De jacht op de Aziatische hoornaar is geopend. In Hengelo leidt Stephan Leushuis de dans. De komende twee maanden ontwikkelen de hoornaarnesten zich tot maatje skippybal die hoog in bomen hangen. Het is zaak dat ze worden geruimd. “Hun menu bestaat voor vijftig procent uit onze bijen”, verklaart Leushuis. Met piepkleine zenders, ontvangers, een app, lokpotten, de provinciaal verdelger en in het voorjaar met koninginnevallen zet hij de klopjacht in.
De aanpak en van Leushuis en de andere Hengelose jagers heeft effect. In het voorjaar vingen ze liefst zeventig koninginnen in hun vallen (vorig jaar vijf). In augustus en september wordt de aandacht verlegd naar de hoornaarnesten. In Hengelo zijn er inmiddels vier geruimd en gaat de verdelger waarschijnlijk deze donderdag aan de slag om in het Lansink, in een weiland en in een hoge boom in het bos om nesten te verwijderen.
Dankzij onder andere de Hengelose imker is een dekkend netwerk van hoornaarjagers in Overijssel opgezet. “In onze provincie zijn overal binnen een straal van tien kilometer groepen speurders aan het werk.” En die gebruiken allemaal dezelfde gereedschapskoffer met ultrakleine zenders, ontvangers en oplaadapparatuur. Ontwikkelaar van die ‘gereedschapskist’ is het bedrijf Robor Electronics uit Bentelo.
Lees verder onder de afbeelding.
Volgens de Hengeloër gaat het al niet meer om het compleet uitroeien van de invasieve exoten. Dat is een gepasseerd station. “Het zijn blijvers. We proberen het beheersbaar te houden door een dekkende verdedigingslinie op te zetten. De Hengelose bijenvereniging opende op haar site bijenteeltvereniginghengelo.nl het Meldpunt Aziatische hoornaar waar deze week drie meldingen binnenkwamen.
De bijenvereniging is inmiddels vier jaar bezig met de bestrijding. “We zagen het aankomen. Ik ben er vanaf het begin bij betrokken en we leren elk jaar weer meer. De eerste tik in dit voorjaar werd uitgedeeld met de vangst van de koninginnen. Nu wordt de aandacht verlegd naar de werksters. Die vangen we met een lokstof om het nest te lokaliseren.”
Hoornaars en trouwens meer insecten komen maar al te graag op lokstof. Die kan overigens zelf worden gemaakt. Het recept is niet zo moeilijk, geeft Stephan Leushuis aan. Hoornaars zijn dol op een combinatie van bier, wijn en siroop die in gelijke delen worden samengevoegd. “Als je zo’n lokpotje hebt, moet je elke dag die substantie even sprayen. Als ze dan in de buurt zijn, komen ze wel.”
Geïnteresseerde stadsgenoten wordt gevraagd zo’n lokpotje in de tuin te zetten en regelmatig te kijken of er een Aziatische hoornaar naar toe komt. “Als het lukt om een foto van het dier te maken, is het helemaal fantastisch”, aldus Leushuis.
Een melding is vlot gemaakt en daarmee gaan de specialisten aan het werk. De hoornaar krijgt eerst de gelegenheid om de voedselbron te ontdekken, vliegt naar het nest om het voedsel te deponeren en vliegt weer terug naar de lokpot voor nieuw voedsel. Daar wordt ie gevangen en voorzien van een miniscule zender.
Lees verder onder de afbeelding.
De jachtgroep weet dan inmiddels hoe lang de hoornaar onderweg was en in welke richting zij vloog. De gegevens worden ingevoerd in de app en die laat zien waar het nest zich ongeveer bevindt. De hoornaar wordt vrijgelaten en met behulp van het zendertje vinden de jagers de exacte locatie.
In Overijssel is één verdelger werkzaam. Die hijst zich in een soort harnas met hoofdbescherming, klimt zonodig in een hoogwerker, knipt het nest los en stop ‘m in een bak die in een vriezer wordt gelegd of gaat met een grote stofzuiger aan het werk om het nest leeg en op te zuigen of spuit een natuurlijk goedje in het nest.
Hoornaars doen niks. Ze zijn slechts op twee dingen uit: insecten en suiker. En zo’n bijenkast is voor de Aziaat een rijk voorziene feestdis waar ze alleen maar voor de kast hoeven rond te hangen om de bijen te vangen. En als de verdediging van de bijen is verzwakt, zien de hoornaars er ook geen been in om de nesten binnen te dringen en bijen en honing te kapen. “Maar als je bij hun nest komt zijn het net pitbulls. Ze komen achter je aan. Dan worden ze gevaarlijk.”
Leushuis vindt dat het nog professioneler moet. “Het kan nog vloeiender. Dat moet ook, want er komen meer nesten.” Hij is ervan overtuigd dat het probleem van de invasieve exoot beheersbaar te maken is. Dat moet ook wel, stelt hij, ‘want ik wil m’n bijen houden’.
De Aziatische hoornaar is ongeveer 2,5 tot 3 centimeter groot. Het diertje heeft een donker lichaam met een oranje band op het achterlijf. Opvallend zijn de gele pootuiteinden. Er bestaat ook een Europese hoornaar: die is beschermd, is groter en roodbruin van kleur.