Vizier Oost, de discriminatiewaakhond voor Oost Nederland, moet het met ingang van volgend jaar met 26.000 euro minder doen. Na herhaalde discussie in de Enschedese gemeenteraad, hield een meerderheid bij het begrotingsdebat maandagavond vast aan een eerder vastgestelde bezuiniging.
Die bezuiniging is wat Vizier betreft dubbelop. Er is al bezuinigd, stelde directeur Carla van Dijk eerder. In 2024 kortte Enschede de bijdrage op de waakhond en volgens Van Dijk had zij een toezegging van vorige wethouder dat het daarbij zou blijven.
Dat de bezuiniging politiek gevoelig ligt, heeft veel te maken met de verhoudingen tussen coalitie- en oppositiepartijen. Concreter: met coalitiepartner PRO en D66, die buiten de coalitie-onderhandelingen viel. Beide partijen hebben eenzelfde visie op discriminatie en de bestrijding daarvan, maar leven in een andere bestuurlijke werkelijkheid.
Linsey van der Veen, voorvrouw van D66, diende een wijzigingsvoorstel voor de begroting in. Het geld dat nodig is om de bezuiniging op Vizier terug te draaien kan, wat Van der Veen betreft, uit de algemene middelen komen. Het Rijk stort daar volgend jaar bijna 23.000 euro in voor ‘extra antidiscriminatievoorzieningen en preventie’. Voldoende om de korting te dekken.
Het Rijk stort 98 cent per inwoner in het gemeentefonds voor dat soort maatregelen. Enschede draagt nu 60 cent bij. Vanaf 2027 wordt dat - de nieuwe korting meegerekend - 44 cent. Overigens is Enschede niet de enige gemeente die Vizier overeind houdt; de waakhond voert haar antidiscriminatietaak uit voor 52 gemeenten, die volgens de directeur ruim meer bijdragen.
PRO-wethouder Narda Teke-Bozkurt raadde dat voorstel af. Die extra rijksbijdrage is volgens haar ‘niet geschikt’ en ‘kan niet worden ingezet’ om de bezuiniging terug te draaien. Daarbij, zo stelde zij maandagavond, beschikt Vizier over voldoende reserves om onverwachte klappen op te vangen. “Dit is er een.” Een meerderheid van de Enschedese raad, onder wie de fractie van PRO, steunde haar daarin.
Behalve D66 waren alleen de SP, VOLT en de Partij voor de Dieren een andere mening toegedaan; 7 van de 32 zetels.
“Een politieke keuze”, vond Van der Veen. “Het gaat om 0,002 procent van de begroting en eenmalige bijdrage uit de algemene middelen. Dat is peanuts.” Een scherp verwijt aan politieke vrienden, als het om dit thema gaat: u kunt wel, maar u wilt niet. Niet om inhoudelijke maar om politieke redenen.
Vizier-directeur Van Dijk vindt dat Enschede onheus ingrijpt op de bedrijfsvoering van Vizier; de gemeente gaat daar niet over en de reserves van de waakhond zijn opgebouwd uit bijdragen van alle 52 gemeenten. Ze stelde in een gesprek met 1Twente en vorige week als inspreker bij de raad dat ze voor 44 cent de wettelijke taak voor Enschede niet meer kan uitvoeren.
“Ik weet niet goed hoe we diensten kunnen blijven leveren. Moeten we de bijstand schrappen, alleen meldingen registreren?”, zei ze vorige week in de gemeenteraad. En: “Artikel 1 is een grondrecht en ik hoop dat we met elkaar onze inwoners blijven beschermen.” Een vergeefse oproep, bleek een week later.
In het gesprek met 1Twente kondigde ze aan in bezwaar en eventueel beroep te gaan tegen een afwijzend besluit op de subsidie, die al is aangevraagd. In een reactie op het definitieve raadsbesluit om de korting voor volgend jaar in stand te houden, zegt ze vast te houden aan dat bezwaar.
Of het tot een beroep komt, hangt blijkens die reactie af van de vraag of Vizier met ingang van 2028 opgaat in een landelijk centrum dat de antidiscriminatietaken van de regionale kantoren moet gaan overnemen. “Afhankelijk daarvan maak ik opnieuw keuzes. Stap voor stap.”
Discriminatie mag niet. Dat is sinds jaar en dag verankerd in de Nederlandse grondwet (artikel 1) en verder uitgewerkt en een aantal wetten en regels. Daarin is ook geregeld dat lokale overheden de verplichting hebben om discriminatie tegen te gaan. Die worden daarin ondersteund door regionale disriminatiewaakhonden, zoals Vizier Oost.
Dat ‘Oost’ omvat een uitgestrekt gebied: van Steenwijk, Staphorst en Hardenberg tot Elburg, Harderwijk en Nunspeet, en Winterwijk, Nijmegen en Culemborg. Om de noordelijke, westelijke en zuidelijke grenzen van dat gebied globaal aan te geven.
De ‘Vizieren’ van ons land hebben een drievoudige wettelijke taak: ze ondersteunen melders van discriminatie, registreren discriminatieklachten en doen daar onderzoek naar, en ze geven voorlichting en organiseren publiekscampagnes om de aandacht voor dat grondwetsartikel warm te houden. Den Haag bereidt een wijziging voor waarin een landelijk antidiscriminatiebureau die taken per 2028 moet gaan overnemen.