Nieuwe coalitie in Oldenzaal richt de blik naar binnen en geeft burger een stem
Oldenzaal eerst binnen regio. En binnen de veilige gemeentegrenzen de Oldenzaalse burger op 1. Zo kan, in twee zinnen, het coalitie-akkoord van Solidair Oldenzaal, CDA en VVD worden samengevat. Dat akkoord op hoofdlijnen ademt in alles de geest van Solidair Oldenzaal (SO), met zeven zetels de grote winnaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Met twee wethouders heeft de partij nu ook bestuurlijk een flinke vinger in de pap.
Na vier jaar vooral als ‘tegenpartij’ te hebben geopereerd, veroorzaakte SO bij de gemeenteraadsverkiezingen een politieke aardverschuiving. De enorme verkiezingswinst van SO ging bijna één op één ten koste van de WG. Die andere lokale partij viel terug van negen naar vier zetels en verloor daarmee in één klap de bijna vanzelfsprekende jarenlange hegemonie in de doorgaans rimpelloze politieke en bestuurlijke Oldenzaalse vijver.
Onorthodoxe aanpak
Vriend en vijand waren het er over eens: Deze politieke aardverschuiving kon niet zonder gevolgen blijven. Zonder dralen pakte SO die handschoen op. Met een onorthodoxe aanpak van het (in)formatieproces, die wonderwel werkte en in relatief korte tijd met CDA en VVD leidde tot een coalitie-akkoord. Een akkoord dat zich in Jip en Janneke taal direct richt tot de inwoners van Oldenzaal. Met als belangrijkste boodschap: We gaan de afstand tussen burger en bestuur kleiner maken door u als burger mee te nemen in de besluitvorming en u daarin ook een stem te geven.
Torenhoge verwachtingen
Door dit nobele streven tot speerpunt van beleid te maken (met een aparte wethouderportefeuille Bestuurlijke Vernieuwing) worden bij de burger wel torenhoge verwachtingen gewekt. Immers, de belofte dat er nu wordt geluisterd naar inwoners en dat ze mogen meedenken en -praten over grote thema’s die spelen, betekent niet automatisch dat die stem ook beleid wordt. Al was het maar omdat niet alle inwoners op Solidair Oldenzaal hebben gestemd; zelfs niet een meerderheid.
Als eerste concrete stap in de ambitie om inwoners meer te betrekken bij de politieke en bestuurlijke besluitvorming heeft de nieuwe coalitie inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke partners de gelegenheid geboden hun zegje te doen over het coalitie-akkoord tijdens een informele inloopmiddag in zaal Rouwhorst. Met de plechtige belofte van de nieuwe wethouder bestuurlijke vernieuwing, Rutger Bouwman, dat de reacties helpen bij het opstellen van het uitvoeringsprogramma. Daarin staat concreet wat er de komende jaren gebeurt, wanneer dat gebeurt en wie daarvoor verantwoordelijk is. Bouwman: “Uw mening helpt ons om de goede keuzes te maken.”
Inwoners kunnen nog tot en met 16 juni hun reacties kwijt op het digitale platform ‘Stem van Oldenzaal’ (www.stemvanoldenzaal.nl/coalitieakkoord).
Representatieve democratie
Los van de vraag hoe in de praktijk een stem kan worden gegeven aan de inwoners (met referenda, inloopbijeenkomsten of een digitaal platform?), zit er natuurlijk ook een principiële kant aan de ambitie om de burger een belangrijke stem te geven in de bestuurlijke besluitvorming. De vraag is namelijk of hiermee niet wordt gemorreld aan de pijlers van de representatieve democratie.
Stem van het volk
Voor een gemeente komt dit kortweg neer op het volgende: Het volk kiest eens in de vier jaar vertegenwoordigers, die op basis van een verkiezingsprogramma de stem van het volk laten doorklinken in de gemeenteraad. Uit de gekozenen wordt een gemeentebestuur samengesteld, waarin de verschillende stemmen des volks zo goed mogelijk weerspiegeld worden. Vervolgens ontwikkelt dat gemeentebestuur een visie voor de toekomst, maakt op basis daarvan samen met ambtenaren plannen, die worden voorgelegd aan de raad, die daarover als hoogste orgaan het laatste woord heeft.
Wie heeft welke rol?
In het coalitie-akkoord, dat overduidelijk het stempel van Solidair Oldenzaal draagt, krijgt nu de burger een belangrijke rol in dit proces. Het gevaar bestaat dat niet meer duidelijk is wie precies welke rol speelt. Nu de nieuwe coalitie voortvarend is begonnen met de bestuurlijke vernieuwing wordt duidelijk dat de burger vooralsnog op 1 staat. Niet alleen werden inwoners in het coalitie-akkoord direct aangesproken in begrijpelijke taal, maar burgers kregen tijdens een informele inloopbijeenkomst in een horecagelegenheid ook als eerste de gelegenheid hun zegje te doen. Nog voor de gemeenteraad, dus.
Weten wat er leeft
Dat kan gaan schuren. Zeker als de coalitie er een gewoonte van maakt bij besluitvorming over gevoelige dossiers als bijvoorbeeld de opvang van asielzoekers eerst bij het volk te rade gaat voordat er bestuurlijk knopen worden doorgehakt. Natuurlijk moet er geluisterd worden naar wat er leeft onder de inwoners, maar als het goed is, weten de gekozen vertegenwoordigers van het volk in de raad dat.
Hoewel Petra Oude Engberink in haar nieuwe rol als fractievoorzitter van de WG, niet zonder cynisme, opmerkte dat het coalitie-akkoord in grote mate voortborduurt op bestaand beleid, is er wel degelijk sprake van accentverschuivingen. Afgezien van speerpunt bestuurlijke vernieuwing, is het loslaten van de groeiambitie naar 40.000 inwoners de meest in het oog springende. Dit betekent dat de positie van Oldenzaal in de regio moet worden herzien. Regionale afspraken worden kritisch beoordeeld, waarbij de belangen van Oldenzaal leidend zijn. In dit verband is het opvallend dat wethouder Ruby Berger wel actief de regionale samenwerking zoekt om het probleem van de asielopvang op te lossen. Ook waar het gaat om van regelgeving van ‘bovenaf’ of ‘buitenaf’ op het gebied van klimaatadaptatie, duurzaam bouwen en leefbaarheid trapt de nieuwe coalitie op de rem. Zo wordt het predicaat ‘Global Goals-gemeente’ losgelaten. Veelbetekenend zinnetje in dit verband: “We kiezen voor lokale doelen die passen wat onze stad nodig heeft.”
Algemeen belang
Besturen is iets anders dan je oor laten hangen naar de stem van een deel van het volk dat opkomt voor een deelbelang (zoals boze houders van een parkeervergunning in de binnenstad). Goed bestuur is al die deelbelangen zorgvuldig afwegen en dan een duidelijke keuze maken, die – uitlegbaar - het algemeen belang dient. Besturen is ook duidelijk maken dat je het niet iedereen altijd naar de zin kunt maken.
Lef en realiteitszin
Daarmee zou ook recht worden gedaan aan in elk geval één van de vier kernpunten uit het coalitie-akkoord: Dichtbij, Duidelijk, Doordacht en Daadkracht. Maar het zou van lef (daadkracht) en realiteitszin (doordacht) getuigen wanneer nieuwe coalitie in begrijpelijke taal met de inwoners communiceert over ingewikkelde kwesties er ook duidelijk en eerlijk bij wordt gezegd dat meepraten niet altijd gelijk krijgen betekent. Gebeurt dat niet, dan zou dit ambitieuze coalitie-akkoord zomaar kunnen uitmonden in een ‘Kroniek van een aangekondigde Deceptie (excuus: teleurstelling)’.
Download onze app
