Oeps! Gemeente Enschede gebruikt verkeerde verkeersrapport bij bouwplan: waar is de passage over de smalle spoorbrug?

Hoe zat het ook alweer? De gemeente Enschede wil de bouw van 148 sociale huurwoningen en 52 koopwoningen mogelijk maken aan de Telgendijk, net ten zuiden van de Stokhorstvijver. Buurtbewoners maken zich om verschillende redenen zorgen over de bouw van het wijkje. Een van de meest gehoorde bezwaren is de verkeersafwikkeling. Als de wijk aan de oostkant wordt ontsloten, zullen de Telgendijk en de Klein Boekelerveldweg een flinke opwaardering moeten krijgen. Een ontsluiting aan de westkant, op de Noord Esmarkerrondweg, heeft daarom de voorkeur. Maar volgens omwonenden zal dat leiden tot grote problemen rond de spoorbrug, die afgelopen jaren al vaker in het nieuws is geweest vanwege ongevallen en onveilige situaties.

Esmarkerbrug was nooit een succes

De Esmarkerbrug werd in 2014 geplaatst door ProRail, omdat de vorige brug na 150 jaar dienst was afgeschreven. De nieuwe variant is nog smaller en wat onoverzichtelijker. Dat levert de nodige problemen op in combinatie met de kruispunten aan weerszijden van de brug, waarvan de kruising met de Oosterstraat een belangrijke fietsroute tussen het centrum en Glanerbrug is. Na vergeefse pogingen om de kruisingen overzichtelijker te maken, wil de gemeente de brug dus het liefst weer vervangen. Maar ProRail ziet daarvoor geen noodzaak.

Aanvankelijk werd verteld dat de brug te laag is voor toekomstige elektrificatie van het spoor, maar 1Twente beschikt over informatie waaruit blijkt dat spoorwegbeheerder ProRail helemaal geen knelpunt ziet bij het plaatsen van bovenleidingen. In ieder geval niet zodanig, dat de brug vervangen moet worden. 

De gemeente erkent dat de spoorbrug in de huidige vorm niet past bij de belangrijke functie van de Noord Esmarkerrondweg voor de ontsluiting van de stad. Bovendien is het de bedoeling dat de Oosterstraat het tracé van de fietssnelweg richting Glanerbrug wordt én dat er op 150 meter afstand een nieuwe woonwijk wordt ontsloten. De gemeente speelt nu met de gedachte om de brug in de toekomst af te sluiten voor auto's.

Brug niet afsluiten zonder rondweg

En dat is precies wat op verzoek van de gemeente is onderzocht door adviesbureau Goudappel. Wat gebeurt er als de Esmarkerbrug wordt afgesloten voor auto's? De conclusie: de woonstraten van de wijk Stokhorst zullen dan te maken krijgen met een behoorlijke toename van het verkeer. Een deel van de automobilisten zal dan namelijk een route zoeken via het dichtstbijzijnde spoorbruggetje aan de Oostveenweg. En daar zijn de straten niet op berekend.

Kortom: het advies is om de brug niet zomaar dicht te gooien. Tenzij er een volwaardige verbindingsweg tussen Enschede-Oost en -Noord ontstaat door het opwaarderen van de route Euregioweg-Klein Boekelerveldweg-Noord Esmarkerrondweg. Het adviesbureau oppert om de huidige verkeersdruk op de Esmarkerbrug te sttroomlijnen met behulp van verkeerslichten (om-en-om-regeling).

Twee verkeersrapporten in de omloop

Dat staat tenminste in het verkeersrapport van 1 oktober jongstleden, dat medio december is toegevoegd aan het Omgevingsplan voor de nieuwe woonwijk aan de Telgendijk. Maar... een omwonende die het onderzoek via een Woo-verzoek heeft opgevraagd, kreeg onlangs een andere definitieve versie met de datum 3 november in de digitale brievenbus.

In deze actuelere versie is de passage over het afsluiten van de Esmarkerbrug - en de gevolgen daarvan op de naastliggende woonwijk - in zijn geheel verdwenen. Het is vervangen door een stuk tekst waarin staat dat de gemeente de brug het liefst wil afsluiten, maar dat daarvoor de oostelijke rondweg moet worden voltooid. En dat houdt in: het opwaarderen van de Klein Boekelerveldweg en het ondertunnelen van de spoorlijn ter hoogte van de Euregioweg.

Foutje, bedankt!

Maar waar is de passage over het afsluiten van de spoorbrug gebleven? Volgens de gemeente is er bij het opstellen van het rapport een foutje gemaakt. Er is namelijk gevraagd om uit te zoeken wat de gevolgen zijn van de nieuwbouwwijk op het verkeer en los daarvan is gevraagd om in kaart te brengen wat er gebeurt als de Esmarkerbrug in de toekomst wordt afgesloten.

Die fout is nu hersteld. "De versie de versie van 3 november 2025 is de definitieve versie voor Telgendijk", aldus een gemeentewoordvoerder. "De versie van 1 oktober 2025 moet voor de besluitvorming over Telgendijk als niet van toepassing worden beschouwd." De gemeente vindt niet dat de inspraakprocedure voor het omgevingsplan opnieuw moet.

(Nog) geen geld voor een tunnel

De verwijderde passage komt dus later terug in een apart onderzoek naar de gevolgen van het afsluiten van de spoorbrug. Zoals gezegd wordt daarvoor het ondertunnelen van de Euregioweg als essentieel geacht. Er moet een doorgaande route zonder spoorwegovergang zijn voor de bereikbaarheid van Enschede-Oost.

Die opwaardering kost een vermogen. Toevallig heeft Enschede - nadat zij afgelopen zomer was aangewezen als 'woningbouwlocatie van nationaal belang' - daarvoor geld gevraagd bij het Rijk. Maar de gemeente heeft eind november bij het verdelen van de subsidies geen geld voor infrastructuur gekregen. Uit Kamervragen blijkt dat dat geld er voorlopig ook niet zal komen.

'Geen groter knelpunt door woonwijk'

Terug naar het woningbouwplan aan de Telgendijk en de Esmarkerbrug. De gemeente Enschede en bureau Goudappel erkennen dat de smalle spoorbrug nu al een probleem is voor de doorstroming van het verkeer, maar óók dat een extra ontsluiting voor 200 woningen op de Noord Esmarkerrondweg niet leidt tot grotere problemen. Dat klinkt wat tegenstrijdig. 

"Het Telgendijk-onderzoek concludeert dat de extra verkeersvraag binnen de gehanteerde normen/marges kan worden afgewikkeld", aldus een woordvoerder. De kwestie spoorbrug staat volgens de gemeente ook los van de kwestie woonwijk. "Dat neemt niet weg dat de spoorbrug door ons óók als knelpunt wordt gezien en dat wachttijden op piekmomenten kunnen toenemen. Daarom voeren wij overleg met ProRail over oplossingsrichtingen; dit zal in ieder geval moeten landen richting het moment dat het spoor wordt geëlektrificeerd."

Bouwplan was al eerder geschrapt

Los van het feit dat de elektrificatie niet voor 2030 plaatsheeft, beschikt 1Twente dus over informatie dat ProRail de spoorbrug helemaal niet als probleem ziet bij het plaatsen van bovenleidingen. Daarnaast is in geen van beide versies van het verkeersrapport te vinden wat de gehanteerde 'normen' en 'marges' zijn en hoeveel de wachttijd bij de brug concreet toeneemt.

Daar komt bij dat de Telgendijk ooit al eens in beeld was voor de bouw van 200 tot 250 woningen. Boswonen-Noord werd dat plan destijds genoemd. Na het instorten van de huizenmarkt als gevolg van de kredietcrisis is het bouwplan geschrapt. Een van de redenen: voor de ontsluiting van de wijk zou er een (financieel onhaalbare) opwaardering van de Euregioweg en Klein Boekelerveldweg nodig zijn. 

Saillant detail: op dat moment, in 2012, lag aan de Noord Esmarkerrondweg nog de oude spoorbrug. En zo is de cirkel rond. Op basis van geluiden die 1Twente heeft opgevangen lijken zienswijzen van omwonenden tegen het bouwplan aan de Telgendijk onvermijdelijk.