Hij heeft maandagmorgen de vaderlandse driekleur weer van zolder gehaald en die omgekeerd – met de blauwe baan boven – opgehangen op het erf van zijn melkveebedrijf aan de Ootmarsumsestraat in Rossum. Bart Leferink (39) maakt zich op voor een nieuwe serie boerenprotesten, nu landbouwminister Jaimi van Essen z’n stikstofplan heeft gepresenteerd. Of het nog zin heeft, die protestacties? Leferink haalt z’n schouders op. “Niks doen is ook geen optie!”
Protestacties, zoals op maandagavond op een stuk grasland bij hem in de buurt, ziet Leferink als laatste redmiddel voor het melkveebedrijf dat hij samen met z’n ouders runt. Als derde generatie Leferink wil Bart niets liever dan het familiebedrijf, dat door z’n opa op deze plek werd opgezet, voortzetten. Maar de melkveehouderij met 125 koeien en 70 stuks jongvee, op zo’n 450 meter afstand van Natura 2000-gebied Volther Broek, ligt in de ‘gevarenzone’.
Het stikstofplan van minister Van Essen houdt onder meer in dat er rond stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden zones van 500 meter of 1 kilometer komen waar strengere eisen worden gesteld aan de uitstoot. Volgens Bart Leferink komen die eisen simpelweg neer op ‘minder bemesting en minder koeien’. Dat zou de doodsteek betekenen voor het familiebedrijf, dat over 35 hectare eigen grond beschikt. “Maar niemand weet op dit moment hoe het allemaal precies gaat uitpakken.”
Vooralsnog wil Leferink zich niet neerleggen bij de ingrijpende stikstofplannen, zoals die nu voorliggen. ‘Den Haag’ is volgens hem te veel gefocust op stikstof. “Kloppen de cijfers over de neerslag van stikstof in natuurgebieden wel? Ik betwijfel ook of de maatregelen beter uitpakken voor de natuur.” Het moge duidelijk zijn, Leferink, lid van de boerenactiegroep Farmers Defence Force, staat als het gaat om de aanpak van de stikstofcrisis lijnrecht tegenover de landbouwminister en natuur- en milieuorganisaties.
Voor Leferink is D66 – de partij, die in 2019 de knuppel in het hoenderhok gooide door te pleiten voor halvering van de veestapel – de kwade genius in het zich voortslepende stikstofdossier. Jaimi van Essen, door die partij naar voren geschoven als landbouwminister, noemt hij ‘de verkeerde minister op de verkeerde ministerspost’. Leferink twijfelt er sterk aan of Van Essen nog tot andere inzichten kan worden gebracht.
Praten heeft volgens hem geen zin meer. Hij heeft ook geen vertrouwen meer in landbouworganisatie LTO. “Die praat alleen maar en doet niks. Maar praten heeft ook helemaal geen zin als er toch niet wordt geluisterd.” Het enige machtsmiddel dat boeren in de knel zoals Leferink nog rest is protesteren. Zoals deze maandagavond in Rossum. “We gaan net zo lang door tot ze wel naar ons luisteren. Het blijft niet bij acties, zoals deze. Het wordt iets van de lange adem.”