Twentekanaal sloot nooit eerder door droogte: waarom de scheepvaart moet wachten en wat dat betekent voor Twentse bedrijven
Het Twentekanaal gaat zaterdagmiddag op slot voor de scheepvaart. Reden: droogte. Voor het eerst in de geschiedenis besluit Rijkswaterstaat de sluis bij Eefde te sluiten om het water in het kanaal op de minimale tien meter diepte te houden. Want komt het onder dat peil, dan wordt het risico op schade te groot. En de scheepvaart is dan niet het belangrijkst. De maatregel raakt bedrijven in Twente direct.
Dat de scheepvaart stilvalt, heeft alles te maken met de sluis bij Eefde. Via die sluis is het Twentekanaal verbonden met de IJssel. Iedere keer dat een schip wordt doorgelaten - in vaktermen: geschut - verdwijnt een hoeveelheid water uit het kanaal richting de rivier.
Normaal wordt het kanaalwater dan weer aangevuld door er water vanuit de IJssel in te pompen. Maar ook de waterstand in de IJssel is te laag om het verlies voldoende aan te vullen.
Scheepvaart komt als laatst
Het minimale waterpeil op het Twentekanaal is vastgesteld op tien meter. De afgelopen dagen is geprobeerd dat op verschillende manieren op niveau te houden. Er is bijvoorbeeld extra gepompt en de sluizen zijn minder gebruikt. Dat blijkt onvoldoende. Dus gaat de toegang tot het kanaal op slot totdat de waterstand weer op niveau is, maar hoe lang dat duurt weet niemand.
In eerdere berichtgeving vanuit Rijkswaterstaat is vooral genoemd dat bij te laag water risico is op verzakkingen langs kanaal Almelo-De Haandrik, dat via een sluis is verbonden met het Twentekanaal. Provincie Overijssel laat aan RTV Oost weten dat het waterpeil van Almelo-De Haandrik nog boven diens ondergrens van 9,10 meter ligt - en dat er op dit moment geen zorgen zijn over de stabiliteit van de kades.
Er speelt dan ook meer, legt een woordvoerder van Rijkswaterstaat uit. Bij droogte geldt de zogenoemde verdringingsreeks: een landelijke prioriteitenlijst die bepaalt waarvoor het beschikbare water als eerste wordt ingezet. Bovenaan staan onder meer de stabiliteit van waterkeringen (zoals de kade van Almelo-De Haandrik) en het voorkomen van onomkeerbare schade aan de natuur. Daarna volgen onder meer drinkwater- en energievoorziening. Scheepvaart komt pas als laatste, samen met onder meer landbouw, natuur en industrie.
Historisch
Volgens Rijkswaterstaat is de situatie uitzonderlijk. "Wij hebben nog nooit meegemaakt dat de sluis door ons wordt afgesloten", zegt de woordvoerder. "In eerdere droogteperiodes is het wel overwogen." Dat maakt de maatregel historisch. De sluis bij Eefde was in 2012 ook enkele weken buiten gebruik, maar toen kwam dat doordat een sluisdeur naar beneden viel. Daardoor zaten 47 schepen drie weken vast op het Twentekanaal, met alle gevolgen van dien.
Scheepvaart in Twente: waarom?
Jaarlijks gaan er zo’n 12.000 schepen door het Twentekanaal, met het doel komende jaren uit te breiden naar 20.000 passages. Eén binnenvaartschip kan gemiddeld dezelfde lading vervoeren als tientallen vrachtwagens tegelijk.
Vervoer van goederen over het water is goedkoper. Maar het is ook een belangrijk onderdeel van de zogeheten modal shift: de verandering van wegtransport naar meer milieuvriendelijke alternatieven. Voorbeelden zijn scheepvaart, maar ook goederentreinen.
Die gebeurtenis was meteen ook de aanleiding voor de oprichting van Port of Twente: een samenwerking van acht havens, het XL Businesspark bij Almelo en verschillende bedrijfsverenigingen op het gebied van logistiek. Om afspraken te maken over bijvoorbeeld het gebruik van de sluis, maar ook om samen sterker te staan richting Den Haag en Brussel.
Bedrijven moeten snel schakelen
Bij Port of Twente komt de huidige sluiting als een vervelende verrassing. "We schrikken hier wel van", zegt woordvoerder Anne Ruth Scheijgrond tegen RTV Oost. De organisatie hield rekening met maatregelen, maar verwachtte die pas ergens volgende week. "Want de waterstand in de IJssel is nu nog hoger dan in 2018 en 2022, toen het ook erg droog was."
Scheijgrond zegt te begrijpen dat de scheepvaart geen voorrang krijgt, maar zegt dat het wel grote gevolgen heeft. "Het betekent dat er extra veel vrachtwagens nodig zijn.” Dus: hogere transportkosten, meer impact op milieu. “Bedrijven met meerdere locaties kunnen uitwijken. Maar het zorgt sowieso voor extra uitdagingen."
Honderdduizenden zeecontainers
Dat merkt ook Inlands Terminal Group (ITG). Dat heeft 17 containerterminals verspreid over heel Nederland, waaronder in Hengelo en Almelo. Het bedrijf is een grote speler binnen de binnenvaart en speelt een belangrijke rol in de twee Twentse havens. Beide terminals zijn vanaf morgenmiddag niet meer bereikbaar. “Dat betekent dat we de containers via een andere route moeten vervoeren”, zegt operationeel directeur Willem van der Ark.
Ieder jaar verwerken de terminals in Hengelo en Almelo meer dan honderdduizend zeecontainers. Via de haven van Rotterdam worden de containers met binnenvaartschepen naar Twente vervoerd. Vanuit hier gaan ze weer op transport naar bijvoorbeeld Duitsland.
Lees verder onder de afbeelding.
Nu schepen de containerterminals aan het Twentekanaal niet meer kunnen bereiken, moet ITG schakelen. “We zijn een grotere organisatie, dus we hebben capaciteit kunnen vinden in Meppel, Kampen en Nijmegen”, zegt Van der Ark. “Mocht dat niet lukken, dan gaan we vervoeren over de weg.”
Vakantieperiode
Ook in de haven van Enschede zijn bedrijven verbonden met het Twentekanaal. Sloopbedrijf Hein Heun, Huiskamp Transport en Metaal Recycling Twente hebben er zelfs een eigen kade. Zij zijn door 1Twente om een reactie gevraagd, maar konden of wilden vooralsnog niet reageren. Meerdere bedrijven zijn gesloten vanwege de vakantieperiode of gaan dat volgende week doen.
gerelateerd
Download onze app
