Zorgverzekeraars maken een vuist tegen zorgcowboys, Almelose wethouder pleit voor 'controle aan de poort'

In het verleden richtten zorgfraudeurs zich vooral op subsidies voor persoonsgebonden budgetten (pgb) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO): subsidies die onder de gemeenten vallen. Maar sinds gemeenten strenger op misbruik controleren, is er een verschuiving gaande.

Zorgfraudeurs hebben de afgelopen jaren hun werkterrein namelijk verlegd naar de Wet langdurige zorg (Wlz): het welbekende kat-en-muisspel tussen dubieuze ondernemers en de toezichthouders. Als het gaat om die Wlz zijn het de zorgkantoren die hierover gaan.

Vandaar dat nu ook de zorgverzekeraars en zorgkantoren een prominentere rol in de bestrijding van deze relatief nieuwe vorm van zorgfraude. Verzekeraars en zorgkantoren hebben weliswaar een verschillende rol, maar werken vaak wel samen bij het aanbieden van langdurige zorg. Voor Oost-Nederland is dit Menzis.

Juridische wapens

Gistermiddag overhandigde burgemeester Ahmed Marcouch van Arnhem een zogenoemde handreiking aan Petra Wormser, algemeen directeur van Zorgverzekeraars Nederland en René Groot Koerkamp, directeur van Menzis Zorgkantoor. Die zogeheten handreiking houdt in dat de zorgkantoren voortaan meer juridische wapens krijgen in de strijd tegen zorgfraude. Zo worden de toelatings- en geschiktheidseisen aangescherpt. Onder meer door zorgaanbieders voortaan vooraf strenger te screenen. Zo kan een verklaring van de Belastingdienst worden geëist, waarmee een zorgaanbieder moet kunnen aantonen dat fiscaal alles in orde is.

Clausules in contract

Ook kan zorgondernemers worden gevraagd naar een zogenoemde Gedragsverklaring Aanbesteden (GVA), een document dat verder gaat dan de bekendere Verklaring Omtrent Gedrag (VOG). Bovendien worden er in de nieuw afgesloten contracten extra clausules opgenomen, waardoor vroegtijdig kan worden ingegrepen wanneer er signalen zijn van fraude. Verder krijgen de zorgverzekeraars en zorgkantoren extra bevoegdheden om in te grijpen bij misstanden. Zo kunnen ze een contractpartij sommeren dat ze een verbeterplan moeten doorvoeren. In het uiterste geval kan ook een cliëntenstop worden opgelegd.

Twentse aanpak als voorbeeld

In Twente is het vooral de Almelose wethouder Eugène van Mierlo, die al jaren een verwoede strijd voert tegen zorgfraude. Sinds enkele jaren is hij portefeuillehouder Aanpak Zorgfraude voor de regio Twente. Intussen wordt landelijk meegekeken naar de Twentse aanpak. Die houdt onder meer in dat zorgaanbieders scherper worden gecontroleerd. Met als crux dat dit vooraf gebeurt. In het verleden gebeurde dit met terugwerkende kracht. Dan werden eerst de contracten ondertekend, waarna de zorgbureaus pas naderhand werden gescreend. Het Rijk heeft de regio aangewezen als zogenoemde proeftuin, wat inhoudt dat de hardere aanpak van zorgcowboys als voorbeeld geldt voor de rest van ons land.

'Controle aan de poort'

Vorig jaar nog bleek dat de vernieuwde tactiek z'n vruchten afwerpt. Door 28 dubieuze zorgaanbieders vooraf te weren, leverde dat een besparing op van 35 miljoen euro op, zo werd becijferd. En net zo belangrijk: er werd voorkomen dat kwetsbare zorgcliënten slechte zorg zouden krijgen. 

Van Mierlo vindt het een goede zaak dat de zorgkantoren en zorgverzekeraars voortaan een belangrijkere rol krijgen in de strijd tegen zorgfraude. Volgens Van Mierlo wijst de praktijk immers uit dat toezicht en handhaving achteraf vaak erg complex is. Hij is daarom al jaren fervent pleitbezorger van screening vooraf. Of zoals hij het noemt: 'controle aan de poort', waarbij van tevoren duidelijke afspraken met zorgondernemers worden gemaakt. "Wie niet aan de voordeur scherp selecteert, haalt onvermijdelijk de problemen binnen", aldus Van Mierlo.

Een vuist maken tegen zorgfraude

Burgemeester Marcouch van Arnhem, bij de ondertekening gistermiddag: "Zorgcriminelen richten zich steeds vaker op de Wet langdurige zorg. Dat is onacceptabel. Wie zorggeld steelt, ontneemt kwetsbare mensen de zorg die ze nodig hebben. Zorgkantoren moeten aan de voorkant de deur sluiten: geen contract, geen publiek geld en geen enkele kans voor criminelen die van zorg een verdienmodel maken." Directeur Petra Wormser van Zorgverzekeraars Nederland: "Geen enkele zorgeuro mag in de zakken van criminelen verdwijnen."

Tien miljard

Sinds het Rijk in 2015 het toezicht op de zorg naar de lagere overheden overhevelde, heeft de zorgfraude in ons land een enorme vlucht genomen De zogenoemde zorgcowboys zien kans vaak duizelingwekkende bedragen aan zorgsubsidies weg te sluizen. 

Intussen is dit bedrag opgelopen naar tien miljard op jaarbasis, zo is becijferd. Daarmee gaat er in zorgfraude inmiddels zelfs meer geld om dan de hennephandel.