Vrouw en dochter (15) nemen Ekoplaza Enschede over na overlijden van eigenaar Benjamin Ledda: ‘Hij had dit zo gewild’

In februari ging het voor het eerst mis. Ekoplaza-eigenaar Benjamin Ledda zakte tijdens zijn werk in de winkel in elkaar. Artsen vermoedden aanvankelijk een herseninfarct, maar onderzoeken leverden niets op. “Ze zeiden dat hij zich vanzelf weer beter zou moeten gaan voelen”, vertelt zijn vrouw Lisette Ledda.

Niet willen toegeven

Al deed Benjamin alsof het goed met hem ging, het tegendeel was waar. Dat wilde hij niet laten merken aan zijn omgeving. “Het ging steeds slechter met hem. We zagen dat er iets niet klopte”, licht Lisette toe. Ook dochter Sara-Lotte (15) zag het: “Papa zag er niet goed uit. Hij was ontzettend bleek.”

Toen het opnieuw misging, belde het gezin de cardioloog. Ze moesten direct komen. Wat bleek? Het zou niet om een herseninfarct gaan, maar om zuurstoftekort en vocht in zijn longen. Er was iets mis met zijn hartklep, waar hij – vanwege erfelijke hartfalen – vijftien jaar eerder al eens aan is geopereerd.

Lachend de ambulance in

De openhartoperatie werd ingepland voor halverwege mei, maar Benjamin vertelde zijn vrouw vooraf dat hij dacht dat hij het niet zou redden. “Hij zei letterlijk: ‘Ik ga dat niet halen’. Dat voelde hij aan.”

Kort daarna mocht Benjamin eerder geopereerd worden. “Hij ging lachend de ambulance in”, vertelt Lisette. “Het was een verlossing voor hem.” Voor Sara-Lotte waren de uren tijdens de operatie zenuwslopend. “Mijn moeder en ik zijn naar de IKEA gegaan om de tijd door te komen. Binnen een uur hadden we de hele winkel doorgelopen.” 

Na de operatie aan zijn hart – die goed verliep – werd Benjamin in slaap gehouden, want volgens de artsen was hij nog in kritieke toestand. Lisette: “De arts vertelde mij dat het een wonder zou zijn als Benjamin wakker zou worden.” Toen de slaapmedicatie werd afgebouwd, duurde het meer dan een uur voordat hij wakker werd. “Maar toen balde hij meteen twee vuisten omhoog”, aldus Lisette. “Alsof hij wilde zeggen: ik heb het gered.”

Een dag later mocht Benjamin naar de medium care-afdeling. Zijn hart werkte nog niet zelfstandig en werd ondersteund door tijdelijke pacemakers, maar artsen verwachtten herstel zodra de zwelling rond zijn hart zou afnemen.
Benjamin bleef zelf twijfelen of hij het zou overleven. “Hij had één wens”, vertelt Lisette. “De voorganger van onze kerk moest langskomen. Ze hebben samen gebeden en Benjamin is gezalfd.”

‘Eén procent dat het mis gaat’

Op dinsdag 22 april leek het juist de goede kant op te gaan. Lisette en Sara-Lotte waren beide aan het werk in de Ekoplaza, Sara-Lotte toen nog als stagiaire. “Benjamin appte me dat het goed ging”, vertelt Lisette. “Hij kon weer zelf ademen en het infuus en de drains gingen eruit. Volgens de arts was er nog maar één procent kans dat het mis zou gaan.”

Moment van overlijden

Die avond bezocht ze haar man in het ziekenhuis. Hij liep weer rond, maakte grapjes en praatte normaal. Even na half zeven ’s avonds maakte ze nog een foto van haar man. Maar slechts een paar minuten later ging het mis. Benjamin ging naar het toilet terwijl Lisette met een arts stond te praten. Daar zakte hij plotseling in elkaar. “Hij sloeg hard op de muur. Ik zag de wanhoop in zijn open”, zegt ze. “Zijn operatiewond sprong open. Er kwam bloed door zijn hemd heen.”

Benjamin werd door de arts direct naar de operatiekamer gebracht, maar hulp mocht niet meer baten. “Zijn aorta was losgescheurd en hij heeft een harttamponade gehad. Ze konden niets meer voor hem doen.”

Geen afscheid kunnen nemen

Dochter Sara-Lotte was op dat moment alleen thuis in het Duitse Wilsum en wist nog van niets. Pas toen haar oom bij haar was, kreeg ze het nieuws te horen. Lisette: “Ik mocht haar van de artsen niet bellen zolang ze alleen was.” Samen met haar oom is Sara-Lotte naar het Groningse ziekenhuis gereden. “Ik heb nog nooit iemand zo hard zien rijden als toen”, zegt ze.

Doordat het overlijden zo plotseling kwam, heeft het gezin geen afscheid kunnen nemen. Toch spraken Benjamin en Lisette vóór de operatie al over die mogelijkheid. “Hij zei: ‘Als ik het niet haal, dan heb ik jou als laatste gezien’”, vertelt Lisette. “Toen ik antwoordde dat hij wellicht op de operatiekamer zou liggen en ik daar dan niet bij zou zijn, zei hij: ‘Dan is dat niet mijn laatste beeld’. Daar heeft hij dus gelijk in gehad.”

Benjamin had ook duidelijk uitgesproken wat hij wilde voor de toekomst: Lisette en Sara-Lotte moesten doorgaan met de winkel. “Ik voelde heel sterk dat ik papa’s plek wilde overnemen”, zegt Sara-Lotte. “Dat is wat hij had gewild.”
De vijftienjarige Sara-Lotte staat inmiddels officieel als mede-eigenaar van Ekoplaza Enschede ingeschreven. Later wil ze automonteur worden, zodat ze het werken in de winkel kan combineren met thuis klussen aan auto’s en motoren. Lisette: “Onze droom was om samen iets op te bouwen. Nu doen wij het met z’n tweetjes. Het is dezelfde droom, maar met een nieuw plan.”

Voortekenen

Volgens Lisette voelde haar man zijn overlijden aankomen. Ze noemt meerdere bijzondere momenten in de dagen voor – maar ook na – zijn dood. “Hij zei nooit: ‘Ik kom weer thuis’. In plaats daarvan zei hij heel standvastig: ‘Voor 1 mei ben ik weer in Wilsum’. Dat gebeurde uiteindelijk ook: sinds 29 april ligt Benjamin begraven vlak bij ons huis.”
Ook heeft hij op 21 april, de dag voor hij overleed, nog allerlei praktische zaken geregeld. “Hij belde instanties om zeker te weten dat alles goed geregeld was voor mij en Sara-Lotte. Maar het bizarre is: op het moment dat hij belde wist hij nog helemaal niet dat zijn hart niet uit zichzelf werkte. Toen wisten we nog niet dat hij in leven werd gehouden door de pacemakers.”

Diezelfde dag heeft Benjamin hoogstwaarschijnlijk ook betalingen naar zijn gezin ingepland. “Een paar dagen na zijn dood ontving ik meerdere keren geld op mijn rekening”, vertelt Lisette. “Er stonden berichtjes bij. Het was van Benjamin. Geld voor een trampoline en een nieuwe iPhone voor Sara-Lotte.”

Steun uit geloof en omgeving

Moeder en dochter halen veel steun uit het geloof. “Het idee dat Ben nu bij Jezus is, geeft ons veel rust. Hij was vaak onzeker en voelde zich nooit goed genoeg. Nu is hij op een fijne plek. Daar waar hij nu is, is het mooier dan hier”, zegt Lisette. “Daar kan ik zelfs bijna jaloers van worden.”

Niet alleen het geloof, maar ook vaste klanten van de supermarkt leven intens mee. In de winkel ligt een condoleanceboek dat inmiddels bijna volgeschreven is. Daarnaast kregen ze veel steun vanuit hun nieuwe woonplaats in Duitsland. Opvallend genoeg kenden veel dorpsgenoten Benjamin nauwelijks: sinds de verhuizing rond Pasen lag hij grotendeels in het ziekenhuis. “Toch werden in het hele dorp Italiaanse vlaggen opgehangen, omdat ze wisten dat hij Italiaanse roots had.”

‘Misschien begrijpen we het ooit’

Vorig jaar zei Lisette in een interview al eens: ‘Wat je verliest aan dromen, win je aan wijsheid.’ Destijds ging dat over hun mislukte emigratie naar Sardinië. Nu krijgt die uitspraak opnieuw betekenis. 
“Toen we terugkeerden uit Sardinië en niet terechtkonden in Nederland was ik heel erg boos”, legt ze uit. “Maar nu Benjamin er niet meer is, denk ik dat het een reden had waarom we terug moesten komen. We hebben hier opnieuw een leven opgebouwd, een huis, de winkel, de mensen om ons heen. Allemaal dingen die we niet zouden hebben gehad in Sardinië. Daar hadden we nu dan echt alleen gezeten, zonder alle toekomstplannen die we nu hebben.”

Ook nu probeert ze ondanks het verdriet en de pijn naar die gedachte terug te grijpen. “De boosheid en het onrecht voelen hetzelfde als toen. Waarom wij? Waarom opnieuw zo’n klap? Maar misschien kan ik over een jaar opnieuw zeggen: wat we verloren, heeft uiteindelijk ergens toe geleid. Ik geloof dat alles gebeurt met een reden”, licht ze toe. Die gedachte brengt haar rust en acceptatie. “Wat die reden precies is, weet ik nu nog niet. Ik weet niet waarom Benjamin er niet meer is, maar misschien begrijpen we ooit waarom dit moest gebeuren.”