de tijd krijgt van het ministerie om opnieuw de uiterste termijn voor de opvang van 158 asielzoekers te overschrijden. Dit alles, terwijl er bijvoorbeeld wel uitvoerig werd stilgestaan bij de vraag wat nu precies de status is van enkele amv’s en of die al dan niet mogen worden ‘meegerekend’ met de taakstelling voor statushouders.