Enschede gaat bijna 200 woningen flexwoningen bouwen aan de Telgendijk, daarover heeft de gemeenteraad al besloten. Maar buurtbewoners laten het er niet bij zitten hoe die nieuwe wijk ontsloten wordt, namelijk (deels) op de Noord Esmarkerrondweg. Ze denken dat de komst van de wijk voor extra problemen bij de spoorbrug zal zorgen en dat de gemeente - die ervan uitgaat dat de situatie niet wezenlijk zal verslechteren - haar huiswerk niet heeft gedaan. Het oordeel in een contra-expertise die in opdracht van omwonenden is uitgevoerd luidt: er is niet goed onderzocht wat de daadwerkelijke gevolgen zijn op de Esmarkerbrug door de toename van verkeer.
Op zich is de conclusie niet zo gek. De onderzoekers van BVA Verkeersadviezen constateren een tegenstrijdigheid in het verkeersonderzoek rondom de bouw van de nieuwe woonwijk aan de Telgendijk. Aan de ene kant wordt in dat eerste onderzoek van adviesbureau Goudappel gesteld dat de huidige situatie bij de spoorbrug al om aandacht vraagt, mede gelet op het aantal ongevallen. "De huidige wegversmalling past in beginsel niet bij de vormgeving die weggebruikers gewend zijn van een gebiedsontsluitingsweg. Dit kan leiden tot onoverzichtelijke en daardoor onveilige verkeerssituaties."
Toch wordt in de uiteindelijke conclusie in het in opdracht van de gemeente geschreven rapport gesteld dat de toename van verkeer van en naar de nieuwbouw dusdanig beperkt is 'dat hier geen sprake is van een wezenlijke verslechtering van de situatie'. Omwonenden zetten daar vraagtekens bij, want als er nu al sprake is van een verslechterde situatie, dan zou elke toename van verkeer de situatie toch per definitie verslechteren?
Het punt is dat in de gemeentelijke onderzoeken voor wat betreft de ontsluiting puur is uitgegaan van de toename van verkeer op de Noord Esmarkerrondweg als gevolg van de bouw van de woonwijk. Er is geen specifieke berekening gemaakt (of in ieder geval is deze niet gedeeld) van het effect op de smalle spoorbrug. Bovendien zijn in de prognoses de autonome ontwikkelingen in de groei van het aantal auto's los van de woonwijk ook niet meegenomen. De verwachting is dat bij een westelijke ontsluiting van de woonwijk het aantal voertuigen op de Noord Esmarkerrondweg toeneemt van 7.200 naar 9.200 per etmaal.
De verkeersonderzoeken rondom de Esmarkerbrug gaan (waarschijnlijk) uit van de huidige situaties, ook als het gaat om een vooruitblik naar 2040. Wat het niet makkelijker maakt, is dat de toekomstige verkeerssituatie hoogst onzeker is. Het college wil het liefst een fietserstunnel aan de Oosterstraat - onder de Noord Esmarkerrondweg - realiseren. En de spoorbrug vervangen door een tweebaans brug met aparte fietsstroken. Eigenaar ProRail lijkt vooralsnog niet te porren voor het vervangen van de brug, die er pas twaalf jaar in ligt. Tegelijkertijd stelt de gemeente dat er aan de Euregioweg een tunnel onder de spoorlijn moet komen zodat - na opwaardering van de Klein Boekelerveldweg - via de Noord Esmarkerrondwg een nieuwe 'rondweg' ontstaat. In dat scenario wordt het volledig afsluiten van de Esmarkerbrug voor auto's als optie gezien.
In de contra-expertise berekent BVA Verkeersadviezen een hypothetische situatie. Ervan uitgaande dat in het drukste uur van de spits 10 procent van het dagelijkse verkeer wordt afgewikkeld, gaan er in de meest gebruikte richting 10 voertuigen per minuut. De gemiddelde passeertijd wordt van het gehele brugvlak wordt op 6 seconden geschat, wat zou betekenen dat er vanuit de tegengestelde richting geen tijd meer over is om over de brug te rijden en er een rij auto's ontstaat tot voorbij het kruispunt met de nieuwe woonwijk.
De onderzoekers wijzen er nogmaals op dat het in de praktijk 'minder dramatisch' zal zijn. Maar het punt is dat in de gemeentelijke verkeersonderzoeken ook niet cijfermatig is aangetoond dat het überhaupt niet dramatisch wordt. Door drukte en matige verkeersafwikkeling ontstaan volgens BVA meer onveilige situaties, omdat weggebruikers gedwongen worden om meer risico's te nemen. "Het feit dat het onderzoek hier niet op ingaat en conclusies trekt zonder inzicht hierin, is in onze optiek daarmee een belangrijke omissie."
Zijn er dan wel andere opties? Volgens het tegenonderzoek wel. Een ontsluiting van de nieuwe woonwijk aan de oostzijde, rechtstreeks op de Euregioweg. Volgens de gemeente Enschede is dit onmogelijk, omdat er de wens ligt om daar in de toekomst een tunnel onder de naastgelegen spoorlijn te realiseren. Een extra aansluiting zou niet goed te combineren zijn met de tunnelbak en de benodigde hellingbaan van de onderdoorgang. Maar in de contra-expertise wordt deze uitleg in twijfel getrokken. Volgens BVA Verkeersadviezen blijft er ruimschoots plek over tussen de tunnelbak en zo'n nieuw kruispunt.
Omwonenden hebben inmiddels bij de Raad van State beroep aangetekend tegen het besluit van de gemeenteraad om de 196 woningen aan de Telgendijk te bouwen en deze gedeeltelijk te ontsluiten op de Noord Esmarkerrondweg. Ook volgt er nog een rechtszaak tegen het verlenen van de vergunningen om appartementencomplexen te bouwen op de aangewezen gronden.