Baggeren in Hengelose haven en hoge grondwaterstand oorzaak verhoging giftige stof HCH in Twentekanaal

Dat er bij baggerwerkzaamheden een verhoging van HCH-waarden in het water zou kunnen ontstaan, was bekend bij de overheid. Volgens het college stelde onderzoeksbureau Tauw in een rapport uit 2016 dat er na baggerwerkzaamheden tijdelijk meer giftige stof in het kanaal kan vrijkomen, maar dat het na een tijdje zich weer zou stabiliseren. “Er is geen reden om aan te nemen dat de verhoogde waarden in de toekomst opnieuw zullen optreden zonder (geplande) werkzaamheden”, zegt het college.

HCH

Vorig jaar zomer werd bekend dat de waarden van HCH velen malen hoger was dan gebruikelijk is. Er werd onder andere een advies afgegeven om geen vis meer te eten en verschillende inlaten van het Twentekanaal werden afgesloten. Ook moest het kanaal ‘doorgespoeld’ worden.

Lindaan

Van 1948 tot 1952 produceerde Stork Chemie het insecticide lindaan. Bij de productie van dit middel bleef een groot deel van het afvalproduct hexachloorcyclohexaan (HCH) over. Jarenlang heeft een grote witte gifberg met dit afval in de open lucht op het terrein in de Hengelose haven gelegen. Door verstuiving en regen is het in de bodem en omgeving terechtgekomen. Ook werd in de omgeving met HCH verontreinigde grond gebruikt om gaten, die onder andere door zoutwinning zijn ontstaan, op te vullen.

Ondanks dat de waarden van HCH zijn gedaald, betekent dit niet dat het probleem nu zijn opgelost. De gemeente Hengelo heeft in 2015 samen met Rijkswaterstaat en grondeigenaar Nobian (destijds Akzo) een zogenaamde een afsprakenpakket opgesteld op basis van de wet bodembescherming. Daarin staan normen van hoeveel HCH er in het water mag zitten.

Waterkwaliteit voldoet niet aan EU-eis

De huidige HCH-waarden blijven binnen de normen, maar voldoen nog niet aan de strengere Europese normen voor waterkwaliteit. Volgens deze regels voldoet de waterkwaliteit nog steeds niet. Er is dan ook een harde deadline: volgens de afspraken moet in 2027 de waterkwaliteit in Europa op niveau zijn.

Rijkswaterstaat gaat samen de gemeente op zoek naar een oplossing om de waterkwaliteit in het kanaal te verbeteren. Dit onderzoek wordt door onderzoeksbureau Tauw uitgevoerd en is naar verwachting na de zomer afgerond. Naast HCH, zijn er ook andere chemische stoffen in het water te vinden. Hierdoor wordt er al jaren geen drinkwater meer gewonnen vanuit het kanaal.

Het afgegeven advies om geen vis uit het Twentekanaal te eten blijft nog van kracht. Later dit jaar voert een onderzoeksinstituut van de Wageningen Universiteit samen met de NVWA opnieuw onderzoek uit of de vissen uit het kanaal nog verhoogde HCH-waarden hebben.

Rekening niet naar eigenaar grond

Volgens de gemeente worden de kosten niet verhaald op de grondeigenaar, omdat er geen afspraken uit de beschikking zijn overtreden: "De situatie in 2024 is zeer waarschijnlijk ontstaan als gevolg van de baggerwerkzaamheden en er zijn geen afspraken uit de beschikking overtreden. Daarom zullen de gemaakte kosten niet verhaald gaan worden op de eigenaar van de locatie”, aldus de gemeente.