In Enschede krijgen veel bezwaarmakers op voorhand gelijk, dat zegt iets over besluitvorming

Of het nu gaat om een afwijzing van een uitkering, het niet (of te weinig) toekennen van huishoudelijke hulp of een afgeschoten aanvraag voor bijvoorbeeld een traplift: inwoners kunnen altijd protest aantekenen tegen zo'n besluit van de gemeente. Dat gebeurt in de vorm van een bezwaarschrift en vervolgens een hoorzitting in het stadhuis. Een onafhankelijke commissie stelt vragen aan beide partijen en brengt daarna advies uit aan het college.

Minder dan de helft wordt besproken

Vorig jaar werden 409 bezwaren ingediend tegen besluiten in het sociaal domein. Het gaat dan om uitkeringen, Wmo-zaken en jeugdzorg, maar in die laatste categorie waren het er slechts drie. Opvallend is dat in minder dan de helft van de gevallen de commissie Bezwaarschriften advies uitbracht. 229 keer is het bezwaar namelijk ingetrokken voordat het tot een hoorzitting in het stadhuis kwam.

In 26 gevallen gebeurde dat - zonder nadere toelichting - op verzoek van de indiener. In 62 gevallen trok de indiener het bezwaar in na een verduidelijkende uitleg vanuit de gemeente. De andere 141 bezwaren zijn ingetrokken omdat de gemeente haar besluit in voordeel van de indiener heeft aangepast of teruggedraaid.

Je zou in deze gevallen kunnen zeggen dat de bezwaarmaker op voorhand zijn of haar gelijk heeft gekregen. Dat kan worden opgevat als iets positiefs: de gemeente is niet te beroerd om een fout te erkennen of coulance te bieden voordat het een juridisch steekspel wordt. Maar het gaat in het sociaal domein om 35 procent van álle bezwaren. En dat zijn wel heel veel foutjes.

'Zorgvuldiger werken'

Ook de bezwarencommissie is het opgevallen dat meer dan de helft van de bezwaarschriften binnen het sociaal domein niet op haar bordje komt, omdat deze al 'informeel zijn afgehandeld'. Deze bezwaren waren dus overbodig. Een duidelijkere uitleg van het besluit of beter onderzoek naar de omstandigheden leidde immers tot het intrekken van het bezwaar. Dat had ook vóór besluitvorming gekund.

"Zorgvuldigheid betekent dat voldoende informatie wordt verzameld om alle relevante belangen te kunnen wegen om zo te komen tot een weloverwogen besluit", schrijft de commissie daarover. "Een goede voorbereiding en inzicht in de situatie van een inwoner maakt het ook makkelijker om een besluit goed te motiveren." 

De bezwarencommissie adviseert de gemeente om zorgvuldiger te werk te gaan. En dat is niet voor het eerst. In het jaarverslag over 2024 werd dat advies ook al gegeven. In dat jaar werden indieners in 142 van de 510 gevallen (deels) in het gelijk gesteld, voordat het bezwaar inhoudelijk door een commissie is getoetst. Dat is iets minder dan 30 procent. De situatie is dus niet verbeterd.

Ook bij 'fysieke' zaken veel intrekkingen

Bij bezwarenzaken in het fysieke domein liggen de percentages iets lager. Dit heeft mogelijk te maken met het feit dat er vaak meer belangen dan alleen die van de indiener en de gemeente met het bezwaar gemoeid zijn. Het fysieke domein gaat namelijk over omgevingsvergunningen, verkeersbesluiten, maar ook over gebiedsverboden en bestuurlijke boetes.

Toch zijn vorig jaar binnen dit gebied 214 van de 544 ingediende bezwaarschriften ingetrokken, voordat de onafhankelijke commissie zich erover heeft gebogen. In 'slechts' 74 van de intrekkingen werd het bestreden besluit teruggedraaid of in voordeel van de indiener aangepast. Hier valt op dat de indiener maar liefst 126 keer heeft besloten om het bezwaar in te trekken na uitleg over het genomen besluit door de gemeente.