Moluks monument brengt erkenning, maar 'excuses komen 75 jaar te laat'

In Rotterdam wordt later vandaag het Nationaal Monument Ulu Kora onthuld ter ere van de Molukse gemeenschap die daar 75 jaar geleden aankwam. Hoewel hij het goed vindt dat het monument er komt, benadrukt Paul Salakory, voorzitter van Stichting Molukkers in Overijssel, dat eventuele excuses van de Nederlandse overheid 75 jaar te laat komen.

"Mijn ouders en veel anderen die hiermee te maken hebben gehad, zijn er niet meer", zegt Salakory. "Nu wordt die erkenning eigenlijk gegeven aan de tweede generatie. Wij voelen nog steeds de pijn, het verdriet en de onmacht, maar het gaat om de mensen die het zelf hebben meegemaakt."

Decennialang trauma

De onthulling van het Nationaal Monument Ulu Kora (naam van de boeg van een traditioneel Moluks schip, red.) markeert een beladen historisch moment, 75 jaar geleden. In 1951 werden duizenden Molukse Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger (KNIL)-militairen en hun gezinnen onder dwang per schip naar Nederland gehaald. Omdat zij tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog aan Nederlandse zijde hadden gestreden, waren zij in hun thuisland niet langer veilig.

Bij aankomst in de havens van Rotterdam en Amsterdam kregen de veteranen direct te horen dat zij waren ontslagen uit het leger. De belofte dat hun verblijf in Nederland maximaal zes maanden zou zijn, bleek een bittere leugen. De gemeenschap werd weggestopt in sobere, koude opvangkampen, zoals voormalige werkkampen of concentratiekampen.

Dit gevoel van vernedering, stank voor dank en het verlies van hun idealen zorgde voor decennialang diep trauma. Het nieuwe monument aan de Rotterdamse Lloydkade, de plek waar destijds de laatste boot aanmeerde, dient 75 jaar later als de eerste grote, tastbare erkenning voor de slachtoffers en de gedwongen ontheemding van deze eerste generatie.

Salakory vraagt al langer aandacht voor erkenning van het onrecht dat Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen is aangedaan.

Komt er excuus?

Afgelopen maandag werd de organisatie verrast met de aankondiging dat premier Jetten de onthulling bij zal wonen. Het is de eerste keer dat de nieuwe premier aanwezig is bij een ceremonie rond een monument met zo'n gevoelige historische lading. Bij dergelijke gelegenheden komt het vaker voor dat een premier namens Nederland excuses aanbiedt. Toch is het de vraag of dit daadwerkelijk gebeurt.

Salakory vindt bovendien dat eventuele excuses niet tot Nederland beperkt moeten blijven. "Als er excuses komen, dan moeten die internationaal worden uitgesproken en gedragen worden door de Nederlandse overheid. Japan heeft dat wereldwijd gedaan richting slachtoffers, Australië ook. Nederland lijkt dat nog steeds niet hardop te kunnen uitspreken," zegt de voorzitter van Stichting Molukkers in Overijssel.

Over het nieuwe monument is hij positief. Toch kijkt hij met gemengde gevoelens vooruit naar de onthulling, vooral omdat niet duidelijk is of dit gepaard gaat met excuses.