Hengelo sluit 2025 af met miljoenenoverschot, maar worstelt met capaciteit: 'Krapte op de arbeidsmarkt zorgt voor grenzen'

Het resultaat van 7,2 miljoen euro mag dan positief lijken, het wordt veroorzaakt door incidentele meevallers en niet uitgevoerde werkzaamheden. "Een deel van dit geld reserveren we om die werkzaamheden alsnog te doen. Een bedrag van 4,7 miljoen euro gaat naar de algemene reserve", laat het college weten.

Die kijkt, ondanks maatschappelijke uitdagingen en capaciteitsdruk, terug op 2025 met positieve resultaten. "Er zijn belangrijke stappen gezet richting een sterke, duurzame en toekomstbestendige stad", zegt wethouder Harry Scholten, nu nog portefeuillehouder Financiën. 

Dat er werkzaamheden bleven liggen in Hengelo, had onder meer te maken met capaciteitsgebrek, krapte op de arbeidsmarkt en een ambitieuze agenda. Opvallend is dat het woord 'capaciteit' als een rode draad opduikt in de jaarstukken. Zelfs zo vaak dat de accountant er expliciet op ingaat in het accountantsverslag. PwC constateert dat het woord 'capaciteit' in de jaarrekening 66 keer voorkomt in combinatie met termen als 'beperkt' of 'niet beschikbaar'.

Externe inhuur

De gemeente probeerde in 2025 alle zeilen bij te zetten: waar intern tekort was aan ambtelijke capaciteit, of waar de kennis niet in huis was, werd die ingehuurd. De gemeente gaf in 2025 ruim 13,4 miljoen euro uit aan externe inhuur. Dat was 5,6 miljoen euro meer dan begroot.

Sociaal domein

Ook het sociaal domein blijft aandacht vragen. Uit de jaarstukken blijkt dat de kosten blijven toenemen. In 2025 werd er bijna 202 miljoen euro uitgegeven, tegenover 192 miljoen in 2024. 

De accountant constateert ook een bedrag van 5,3 miljoen euro voor gedeclareerde zorg waarvan de vraag is of die daadwerkelijk is geleverd, met name uitgaven voor jeugdzorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning. Vorig jaar ging het om een bedrag van 5,5 miljoen euro.

Zorgaanbieders moeten hun geleverde prestaties jaarlijks verantwoorden, maar doen dat te laat of vragen soms uitstel aan, waardoor de gegevens niet op tijd bij de gemeente zijn. Het hoeft dus niet zo te zijn dat er sprake is van fraude, maar PwC wijst er wel op dat bij gemeente Hengelo signalen zijn van enkele zorgaanbieders die ten onrechte niet of niet volledig geleverde zorgprestaties declareren.

Onderzoek naar fraude

"Het gaat hierbij om meerdere kleine zorgaanbieders, waar momenteel onder andere in samenwerking met andere gemeenten onderzoek naar wordt gedaan. Voor één zorgaanbieder is sprake van landelijke signalen, waardoor daar ook op landelijk niveau onderzoek naar wordt gedaan. De gemeente Hengelo heeft zich aangesloten bij dit onderzoek."

Meer fouten bij aanbestedingen

Op het gebied van inkoop en aanbesteding voldoet de gemeente aan de eisen, maar de Europese aanbestedingsregels werden in een aantal gevallen niet correct gevolgd. Het ging in 2025 om 1,5 miljoen euro aan contracten; in 2024 was dat nog 900.000 euro. Het aantal contracten waarbij aanbestedingsregels niet goed zijn gevolgd, nam toe van vijf naar negen.

Inkoopfouten vroeg opsporen

De accountant stelde vast dat een intern controle-instrument, waarmee de gemeente zelf inkoopfouten in een vroeg stadium kan opsporen, in 2025 niet goed is ingezet vanwege personele wisselingen. De gemeente heeft inmiddels actie ondernomen om dit te verbeteren. Zo is er een strategisch adviseur inkoop en contractmanagement aangesteld.

Investeringen

Het jaar 2025 was ook een jaar waarin de gemeente Hengelo flink investeerde. Er kwamen netto 415 woningen bij, onder meer in Hart van Zuid en de binnenstad. De heringerichte Bankastraat werd opgeleverd, inclusief de doorgetrokken fietssnelweg F35. 

Daarnaast werd wooncomplex 't Swafert gekocht in samenwerking met woningcorporatie Welbions voor 40,5 miljoen euro.

De verkoop van woningbouwkavels verliep beter dan verwacht. In 2025 werden 63 bouwkavels verkocht voor grondgebonden woningbouw, 30 kavels meer dan verwacht. Ook werd er grond verkocht voor de realisatie van 104 projectmatig gebouwde woningen.

Woningbouw loopt, bedrijventerreinen blijven achter

De verkoop van bedrijventerreinen bleef fors achter. Waar een grondopbrengst van 13,5 miljoen euro was voorzien, werd uiteindelijk slechts 2 miljoen euro gerealiseerd. Een terugkerend thema in zowel de jaarstukken als het accountantsverslag is de uitvoeringskracht van de gemeente. Hengelo heeft grote ambities, maar volgens PwC schiet de vertaling van beleid naar concrete uitvoering tekort.

Op meerdere begrotingsprogramma's wijkt de werkelijkheid fors af van wat was geraamd. Ten opzichte van de gewijzigde begroting gaf Hengelo op vier programma's samen 29,8 miljoen euro minder uit dan gepland. Financieel levert dat een voordeel op, maar bestuurlijk is het ook een signaal dat plannen, capaciteit en begroting onvoldoende op elkaar aansluiten.

'Ambities voortzetten'

Wethouder Harry Scholten, portefeuillehouder financiën, zegt in een verklaring over de jaarstukken: "Het jaar 2025 laat zien dat we ondanks uitdagingen vooruitgang boeken. Met de sluitende begroting 2026–2029 ligt er een stevige basis om de ambities voort te zetten."

"Het college kijkt met trots terug op de behaalde resultaten, maar constateert ook dat niet alle geplande investeringen zijn gerealiseerd. De krapte op de arbeidsmarkt en daardoor beperkte uitvoeringscapaciteit én toenemende complexiteit vormen duidelijke grenzen."