Brandbrief bewoners uit ‘bedreigde gebieden’ rond Springendal en Dal van de Mosbeek

Nu de mogelijk verstrekkende gevolgen van de onlangs door landbouwminister Jaimi van Essen gepresenteerde stikstofplannen langzaam beginnen in te dalen, neemt de onrust en bezorgdheid in de ‘bedreigde gebieden’ toe. En niet alleen onder boeren. Zo hebben bewoners in een zone rond Natura 2000-gebieden Springendal en Dal van de Mosbeek in een brandbrief aan de bel getrokken bij gemeenteraden en colleges van de gemeenten Tubbergen en Dinkelland, Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten en leden van de Tweede Kamer.

Ben Siemerink

Vandaag 10:29

In de brief van de vereniging Focus op Leefbaarheid (FOL), die zo’n 150 bezorgde bewoners in het gebied vertegenwoordigt, wordt gesteld dat het gebied door de op 26 juni gepresenteerde stikstofmaatregelen ‘opnieuw en zwaarder dan vrijwel elk ander gebied in Nederland’ wordt geraakt. “Het Springendal en Dal van de Mosbeek staat op de voorlopige lijst als één van de circa vijftien gebieden met een zone van 1.000 meter, waarbinnen aanvullende regels gaan gelden voor veebezetting, mestgebruik, gewasbescherming en grondgebruik. Deze zone omvat vrijwel al onze erven en bedrijven.”

‘Noaberschap uitgehold’

Daarmee wordt mogelijk werkelijkheid, waarvoor een kleine groep bewoners van het gebied in 2019 al vreesden. Die werkelijkheid ziet er volgens de brief als volgt uit: “Een gebied waar boerengezinnen één voor één verdwijnen, waar het coulisselandschap met koeien in de wei plaatsmaakt voor verschraalde natuur en leegstaande erven, en waar het noaberschap – het hart van onze gemeenschap – wordt uitgehold.”

‘Habitat mens’

In november 2019 riepen de bewoners van de Hanstiehook in Hezingen op tot behoud van leefbaarheid in hun buurtschap. Zij vroegen toen om erkenning van de ‘habitat mens’, waarmee werd bedoeld dat er bij alle plannen en besluiten over het gebied rekening moest worden gehouden met de bewoners die er wonen. Daarnaast werd er gevraagd om een evenwichtige balans tussen natuurontwikkeling en leefbaarheid, om behoud van voldoende cultuurgrond en om serieuze medezeggenschap bij besluitvorming. Ging het in 2019 om een oproep van één buurtschap van acht erven, nu doet de vereniging Focus op Leefbaarheid eenzelfde soort oproep namens de hele gemeenschap rond het Natura 2000-gebied Springendal en Dal van de Mosbeek: de buurtschappen Mander, Hezingen, Vasse, Haarle, Nutter en Oud Ootmarsum. De bewoners van deze buurtschappen hebben zich sinds december 2021 verenigd in vereniging Focus op Leefbaarheid (FOL).

Constructief meegedacht

De nu verstuurde brandbrief van FOL is in feite niets meer of minder dan een herhaling van de oproep uit 2019. Sindsdien hebben de bewoners in het gebied, zeker na de oprichting van FOL, actief deelgenomen aan bestuurlijke overleggen, constructief meegedacht over het Provinciaal Inpassingsplan (PIP), maar ook meegewerkt aan de uitvoering van natuurherstelmaatregelen die inmiddels in het gebied plaatsvinden.

“We hebben het gevoel dat we in een jas zijn geperst die vier maten te klein is.”

Marieke Kamphuis, voorzitter Focus op Leefbaarheid

Dat deze coöperatieve houding nu op geen enkele manier lijkt door te klinken in de stikstofplannen met verstrekkende gevolgen in de zones van 500 en 1.000 meter rond Natura 2000-gebieden, is de FOL rauw op het dak gevallen. “Het voelt niet goed”, zegt FOL-voorzitter Marieke Kamphuis met gevoel voor understatement. “We hebben het gevoel dat we in een jas zijn geperst die vier maten te klein is. We kunnen zo niet verder. Ik zie veel stil verdriet.”

‘Fors ingeleverd’

Het steekt bij de bewoners – boeren, maar ook bijvoorbeeld ondernemers in de recreatiesector – dat alles wat er de afgelopen tien jaar al is bijgedragen aan het zogenaamde gebiedsproces nu niet meer wordt ‘meegeteld’. In de FOL-brief wordt dat als volgt verwoord: “Onze gemeenschap draagt al eeuwenlang zorg voor dit landschap – en heeft de afgelopen decennia fors ingeleverd ten behoeve van de natuur: bedrijven zijn verplaatst, veestapels gehalveerd, cultuurgrond is overgegaan naar terreinbeherende organisaties.”

“De landbouw is geen sector. De landbouw is een samenleving.”

Tekst op spandoek, deze week door Focus op Leefbaarheid in het gebied geplaatst.

Met de brandbrief doet FOL nu opnieuw een dringende oproep aan alle betrokken overheden en organisaties om bij de stikstofmaatregelen rekening te houden met mensen die in het gebied wonen en werken. Maar ook te zorgen voor een evenwichtige balans tussen natuurontwikkeling en leefbaarheid en het coulisselandschap, inclusief koeien in de wei als basis voor toerisme en voorzieningen, te behouden. Verder wil de FOL als vertegenwoordiger van de gemeenschap ‘volwaardig en vanaf het eerste moment’ betrokken worden bij de besluitvorming over de zonering en de invulling daarvan. FOL wil niet langer dat beleid ‘over ons wordt uitgestort in plaats van mét ons wordt gemaakt’.