In de synagoge in Enschede wordt donderdag de Twentse razzia herdacht. Hierbij wordt stilgestaan bij de gebeurtenissen op 13 en 14 september 1941, toen 105 willekeurige Joodse Twentenaren werden opgepakt, afgevoerd en vermoord. Politieke partijen zijn uitgenodigd om de herdenking bij te wonen. Maar de lokale fractie van Volt zal er niet zijn. In een openlijke verklaring stelt de partij 'verbreding' te missen in de herdenkingsceremonie. Daarbij wordt gedoeld op aandacht voor de huidige situatie in Gaza. Het herdenkingscomité zegt juist op geen enkele wijze uitspraken te willen doen over het regeringsbeleid van Israël en wil zich richten op de Twentse slachtoffers van de razzia en hun nabestaanden.
105 willekeurig uitgekozen Twentse mannen tussen 17 en 54 jaar werden in september 1941 van straat, uit hun huis of van hun werk geplukt. Een regelrechte wraakactie van de Duitse bezetter, omdat het lokale verzet daags daarvoor militaire telefoonkabels van de Wehrmacht had doorgeknipt. Het was de derde grote razzia in Nederland, nadat er eerder dat jaar al twee keer een razzia in Amsterdam was uitgevoerd. Een tragische gebeurtenis waarbij jaarlijks door de Joodse gemeenschap in Twente wordt stilgestaan.
Een nobel doel, vindt Volt Enschede. Maar de partij zou liever wat 'verbreding' zien naar het hier en nu, schrijft fractievoorzitter Anna Kaal. "De stijging van het aantal antisemitische incidenten heeft vaak te maken met de vele onschuldige slachtoffers door de acties van de Israëlische regering in Gaza en de Joodse kolonisten onder Palestijnse bewoners van de Westbank." Volgens Volt 'kan dit bij de islamitische gemeenschap in Enschede het gevoel geven dat hun ervaringen worden vergeten' als de herdenking zich alleen richt op het voorkomen van antisemitisme.
Met een verwijzing naar een statement van de Wereldunie voor Progressief Jodendom (WUPJ) heeft Volt het Comité Herdenking Razzia Twente verzocht om het programma van de jaarlijkse razziaherdenking in het licht daarvan aan te passen. Sterker: de partij zal alleen aanwezig zijn bij de herdenking als aan die voorwaarde wordt voldaan. Nadat de organisatie eerst van de bezwaren op de hoogte is gesteld, is ook een open brief met dezelfde strekking naar de media verstuurd.
Het herdenkingscomité heeft koeltjes op de politieke brief gereageerd en wijst erop dat de razzia die wordt herdacht geheel in Twente plaatshad en 105 streekgenoten trof. "Daaronder een straatarme dagloner die uit zijn schamele woonwagen bij zijn arme oude moeder is gesleurd, tot leden van families van textielfabrikanten", aldus het comité in een schriftelijke reactie. "Onze boodschap is dat dit nooit meer moet gebeuren, noch in Nederland noch elders ter wereld. Noch joden, noch welke etniciteit ook."
De herdenking van de Twentse razzia is deze donderdag om 13.00 uur in de synagoge aan de Prinsestraat 14. Sprekers zijn Bert Oude Engberink van het organiserende comité, historicus en schrijver Gerben Post en operrabijn van Nederland Binyomin Jacobs. Operazanger Daniel Johannsen uit Oostenrijk zing enkele liederen. Leerlingen van de groepen 8 van de Prinseschool zullen de namen van de slachtoffers voorlezen en assisteren bij de bloemlegging.
De organisatie noemt het 'absurd' om als Nederlandse Joden verantwoordelijk te worden gehouden voor het beleid van Israël en zal - omdat zij zowel orthodoxe, conservatieve, liberale als ongebonden Joden vertegenwoordigt - geen uitspraak doen over het door Volt aangehaalde statement van WUPJ. "Binnen de Joodse gemeenschap wereldwijd bestaat veel verschil van mening over wat er allemaal in Israël gebeurt. Er zijn mensen die het liefst Israël als staat ontbonden zouden zien, tot mensen die vinden dat alles wat niet Joods is het land uit zou moeten."
Bert Oude Engberink - lid van het organiserende comité en voorganger bij de Liberaal Joodse Gemeente Twente - zegt donderdagavond in zijn openingswoord juist een boodschap van 'gezamenlijk pijn voelen' en de huidige tijd te verkondigen. Maar hij laat desgevraagd weten dat de herdenkingsbijeenkomst geen plek is om politiek te bedrijven. "Wij als comité gaan ons niet uitspreken tegen het regeringsbeleid van Israël, hoe links of rechts die ook is, zoals we dat ook niet over de Nederlandse regering doen. Wij gedenken de vermoorde Twentenaren, die bij deze razzia werden weggehaald."
Inmiddels heeft Volt laten weten niet aanwezig te zijn bij de herdenking van de Twentse razzia. Oude Engberink betreurt dat besluit, maar heeft fractievoorzitter Anna Kaal uitgenodigd om op een later moment met een kop koffie van gedachten te wisselen.