Twentse gemeenten sturen brieven naar de landbouwminister, maar heeft dat nut?

Hof van Twente, Haaksbergen, Dinkelland en Wierden trokken afgelopen week bij het kabinet aan de bel. Net als andere Overijsselse gemeenten als Dalfsen, Hardenberg, Ommen, Staphorst en Zwartewaterland  

Ze maken zich zorgen over de gevolgen van het stikstofbeleid voor het platteland en roepen het kabinet op om duidelijk te maken hoe boeren de stikstofdoelen kunnen halen.  

Hof van Twente, waar de BBB in het college van burgemeester & wethouders zit, vraagt expliciet om 'heroverweging van de huidige stikstofbrief'.

Strekking van de brieven: er is meer duidelijkheid nodig voor boeren en er worden door de gemeenten vraagtekens geplaatst bij de uitvoerbaarheid van de stikstofplannen van landbouwminister Jaimi van Essen uit Losser.

Dat terwijl gemeenten zelf weinig te zeggen over het stikstofbeleid. De stikstofdoelen worden namelijk landelijk bepaald en de provincie gaat voor een groot deel over de uitvoering en vergunningsverlening.

Waarom sturen gemeenten dan toch deze brieven?

Volgens politicoloog Henk van der Kolk van de Universiteit Twente moeten we de oproepen vooral zien als een boodschap van de bevolking. "Ze spreken namens hun inwoners. Dat lijkt mij niet zo gek", zegt Van der Kolk.

Of de oproepen iets uithalen, is maar de vraag. Veel meer dan de zorgen van inwoners overbrengen aan de provincie en het Rijk kunnen gemeentebesturen dan ook niet. Zo kan een gemeente bijvoorbeeld niet weigeren om bepaalde regels in te voeren.

Waarom gebeurt dit nu?

Desondanks is dit wel het moment voor gemeenten om zich uit te spreken. Met name provincies krijgen van de landbouwminister namelijk een grote rol in de uitwerking van de plannen. De zorgen van gemeenten worden via de provincie Overijssel overgebracht in Den Haag, zegt landbouwgedeputeerde Maurits von Martels bij RTV Oost.

"In de laatste plannen zijn allerlei extra sloten gezet op hoe bedrijven aan de doelen moeten voldoen. Dat gaat te ver. Die stapeling van opgaven is te veel. Daar leggen we keer op keer de nadruk op in gesprekken met de minister, want de geluiden uit gemeenten herkennen wij ook."

Speelt partijpolitiek een rol?

De zorgen die gemeenten uiten in hun brieven lijken los te staan van de politieke samenstelling van gemeentebesturen. De overeenkomst is vooral dat het allemaal plattelandsgemeenten zijn die de brieven hebben verstuurd.

In het gros van de gemeentebesturen zitten CDA-wethouders en wethouders van lokale partijen. Toch is het meer dan alleen een initiatief van partijen die de boeren goedgezind zijn. Zo is de landbouw-wethouder in Ommen van Pro, de fusiepartij van GroenLinks en PvdA.

Hebben boerenprotesten invloed?

Wat wel opvalt is dat in de gemeenten die de brieven hebben verstuurd, door groepen boeren is geprotesteerd. Zo gingen boeren in augustus op trekkers langs de gemeentehuizen van Dalfsen, Hardenberg en Ommen.

Boeren overhandigden toen brieven met daarin hun zorgen over de toekomst van landbouw. De brieven die de gemeentebesturen nu naar Den Haag sturen, zijn een reactie daarop.

Of die brieven ook waren verstuurd als de protesten er niet waren geweest, is de vraag. “Het is wel lastig om als er trekkers voor de deur staan te zeggen: hier houden we onze mond even over”, zegt politicoloog Van der Kolk.

Gemeenten kunnen zelf dus niks veranderen aan het stikstofbeleid. Hun belangrijkste rol is het overbrengen van zorgen die spelen in de dorpen en in het landelijk gebied. Dat doen ze door deze brieven te versturen.

Vervolgens is het aan de provincies en minister Van Essen om de plannen daadwerkelijk uit te werken. Dit najaar moeten de plannen daadwerkelijk omgezet worden in wetten. Daarna stemmen de Tweede Kamer en Eerste Kamer erover.

De komende maanden blijft voor boeren dus onduidelijk welke maatregelen zij concreet op hun erf krijgen en juist voor die onduidelijkheid hebben de gemeenten aandacht gevraagd.