Enschede moet trotser zijn op Pathmos, zegt architect: 'Bouw nieuwe woningen achter oude gevels'

"Enschede zou trotser moeten zijn op Pathmos", zegt Endry van Velzen van De Nijl Architecten deze week in de vergadering van stadsdeelcommissie West. De architect die als projectleider bij de Toekomstvisie Pathmos 2050 betrokken is, bewierookt de woonwijk die tussen 1914 en 1928 is opgetrokken om arbeiders van textielfabrieken te huisvesten. De smalle bochtige straatjes, geen kruising hetzelfde. Om over de typische bouwstijl en ook de sociale cohesie nog maar niet te spreken. Uit bewonersgesprekken komt volgens Van Velzen dan ook één beeld heel duidelijk naar voren: "Pathmos moet blijven."

Gevels zijn een muziekstuk

Maarja, blijven... De Woonplaats zit in de maag met tientallen woningen die sinds de overstroming op 21 juli 2024 leeg staan. Het zal nog jaren duren voordat de aanpassingen heeft gedaan in de waterhuishouding, maar ook dan blijft volgens de woningcorporatie het risico op een herhaling van twee jaar geleden te groot. De bedoeling is dat 20 woningen aan de Willem de Clercqstraat, 8 woningen aan de Ververstraat en 4 woningen aan de Bombazijnstraat tegen de vlakte gaan. Tientallen andere woningen, onder meer aan de Pathmossingel, worden hersteld.

Omdat Pathmos is zijn geheel een beschermde status heeft, is sloop niet zomaar toegestaan. Dat kan alleen met toestemming van de gemeente, die daarvoor in gesprek zal gaan met erfgoedverenigingen. De door ... genoemde oplossing om de gevels te laten staan, lijkt daar al op in te spelen. Het zijn de gevels die het straatbeeld bepalen, zegt Eldry van Velzen. Het zijn blokjes die zichzelf herhalen, een deel van de gevels verwijderen doet geweld aan dat beeld. "Het patroon van de gevels leest als een muziekstuk."

Vochtproblematiek

Daarmee is een van de heetste hangijzers in de toekomstvisie van Pathmos benoemd. Het is geen 'plan', waarschuwt Van Velzen. De uiteindelijke visie zal een wensbeeld schetsen, dat uiteindelijk weer tot plannen voor de wijk zal leiden. Uit gesprekken met bewoners zou overigens blijken dat er in het Pathmos van de toekomst een sterke behoefte blijft bestaan aan een ontmoetingsplek. Maar achter 'Pathmos moet blijven' is het oplossen van vochtproblematiek het meest genoemd.

Want vocht en schimmel speelde ook al voor de overstromingen een rol bij veel woningen in de wijk. De Woonplaats heeft voor een oplossing van dat probleem haar heil gezocht in zogeheten E-dryers: kastjes die elektromagnetische golven en trillingen uitzenden en zodoende zouden voorkomen dat vocht in de muren optrekt. Veel bewoners hebben echter geen vertrouwen in het systeem. Deskundigen zeggen tegen consumentenprogramma Kassa dat zij twijfelen over de werking van de kastjes.

Bij nieuwbouwwoningen kan er volgens Van Velzen op voorhand met de waterproblematiek rekening worden gehouden. Maar ook in de openbare ruimte liggen er kansen. Het aanleggen van 'groene parkeerplaatsen' langs de Pathmossingel bijvoorbeeld. Voordeel volgens de architect is dat dit niet zal leiden tot minder parkeerruimte. Maar daarvoor zal volgens hem wel de huidige 'singelvisie' moeten worden aangepast.