Jan Noltes en Elvira van Eijl zijn al jaren samen het brein achter de Art Brut Biënnale, de internationale tentoonstelling in Hengelo voor kunstenaars die maken wat ze voelen, zonder kunstregels te volgen. Voor het duo is dit de laatste keer dat ze verantwoordelijk zijn voor de organisatie van het evenement. Al jaren is Hengelo de thuishaven van dit artistieke spektakel. Dit jaar strijkt de tentoonstelling voor het eerst neer in KMS Hal 43 van de voormalige machinefabriek van Stork. Tegelijk met dit nieuwe begin klinkt de zwanezang van Noltes en Van Eijl. Wie hen opvolgt? "We zijn links en rechts al mensen aan het polsen."
Eén keer in de twee jaar reizen kunstenaars en kunstliefhebbers van over de hele wereld naar Hengelo om zich onder te dompelen in een wereld waarin een inkijkje wordt gegeven in het hoofd van kunstenaars die om de een of andere reden anders denken over kunst, kunstenaars met een zogeheten 'neurodiverse achtergrond', die door kunst communiceren over de onderwerpen die hen bezighouden.
“Het werk wat wij hier tentoonstellen is heel persoonlijk. Veel kunstenaars die hier exposeren vinden het lastig om zich te uiten middels woorden. Via kunst lukt hen dat vaak wel en dat werk laten wij hier zien”, vertelt voorzitter van Stichting Art Brut Biënnale Jan Noltes. Het kan gaan over politieke onderwerpen, maar ook over heel persoonlijke gedachten en gevoelens. De gemene deler is intimiteit.
Al sinds 2012 vormt Hengeloër Noltes samen met curator Elvira van Eijl uit Amsterdam het brein achter de internationale tentoonstelling. “We zijn klein begonnen en het werd steeds groter", vertelt Noltes. Van Eijl omschrijft het als een steen die je in het water gooit. “Eerst zie je één ring en daarna volgen er meerdere ringen. Ik denk dat wij nu ongeveer bij de zesde ring zijn aangekomen.”
Beiden zetten zich al jaren op vrijwillige basis in voor de organisatie van de tentoonstelling. Als voorzitter leidt Noltes alles in goede banen en Van Eijl is verantwoordelijk voor het selecteren van de kunstwerken en het contact met de kunstenaars. Ze halen veel waardering uit het werk dat ze doen, maar op een gegeven moment is het volgens Van Eijl ook ‘een keer goed geweest’. “We zijn links en rechts al aan het polsen wie er interesse heeft om het over te nemen.”
Het duo is onafscheidelijk. Ze kennen elkaar al zeker 40 jaar en hebben volgens Noltes nog nooit een woordenwisseling gehad. “Als er één mee stopt, dan stopt de ander ook”, legt Van Eijl uit. Omdat ze elkaar zo goed aanvullen, weten ze precies wat ze aan elkaar hebben en verloopt de organisatie al jaren vlekkeloos.
Dat Noltes en Van Eijl ermee stoppen, betekent overigens niet dat ze helemaal uit beeld verdwijnen. “We blijven helpen met de tentoonstelling en brengen nieuwe mensen in contact met ons netwerk dat we door de jaren heen hebben opgebouwd.”
Bij het organiseren van een internationale tentoonstelling van dit formaat komt een hoop kijken en alle hulp is welkom. Maar liefst honderd vrijwilligers helpen mee. Omdat het werk veel tijd in beslag neemt en onbetaald is, is het lastig om het te combineren met ander werk. “We willen daarom kijken of het in de toekomst mogelijk is dat mensen betaald kunnen worden voor hun inzet”, vertelt de curator. Ook oppert Van Eijl dat het een idee is om te kijken naar een constructie waarbij elk jaar andere mensen de organisatie van de tentoonstelling op zich nemen.
Voorgaande jaren werd het evenement gehouden in het voormalige V&D-pand in de binnenstad. Omdat het oude winkelpand gesloopt wordt en plaatsmaakt voor nieuwe appartementen, verhuisde de tentoonstelling naar een nieuwe locatie. Dit jaar vindt de Art Brut Biënnale plaats in KMS Hal 43 van de voormalige machinefabriek van Stork aan het Stationsplein 3 in Hengelo. “We zijn erg blij met deze locatie. Er is hier genoeg ruimte voor het werk van ruim 200 kunstenaars, een atelierplein en een horecaplein”, vertelt de voorzitter.
De Art Brut Biënnale is dit jaar van 9 tot en met 17 mei. De toegang is gratis.